پايگاه اطّلاع رساني مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين | qommpth.ir
     
 
فارسي | العربيه | اردو 
 
   
  •  
  • 27 شهريور 1397
  • 2018 Sep 18
 
 
   ویژه ها




 
   اوقات شرعي
 
   آمار پایگاه
امروز: 1331
دیروز: 1204
ماه جاری: 42032
امسال: 297724
کل: 1268705
 
**به پایگاه اطّلاع رسانی مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين (پایگاه انعکاس و انتشار کامل اخبار و آثار حضرت آيت الله سيّد محمّد رضا مدرّسي طباطبايي يزدي دامت برکاته) خوش آمدید.**    بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ اِلهى عَظُمَ الْبَلاَّءُ وَبَرِحَ الْخَفاَّءُ وَانْکَشَفَ الْغِطاَّءُ وَانْقَطَعَ الرَّجاَّءُ وَضاقَتِ الاْرْضُ وَمُنِعَتِ السَّماَّءُ واَنْتَ الْمُسْتَعانُ وَاِلَیْکَ الْمُشْتَکى وَعَلَیْکَ الْمُعَوَّلُ فِى الشِّدَّةِ وَالرَّخاَّءِ اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ اُولِى الاْمْرِ الَّذینَ فَرَضْتَ عَلَیْنا طاعَتَهُمْ وَعَرَّفْتَنا بِذلِکَ مَنْزِلَتَهُمْ فَفَرِّجْ عَنا بِحَقِّهِمْ فَرَجاً عاجِلا قَریباً کَلَمْحِ الْبَصَرِ اَوْ هُوَ اَقْرَبُ یا مُحَمَّدُ یا عَلِىُّ یا عَلِىُّ یا مُحَمَّدُ اِکْفِیانى فَاِنَّکُما کافِیانِ وَانْصُرانى فَاِنَّکُما ناصِرانِ یا مَوْلانا یا صاحِبَ الزَّمانِ الْغَوْثَ الْغَوْثَ الْغَوْثَ اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى السّاعَةَ السّاعَةَ السّاعَةَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الطّاهِرینَ     
تاریخ انتشار: 30/3/1397 - 14:24
کد درس: 1092 تعداد بازدید: 165 تعداد نظرات کاربران: 0  

تقریرات دروس خارج فقه
حضرت آیت الله سیّد محمّد رضا مدرّسی طباطبایی یزدی (دامت برکاته)
سال تحصیلی 95-1394
جلسه‌ی هشتاد و پنجم؛ سه‌‌شنبه 21/2/1395

آیا اباحه‌ی خمس شامل ما ینتقل عن الشیعی غیر پرداخت کننده‌ی خمس می‌شود؟

در این‌جا بحث مهمی مطرح می‌شود که از قدیم هم فی الجمله مطرح بوده و آن این‌که آیا تحلیل خمس اختصاص به اموالی دارد که از مخالفین و یا نهایت کفار به شیعه منتقل می‌شود ـ بنابر این‌که کفار همان‌طور که مکلف به اصول هستند، مکلف به فروع هم هستند ـ یا این‌که حتی شامل انتقال مالی از شیعی که خمس به آن تعلق گرفته و پرداخت نکرده به شیعه‌ی دیگر هم می‌شود؟

اگر بگوییم اباحه‌ی خمس مختص به مالی است که از مخالفین ـ یعنی هر کسی غیر از شیعه‌ی اثنی عشری ـ به شیعه منتقل شده است، در این صورت اگر بدانیم فلان شیعه خمس نمی‌دهد و یقین داشته باشیم مالی دارد ـ اعم از سود تجارت، غنیمت، معدن و ... ـ که خمس به آن تعلق گرفته، مأذون نیستیم که آن مال را بخریم و بیع صحیح نیست، یا مثلاً اگر مهمان بداند به عین غذای صاحب‌خانه خمس تعلق گرفته است، نمی‌تواند از آن غذا استفاده کند؛ زیرا یک پنجم آن ملک اصحاب خمس است.

اختلاف فقهاء در حکم این مسأله

کثیری از فقهاء با توجه به فضایی که قبلاً ترسیم کردیم، قائل شده‌اند تحلیل خمس شامل انتقال مال از شیعی غیر پرداخت کننده‌ی خمس به شیعه‌ی دیگر نمی‌شود؛ زیرا روایات تحلیل عمدتاً مربوط به غنائمی است که مخالفین در جنگ‌ها به دست می‌آوردند ـ که یا همه‌اش ملک امام بوده در صورتی که حرب بدون إذن معصوم باشد یا اگر به نوعی إذن امام علیه السّلام وجود داشته، لا اقل خمس آن ملک امام علیه السّلام بوده است ـ و این مال به نوعی منتقل به شیعه می‌‌شده است. بنابراین شامل انتقال مال از شیعی غیر پرداخت کننده خمس به شیعه‌ی دیگر نمی‌شود.

در مقابل برخی گفته‌اند ترسیم فضای آن زمان برای این است که اصل زمینه‌ی روایات دالّ بر اباحه را بدانیم و این‌که اباحه به چه معناست امّا سعه‌ی تحلیل و إباحه، دیگر در گرو آن فضا نیست و آن فضا آن‌قدر قدرت ندارد که بتواند قرینه باشد برای تقیید اطلاقات و عمومات دالّ بر اباحه، مانند مصححه‌ی سالم بن مکرم که حتّی شامل انتقال مالی از شیعی به شیعه دیگر هم می‌شود.

اگر مانند کثیری از فقهاء قائل شویم اباحه‌ی خمس مخصوص انتقال مالی از جانب مخالفین به شیعه است، در این صورت مسأله مشکل می‌شود و اگر کسی مالی را از شیعی بخرد که خمس آن را نداده، معامله نسبت به مقدار خمس صحیح نیست و بیع فضولی می‌باشد، لذا مشتری باید رجوع به حاکم شرع کند و بگوید من چیزی خریده‌ام که مثلاً یک پنجم آن خمس است، حال اگر حاکم شرع که ولیّ خمس در زمان غیبت است، معامله را به مصلحت اصحاب خمس ـ اعم از سهم امام و سهم سادات ـ دید، آن را امضاء می‌کند. و بعد از این‌که معامله امضاء شد، باید دید ثمن معامله چیست؟

اگر مشتری به ثمن شخصی مبیع را خریده باشد و عین ثمن هم موجود باشد، معلوم است که حاکم شرع با بایع شریک می‌شود. و اگر عین ثمن تلف شده باشد، حاکم شرع هم می‌‌تواند به مشتری رجوع کند و اگر مثلی است مثل و اگر قیمی است قیمت یک پنجم را بگیرد، و هم می‌تواند به بایع رجوع کند ـ از باب تعاقب ایدی ـ چون علی الفرض ثمن در دست بایع تلف شده است. البته صحّت اجازه بنابر نقل، جای کلام است که إن شاء الله بعداً به آن می‌پردازیم.

امّا اگر ثمن معامله، کلی در ذمه باشد و حاکم شرع معامله را امضاء کند، فقط می‌تواند به مشتری رجوع کند و دیگر نمی‌تواند به بایع رجوع کند؛ زیرا بایع فقط فضولتاً عقد را خوانده است امّا مال امام علیه السّلام را تلف نکرده بلکه آن را به مشتری تحویل داده است و علی الفرض حاکم شرع هم معامله را امضاء کرده است و معنای امضاء هم این است که مال برای مشتری باشد و تالف نباشد، پس حاکم شرع فقط می‌تواند رجوع به مشتری کند و بگوید من معامله را امضاء کردم و یک پنجم ثمن را به عنوان خمس از او بگیرد. بله، مشتری می‌‌تواند در یک پنجم از ثمنی که به عنوان وفاء به کلی به بایع داده بود، رجوع کند و آن را پس بگیرد یا اگر تلف شده، مثل یا قیمتش را بگیرد. حکم عقد مجانی نیز چنین است یعنی اگر حاکم شرع مصلحت دید و عقد را امضاء کرد ـ البته بعید است مصلحت در مجانیت باشد ـ‌ مبیع مجاناً پیش مشتری می‌ماند و حاکم شرع هم نمی‌تواند رجوع به بایع کند.

جهت دیگری در این بحث مهم است که اگر بایع به حاکم شرع بگوید من اشتباه کردم و الان حاضرم خمس مبیع را از پول دیگری پرداخت کنم، حکم مسأله چگونه است؟

در این صورت مسأله از مصادیق «من باع شیئاً ثم ملکه» می‌شود؛ زیرا بایع مبیعی را فروخته که مالک یک پنجم آن نبوده است امّا بعداً که خمس را پرداخت می‌کند، مالک کل مبیع می‌شود. در این جا برخی می‌گویند صرف پرداخت خمس کافی است که نقل و انتقال محقق شود و دیگر نیاز به اجازه‌ی حاکم شرع نیست و حاکم شرع هم نمی‌تواند رجوع به مشتری کند؛ چون بایع خمس آن را از مال دیگری پرداخته است. امّا اگر قائل شویم «من باع شیئاً ثم ملکه» موجب صحّت بیع نمی‌شود و نیاز به اجازه‌ی دوباره دارد، در این‌جا معامله نیاز به اجازه‌ی جدید دارد ...
 

براي دريافت متن کامل جلسه هشتاد و پنجم  اينـجا را کليک کنيد.

Share
   لطفا دیدگاه خود را بنویسید!
*نام:
ایمیل:
*نظر:
 
   نظرات کاربران
رنگ زمینه:
         
سایز قلم: سرعت:
جهت حرکت: تنظیم حرکت:    
   حدیث هفته
احیای محرم در سیره امام موسی بن جعفر (ع)
امام رضا (ع): وقتى ماه محرّم مى‌رسيد، پدرم خندان ديده نمى‌شد و پريشان حالى بر او سايه مى‌انداخت، تا اين كه ده روز از آن مى‌گذشت. وقتى روز دهم فرا مى‌رسيد، آن روز، روز مصيبت و اندوه و گريه‌اش بود و مى‌فرمود: «امروز، همان روزى است كه حسين عليه السلام كشته شده است».
الأمالی للصدوق، ص191، ح199
 
ورود کاربران

 

نام کاربري:
رمز عبور:
مرا به خاطر بسپار!

موجودی سبد:
 
   نظر سنجی
دیدگاه شما درباره کیفیّت تدوین و تنظیم تقریرات دروس خارج حضرت آیت الله مدرّسی یزدی دامت برکاته

عالی
خوب
متوسّط

 
   پیوندها
پایگاه‌های خبری 
وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها 
علمی، پژوهشی 
فرهنگی و اطّلاع رسانی 
برخی سایت‌های مذهبی 
روزنامه‌ها 
حوزوی 
مراکز تحقیقاتی 
مراکز و مؤسّسات 
فروشگاه‌های اینترنتی کتاب 
بازرگاني، بانک و بيمه 
موتورهای جستجوگر 
نشریّات و مجلّات 
وبلاگ‌ها 
شبکه‌های اشتراک لینک 
 
   سایر پیوندها










 
 
 
 
 
 
کليّه حقوق مادّي و معنوي اين پايگاه متعلّق به مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين بوده و در جهت ترويج معارف اسلامي هيچ گونه محدوديّتي
نسبت به برداشت مطالب با ذکر منبع وجود ندارد. با معرّفي اين پايگاه به ديگران در اجر معنوي آن سهيم شويد.
® Copyright © 1397 Qommpth.ir All Rights Reserved