پايگاه اطّلاع رساني مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين | qommpth.ir
     
 
فارسي | العربيه | اردو 
 
   
  •  
  • 27 آبان 1397
  • 2018 Nov 18
 
 
   ویژه ها




 
   اوقات شرعي
 
   آمار پایگاه
امروز: 2026
دیروز: 2486
ماه جاری: 42888
امسال: 403909
کل: 1374890
 
**به پایگاه اطّلاع رسانی مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين (پایگاه انعکاس و انتشار کامل اخبار و آثار حضرت آيت الله سيّد محمّد رضا مدرّسي طباطبايي يزدي دامت برکاته) خوش آمدید.**    بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ اِلهى عَظُمَ الْبَلاَّءُ وَبَرِحَ الْخَفاَّءُ وَانْکَشَفَ الْغِطاَّءُ وَانْقَطَعَ الرَّجاَّءُ وَضاقَتِ الاْرْضُ وَمُنِعَتِ السَّماَّءُ واَنْتَ الْمُسْتَعانُ وَاِلَیْکَ الْمُشْتَکى وَعَلَیْکَ الْمُعَوَّلُ فِى الشِّدَّةِ وَالرَّخاَّءِ اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ اُولِى الاْمْرِ الَّذینَ فَرَضْتَ عَلَیْنا طاعَتَهُمْ وَعَرَّفْتَنا بِذلِکَ مَنْزِلَتَهُمْ فَفَرِّجْ عَنا بِحَقِّهِمْ فَرَجاً عاجِلا قَریباً کَلَمْحِ الْبَصَرِ اَوْ هُوَ اَقْرَبُ یا مُحَمَّدُ یا عَلِىُّ یا عَلِىُّ یا مُحَمَّدُ اِکْفِیانى فَاِنَّکُما کافِیانِ وَانْصُرانى فَاِنَّکُما ناصِرانِ یا مَوْلانا یا صاحِبَ الزَّمانِ الْغَوْثَ الْغَوْثَ الْغَوْثَ اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى السّاعَةَ السّاعَةَ السّاعَةَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الطّاهِرینَ     
تاریخ انتشار: 30/3/1397 - 12:28
کد درس: 1088 تعداد بازدید: 259 تعداد نظرات کاربران: 0  

تقریرات دروس خارج فقه
حضرت آیت الله سیّد محمّد رضا مدرّسی طباطبایی یزدی (دامت برکاته)
سال تحصیلی 97-1396
جلسة شصت و دوم؛ دوشنبه 9/11/1396

3. روایت ابو بصیر:

وَ عَنْهُ [مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ بِإِسْنَادِه‏ عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ سَعِيد] عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَلِيٍّ عَنْ أَبِي بَصِيرٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ: سَأَلْتُهُ عَنِ الدَّرَاهِمِ بِالدَّرَاهِمِ وَ عَنْ فَضْلِ مَا بَيْنَهُمَا فَقَالَ: إِذَا كَانَ بَيْنَهُمَا نُحَاسٌ‏ أَوْ ذَهَبٌ فَلَا بَأْسَ.

سند این روایت به خاطر قاسم بن محمد الجوهری که واقفی است و توثیقی ندارد و علی بن ابی حمزة البطائنی واقفی که در حق او گفته شده «کذابٌ ملعونٌ» ناتمام است.

ابوبصیر می‌گوید از امام صادق علیه السّلام دربارهٔ معاوضهٔ دراهم با دراهم و از زیادتی که بین آن‌ها واقع می‌شود سؤال کردم. حضرت فرمودند: هرگاه بین آ‌ن‌ها مس یا طلا باشد، مانعی ندارد.

مرحوم امام قدس سره می‌فرمایند: این روایت اطلاق دارد و از آن استفاده می‌شود معاملة «مجموع با مجموع» مانعی ندارد.

و کسی توهم نکند اینکه روایات می‌فرماید بیع با ضمیمه درست می‌شود، به این معناست که زیاده در مقابل ضمیمه واقع می‌شود؛ چراکه این حرف خلاف اطلاق روایات و متفاهم عرفی از آن است. همچنین اینکه بگوییم هر جنسی در مقابل غیر هم‌جنس واقع شده است ـ یعنی مثلاً در بیع «یک درهم و یک دینار» به «دو درهم و دو دینار» بگوییم یک درهم در مقابل دو دینار و یک دینار در مقابل دو درهم واقع شده ـ این هم خلاف متفاهم عرفی است و تعبدی هم از روایات استفاده نمی‌شود، بلکه در نظر عرف، مجموع در مقابل مجموع واقع شده است. بله، اگر متعاقدین چنین قصد و انشاء کنند که زیادت در مقابل ضمیمه باشد یا هر جنسی در مقابل جنس مخالف باشد مانعی ندارد، امّا در روایات تصریح به این مطلب نشده و متفاهم عرفی از این روایات هم آن است که مجموع در مقابل مجموع واقع شده است. بنابراین این روایات اطلاق دارد و شامل همة موارد می‌شود، لامحاله حتی اگر مالک اجازه نکند، بیع صحیح است؛ چراکه بیع به نحوی انشاء شده که مرضی شارع است و همان‌طور که گفتیم صحّت چنین بیعی مطابق قاعده است و این روایات هم چیزی اضافه بر قاعده نمی‌گویند.

مناقشه در استدلال مرحوم امام قدس سره به روایات تخلّص از ربا همراه با ضمیمه

استدلال مرحوم امام به این روایات ناتمام است؛ زیرا هرچند بیع، انشاء مبادلة مالٍ بمال است، امّا به حسب متفاهم عرفی و انصرافی که اهل عرف از روایات می‌فهمد، وقتی گفته می‌شود «بیع باید مثلاً بمثلٍ باشد و اگر همراه با زیادت باشد باطل است، مگر اینکه طرفی که وزن یا کیلش کمتر است و یا هر دو طرف ضمیمه داشته باشند»، مقصود این نیست که صرف انشاء بیع همراه با ضمیمه کافی است، هرچند ضمیمه بیگانه از بایع باشد؛ یعنی نه ملک بایع باشد و نه مأذون در بیع آن باشد. و نمی‌توان گفت انشائی که متبایعین می‌دانند اصلاً اثر ندارد و یا معلوم نیست اثر داشته باشد، کافی در نفی محذور ربا است. لازمة این سخن آن است که حتی اگر چیزی را ضمیمه کنند که مالیت داشته باشد امّا قطعاً دسترسی به آن امکان نداشته باشد، بیع صحیح باشد؛ مثلاً کبوتر در هوا را به 1000 درهم ضمیمه کنند و در مقابل 1500 درهم بفروشند. اگر صِرف انشاء کافی باشد باید اینجا را هم بپذیریم؛ چراکه فرقی نیست بین ضمیمه کردن مال شخص ثالث فضولتاً در صورتی که نمی‌دانیم اجازه می‌دهد یا می‌دانیم اجازه نمی‌دهد، با ضمیمه کردن کبوتر در هوا.

بنابراین معلوم می‌شود باید چیزی ضمیمه شود که اگر مستقلاً به فروش می‌رفت، شارع مقدس بیع آن را صحیح می‌دانست و حکم به فسادش نمی‌کرد و مادامی که شارع حکم به صحت بیع ضمیمه نمی‌کند، معنا ندارد که جزءِ مبیع قرار گیرد و ملتزم شویم بیعِ مجموع در مقابل مجموع، صحیح است و چنین چیزی خلاف متفاهم عرفی است. البته نمی‌گوییم خلاف عقل است، بلکه می‌گوییم عرف این را نمی‌پذیرد.

و اینکه گفته شود: حکم در جایی که بایع علم داشته باشد مالک اجازه نمی‌کند با حکم در جایی که شک داشته باشد متفاوت است می‌گوییم: در این دو صورت احتمال فرق داده نمی‌شود؛ چراکه ملاک شما واحد است. بله، نهایت چیزی که علی تأملٍ می‌توانیم بپذیریم آن است که بعد از اجازة مالک، مانعی ندارد که بگوییم بیع صحیح می‌شود و بالنتیجه سهم خود بایع هم متوقف بر اجازة مالک است.

 بنابراین فرمایش محقق ایروانی و مرحوم امام قدس سرهما در پاسخ به محذور ربا هم مورد مناقشه است و بلکه حتی در صورت اجازه هم احتیاط آن است که اجتناب کنند ...
 

براي دريافت متن کامل جلسه شصت و دوم  اينـجا را کليک کنيد.

Share
   لطفا دیدگاه خود را بنویسید!
*نام:
ایمیل:
*نظر:
 
   نظرات کاربران
رنگ زمینه:
         
سایز قلم: سرعت:
جهت حرکت: تنظیم حرکت:    
   حدیث هفته
پایه و استواری دین
پيامبر خدا (ص): پايه و بنيان دين، معرفت به خدا، يقين و عقل سودمند، يعنى عقلِ بازدارنده از گناهان است.
كنز العمّال، ج3 ص381 ح7047
 
ورود کاربران

 

نام کاربري:
رمز عبور:
مرا به خاطر بسپار!

موجودی سبد:
 
   نظر سنجی
دیدگاه شما درباره کیفیّت تدوین و تنظیم تقریرات دروس خارج حضرت آیت الله مدرّسی یزدی دامت برکاته

عالی
خوب
متوسّط

 
   پیوندها
پایگاه‌های خبری 
وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها 
علمی، پژوهشی 
فرهنگی و اطّلاع رسانی 
برخی سایت‌های مذهبی 
روزنامه‌ها 
حوزوی 
مراکز تحقیقاتی 
مراکز و مؤسّسات 
فروشگاه‌های اینترنتی کتاب 
بازرگاني، بانک و بيمه 
موتورهای جستجوگر 
نشریّات و مجلّات 
وبلاگ‌ها 
شبکه‌های اشتراک لینک 
 
   سایر پیوندها










 
 
 
 
 
 
کليّه حقوق مادّي و معنوي اين پايگاه متعلّق به مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين بوده و در جهت ترويج معارف اسلامي هيچ گونه محدوديّتي
نسبت به برداشت مطالب با ذکر منبع وجود ندارد. با معرّفي اين پايگاه به ديگران در اجر معنوي آن سهيم شويد.
® Copyright © 1397 Qommpth.ir All Rights Reserved