پايگاه اطّلاع رساني مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين | qommpth.ir
     
 
فارسي | العربيه | اردو 
 
   
  •  
  • 28 مرداد 1397
  • 2018 Aug 19
 
 
   ویژه ها




 
   اوقات شرعي
 
   آمار پایگاه
امروز: 726
دیروز: 1395
ماه جاری: 40296
امسال: 251125
کل: 1222106
 
**به پایگاه اطّلاع رسانی مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين (پایگاه انعکاس و انتشار کامل اخبار و آثار حضرت آيت الله سيّد محمّد رضا مدرّسي طباطبايي يزدي دامت برکاته) خوش آمدید.**    بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ اِلهى عَظُمَ الْبَلاَّءُ وَبَرِحَ الْخَفاَّءُ وَانْکَشَفَ الْغِطاَّءُ وَانْقَطَعَ الرَّجاَّءُ وَضاقَتِ الاْرْضُ وَمُنِعَتِ السَّماَّءُ واَنْتَ الْمُسْتَعانُ وَاِلَیْکَ الْمُشْتَکى وَعَلَیْکَ الْمُعَوَّلُ فِى الشِّدَّةِ وَالرَّخاَّءِ اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ اُولِى الاْمْرِ الَّذینَ فَرَضْتَ عَلَیْنا طاعَتَهُمْ وَعَرَّفْتَنا بِذلِکَ مَنْزِلَتَهُمْ فَفَرِّجْ عَنا بِحَقِّهِمْ فَرَجاً عاجِلا قَریباً کَلَمْحِ الْبَصَرِ اَوْ هُوَ اَقْرَبُ یا مُحَمَّدُ یا عَلِىُّ یا عَلِىُّ یا مُحَمَّدُ اِکْفِیانى فَاِنَّکُما کافِیانِ وَانْصُرانى فَاِنَّکُما ناصِرانِ یا مَوْلانا یا صاحِبَ الزَّمانِ الْغَوْثَ الْغَوْثَ الْغَوْثَ اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى السّاعَةَ السّاعَةَ السّاعَةَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الطّاهِرینَ     
تاریخ انتشار: 9/3/1397 - 16:54
کد درس: 1076 تعداد بازدید: 127 تعداد نظرات کاربران: 0  

تقریرات دروس خارج فقه
حضرت آیت الله سیّد محمّد رضا مدرّسی طباطبایی یزدی (دامت برکاته)
سال تحصیلی 97-1396
جلسة پنجاهم؛ دو‌شنبه 18/10/1396

از آنچه تا کنون بیان کردیم، حکم بعض فروع دیگر مسئله نیز روشن می‌شود و نیازی به بحث جداگانه‌ای ندارد. از جمله آنچه که سید یزدی قدس سره در شرط هشتم ضمان ذکر فرموده‌اند.

اشتراط اشتغال فعلی ذمة مضمونٌ‌عنه در صحّت ضمان و مناقشة سید یزدی قدس سره در آن

هشتمین شرطی که سید یزدی قدس سره از جانب مشهور برای ضمان ذکر فرموده آن است که دینی را که ضامن ضمانت می‌کند، باید از قبل در ذمة مضمونٌ‌عنه ثابت باشد؛ چه این دین مستقر باشد مانند قرضی که گرفته یا عوضین در بیعی که خیار ندارد و چه این دین متزلزل باشد مانند ضمان احد العوضین در بیع خیاری و .... اما اگر کسی هنوز ذمه‌اش مشغول نشده باشد، دیگری نمی‌تواند ضامنش شود و مثلاً بگوید اگر دین گرفتی، ضمانش بر عهدة من باشد و یا اینکه مثلاً خطاب به مقرض یا بایع بگوید «أقرض فلاناً کذا و أنا ضامن» یا «بعه نسیئة و أنا ضامن» و چنین ضمانی بنابر مشهور صحیح نیست و بلکه مرحوم علامه قدس سره در تذکره ادعای اجماع بر عدم صحّت آن کرده و فرموده است: «لو قال لغيره مهما أعطيت فلانا فهو علي لم يصح إجماعاً» اگر ضامن به دیگری بگوید «هر وقت به فلانی چیزی دادی، ضمانش بر عهدة من باشد»، اجماعاً صحیح نیست.

امّا سید یزدی قدس سره این شرط را نمی‌پذیرد و در کلام مشهور مناقشه کرده و می‌فرماید:

این شرطی را که مشهور ذکر کرده‌اند، با بسیاری از فروعی که بعداً خواهد آمد منافات دارد؛ چراکه در فروع مذکور، مشهور ضمان را قبول کرده‌اند با اینکه دینی بر عهدة مضمونٌ‌عنه ثابت نبوده است ـ پس معلوم می‌شود اجماع مذکور قطعی نیست ـ سپس می‌فرمایند: می‌توان قائل به صحت ضمان شد در صورتی که مقتضی برای ثبوت دین حاصل شده باشد، هرچند ثبوت فعلی نداشته باشد؛ مثلاً کسی که ازدواج کرده، مقتضی ـ یعنی عقد نکاح ـ برای ثبوت دین بر ذمه‌اش وجود دارد؛ چراکه اگر نفقة زوجه‌اش را پرداخت نکند، به عنوان دین به ذمه‌اش می‌آید، لذا مانعی ندارد کسی ضامن نفقه برای زوجه شود.

مهم عبارت بعدی ایشان است که می‌فرمایند: و بلکه چنین ضمانی مطلقاً صحیح است هرچند مقتضی ثبوت دین هم حاصل نشده باشد؛ مثلاً کسی می‌تواند به دیگری بگوید اگر ماشین فردی را خراب کردی، ضمانش بر عهدة من باشد. و در تعلیل این مطلب می‌فرمایند: اولاً: ضمان بر آن صادق است و ثانیاً مشمول عمومات عامه است، هرچند از ضمان مصطلح در نزد شیعه نباشد ـ اعلامی هم که بر عروه حاشیه دارند، اکثراً با این حرف سید موافقت کرده‌اند ـ سپس ایشان ترقی کرده و می‌فرمایند: «بل یمکن منع عدم کونه منه ایضاً»؛ و بلکه می‌توان منع کرد از اینکه ضمان مذکور ـ یعنی ضمانی که دینی ثابت نیست ـ از ضمان مصطلح در نزد شیعه نباشد، بلکه از ضمان مصطلح می‌باشد.

نقد و بررسی کلام سید یزدی قدس سره

هرچند ما اصل کلام سید قدس سره را قبول داریم امّا نسبت به بعض فرمایشات ایشان در اینجا کلام داریم. از جمله اینکه فرمودند: حتّی اگر مقتضی برای ثبوت دین هم وجود نداشته باشد، ضمان صحیح است که ما مثال زدیم به اینکه فردی به دیگری بگوید «اگر تصادف کردی، خسارت بر عهدة من باشد». خدمت ایشان می‌گوییم:

دلیل شما بر تصحیح ضمانِ غیر مصطلح در نزد شیعه، تمسّک به عمومات بود که عمدة نظر هم به «اوفوا بالعقود» است؛ چراکه بیان کردیم تمسک به «المؤمنون عند شروطهم» و بعض عمومات دیگر دارای اشکال است. پس اگر در جایی عقد صادق باشد، ملتزم به صحت می‌شویم. عقد هم گفتیم به معنای بستن است، لذا اگر در ما نحن فیه طرف مقابل هم قبول کند به گونه‌ای که عقد صادق باشد و ضامن خود را به نوعی ملتزم به پرداخت خسارت بداند و طرف مقابل هم مالک ذمة ضامن بشود ولو در ‌‌‌‌‌‌‌ظرفی که خسارت وارد کرده‌، در این صورت کلام شما صحیح است و می‌توان ضمان را تصحیح کرد. اما اگر طرف مقابل قبول نکند، دیگر عقد صادق نیست، بلکه یک وعد ابتدایی است که ظاهراً اجماع و سیرة متشرعه و غیر متشرعه، بر عدم وجوب وفاء به آن است.

همچنین اینکه در تعلیل مطلب فرمودند: «لصدق الضمان»، می‌‌گوییم: اینکه «ضمان غیر مصطلح» صادق باشد، تأثیری در حکم به صحّت ندارد؛ زیرا در ما نحن فیه عمومی وجود ندارد که مشتمل بر لفظ ضمان باشد و بتوان به آن استناد کرد. روایت عامیة «الزعیم غارمٌ» هم که ایشان ذکر کردند، سنداً ناتمام است و لعل دلالتش هم ناتمام باشد. بنابراین صدق «ضمان غیر مصطلح» تأثیری ندارد و مهم آن است که «اوفوا بالعقود» و نظایر آن قابل تطبیق باشد ...
 

براي دريافت متن کامل جلسه پنجاهم  اينـجا را کليک کنيد.

Share
   لطفا دیدگاه خود را بنویسید!
*نام:
ایمیل:
*نظر:
 
   نظرات کاربران
رنگ زمینه:
         
سایز قلم: سرعت:
جهت حرکت: تنظیم حرکت:    
   حدیث هفته
اصلاح جامعه
امر به معروف و نهى از منكر راه و روش پيامبران و شيوه صالحان است و واجب بزرگ است كه واجبات ديگر با آن بر پا مى‌شوند، راه ها امن مى‌گردد و درآمدها حلال مى‌شود وحقوق پايمال شده، به صاحبانش برمى‌گردد، زمين آباد مى‌شود و (بدون ظلم) حق ازدشمنان گرفته مى‌شود و كارها سامان مى‌پذيرد.
كافى، ج 5، ص 56، ح 1
 
ورود کاربران

 

نام کاربري:
رمز عبور:
مرا به خاطر بسپار!

موجودی سبد:
 
   نظر سنجی
دیدگاه شما درباره کیفیّت تدوین و تنظیم تقریرات دروس خارج حضرت آیت الله مدرّسی یزدی دامت برکاته

عالی
خوب
متوسّط

 
   پیوندها
پایگاه‌های خبری 
وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها 
علمی، پژوهشی 
فرهنگی و اطّلاع رسانی 
برخی سایت‌های مذهبی 
روزنامه‌ها 
حوزوی 
مراکز تحقیقاتی 
مراکز و مؤسّسات 
فروشگاه‌های اینترنتی کتاب 
بازرگاني، بانک و بيمه 
موتورهای جستجوگر 
نشریّات و مجلّات 
وبلاگ‌ها 
شبکه‌های اشتراک لینک 
 
   سایر پیوندها










 
 
 
 
 
 
کليّه حقوق مادّي و معنوي اين پايگاه متعلّق به مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين بوده و در جهت ترويج معارف اسلامي هيچ گونه محدوديّتي
نسبت به برداشت مطالب با ذکر منبع وجود ندارد. با معرّفي اين پايگاه به ديگران در اجر معنوي آن سهيم شويد.
® Copyright © 1397 Qommpth.ir All Rights Reserved