پايگاه اطّلاع رساني مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين | qommpth.ir
     
 
فارسي | العربيه | اردو 
 
   
  •  
  • 29 خرداد 1397
  • 2018 Jun 19
 
 
   ویژه ها




 
   اوقات شرعي
 
   آمار پایگاه
امروز: 965
دیروز: 1917
ماه جاری: 47087
امسال: 152328
کل: 1123309
 
**به پایگاه اطّلاع رسانی مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين (پایگاه انعکاس و انتشار کامل اخبار و آثار حضرت آيت الله سيّد محمّد رضا مدرّسي طباطبايي يزدي دامت برکاته) خوش آمدید.**    بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ اِلهى عَظُمَ الْبَلاَّءُ وَبَرِحَ الْخَفاَّءُ وَانْکَشَفَ الْغِطاَّءُ وَانْقَطَعَ الرَّجاَّءُ وَضاقَتِ الاْرْضُ وَمُنِعَتِ السَّماَّءُ واَنْتَ الْمُسْتَعانُ وَاِلَیْکَ الْمُشْتَکى وَعَلَیْکَ الْمُعَوَّلُ فِى الشِّدَّةِ وَالرَّخاَّءِ اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ اُولِى الاْمْرِ الَّذینَ فَرَضْتَ عَلَیْنا طاعَتَهُمْ وَعَرَّفْتَنا بِذلِکَ مَنْزِلَتَهُمْ فَفَرِّجْ عَنا بِحَقِّهِمْ فَرَجاً عاجِلا قَریباً کَلَمْحِ الْبَصَرِ اَوْ هُوَ اَقْرَبُ یا مُحَمَّدُ یا عَلِىُّ یا عَلِىُّ یا مُحَمَّدُ اِکْفِیانى فَاِنَّکُما کافِیانِ وَانْصُرانى فَاِنَّکُما ناصِرانِ یا مَوْلانا یا صاحِبَ الزَّمانِ الْغَوْثَ الْغَوْثَ الْغَوْثَ اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى السّاعَةَ السّاعَةَ السّاعَةَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الطّاهِرینَ     
تاریخ انتشار: 9/3/1397 - 15:43
کد درس: 1075 تعداد بازدید: 32 تعداد نظرات کاربران: 0  

تقریرات دروس خارج فقه
حضرت آیت الله سیّد محمّد رضا مدرّسی طباطبایی یزدی (دامت برکاته)
سال تحصیلی 97-1396
جلسة چهل و نهم؛ یک‌شنبه 17/10/1396

بررسی صحّت ضمان در جایی که دینی بر عهدة مضمونٌعنه ثابت نباشد

فرع دیگر آن است که کسی هنوز ذمه‌اش مشغول نشده باشد و ضامن به شخص دیگری بگوید ـ چه مطلقاً و چه معلّقاً بر شرطی ـ اگر دینی بر عهدة او بیاید من می‌پردازم؛ مثلاً ضامن بگوید اگر به زید قرض بدهی، من ضامن او می‌شوم و ذمة من هم مشغول باشد، با اینکه هنوز دینی و اشتغال ذمه‌ای نسبت به زید حاصل نشده است.

مثال دیگر اینکه تجاری که از کشورهای خارجی جنس وارد کشور می‌کنند، معمولاً پول را نقداً نمی‌پردازند بلکه از طریق بانک‌ها «ال سی» یا همان اعتبار‌نامه باز می‌کنند و تا این «ال سی» را نداشته باشند، فروشنده اصلاً جنسی به آنها نمی‌فروشد. پس در حقیقت بانک ضمانت آن شخص را می‌کند که اگر نتوانست پول را پرداخت کند، بانک آن را می‌پردازد، با اینکه آن شخص هنوز معامله‌ای نکرده و ذمه‌اش مشغول نشده است.

آیا ضمان در این موارد شرعی است و ضامن ملزم به پرداخت دین ـ‌ چه مطلقاً و چه به نحو مشروط ـ می‌باشد و یا اینکه ضمان شرعی نیست و اگر احیاناً بعداً بانک یا هر تضمین کنندة دیگری ابا کرد و دین را نپرداخت، مرتکب خلاف شرع نشده بلکه نهایت خلاف وعد عمل کرده است؟

در این فرع دو صورت متصور است: گاهی ضامن به کسی که می‌خواهد دین بدهد و دائن شود، امر می‌کند که به فلانی دین بده ـ چه تحت عنوان قرض و چه تحت عنوان فروش نسیه مثلاً ـ و من تضمین می‌کنم و دائن هم قبول می‌کند. و گاهی به او امر نمی‌کند بلکه به نحو مشروط می‌گوید اگر به فلانی قرض بدهی، من ضامن هستم که اگر نپرداخت، دین تو را بپردازم. البته می‌شود ضامن در عرض مضمونٌ‌عنه هم ضامن بشود، ولی ظاهراً این روش فعلاً معمول نیست.

الف: امر به ضمان در جایی که هنوز ذمه‌ای مشغول نشده

 در صورت اول که ضامن امر به پرداخت دین می‌کند و ضمانش را به عهده می‌گیرد و دائن هم قبول می‌کند، عقد صادق بوده و مانعی وجود ندارد ـ چه ضمان را به نحو نقل ذمه قصد و انشاء کرده باشد و چه به نحو ضمّ ذمه، و نیز چه ضمان منجّز باشد و چه معلّق ـ چراکه هم ایجاب و هم قبول دارد. و صدق عقد در این صورت، روشن‌تر از صورتی است که دینی از قبل بر ذمة مدیون ثابت باشد؛ زیرا در صورت قبل، مضمونٌ‌له چیزی را از مضمون‌ٌعنه طلب‌کار بود و ضامن با ضمانتی که می‌کرد، ذمة خود را مشغول به مضمون‌ٌله می‌کرد و دیگر کار اضافه‌ای انجام نمی‌داد، برخلاف ما نحن فیه که هنوز ذمة مضمون‌ٌعنه مشغول نشده و کسی حاضر نشده به او دین بدهد و ضامن امر به پرداخت دین به او می‌کند و ضمانش را به عهده می‌گیرد، لذا می‌توان گفت در اینجا التزام دو طرفه وجود دارد و صدق عقد روشن‌تر است و دلیلی بر عدم ممضی بودن آن وجود ندارد. به هر حال چون در ما نحن فیه عقد صادق بوده، تحت شمول «اوفوا بالعقود» قرار می‌گیرد و بیش از این هم در حکم به صحّت لازم نیست.

بله، ‌در بعضی از روایات وارد شده است که «لا طلاق الا بعد النکاح»، «لا عتق الا بعد الملک» یا «لا صدقة الا بعد الملک» امّا اولاً: این روایات مربوط به موارد خاصی است؛ نکاح، عتق و صدقه. ثانیاً: مورد این روایات جایی است که عقد صادق نیست؛ مثلاً اگر مردی قبل از اینکه ازدواج کند بگوید «هر چه زن گرفتم طالق باشد»، عقدی صادق نیست بلکه ایقاعی است که قبل از تحقق عقد نکاح واقع شده است و دلیلی بر صحت چنین طلاقی وجود ندارد، بلکه دلیل صحّت آن را نفی می‌کند. همچنین است جایی که بگوید «هر عبدی که مالک شدم حرّ باشد» یا «هر چه بیشتر از فلان مقدار مالک شدم، صدقه باشد». پس در این موارد عقد صادق نیست، برخلاف ما نحن فیه که عقد صادق است و همان‌طور که گفتیم، «اوفوا بالعقود» شامل همة عقود می‌شود و لازم نیست حتماً عقد تجاری باشد و حتی چه بسا بتوان گفت در ما نحن فیه عقد تجاری بالمعنی الاعم صادق است.

در اینجا جهت دیگری هم وجود دارد که خیلی مربوط به بحث نیست و آن اینکه اگر ضامن به کسی که بناست دائن شود، بگوید به فلانی دین بده ـ به عنوان قرض یا به عنوان دیگر ـ و اگر اصلاً یا تا فلان زمان نپرداخت، من ضامن هستم و علاوه بر اصل دین، مثلاً پنج درصد هم اضافه بر می‌گردانم، آیا این زیادت ربا و حرام است و یا اینکه ربا نیست؟

حکم این مسئله منوط به آن است که از ادلة ربا چه چیزی را استظهار کنیم. اگر استظهار کردیم فقط شرط زیاده‌ای که به نفع مقرض و علیه مستقرض باشد حرام است، در اینجا زیادت مانعی ندارد و ربا نیست؛ زیرا در ما نحن فیه هرچند زیادت به نفع مقرض است امّا علیه مستقرض نیست بلکه علیه ضامن می‌باشد. ولی اگر از ادلة ربا استظهار کردیم هر نوع زیاده‌ای که به نفع مقرض و از ناحیة قرض باشد رباست، زیادت ربا می‌شود؛ چون این زیادت به نفع مقرض بوده و از ناحیة قرض است. البته آنچه گفتیم طرح ابتدایی در مسئله است و نظر نهایی منوط به بررسی دقیق روایات باب قرض و رباست ...
 

براي دريافت متن کامل جلسه چهل و نهم  اينـجا را کليک کنيد.

Share
   لطفا دیدگاه خود را بنویسید!
*نام:
ایمیل:
*نظر:
 
   نظرات کاربران
رنگ زمینه:
         
سایز قلم: سرعت:
جهت حرکت: تنظیم حرکت:    
   حدیث هفته
عقل مهار نادانی است
پيامبر گرامی اسلام (ص): عقل، بازدارنده از جهل است و نفْس، به سانِ پليدترين چارپاست كه اگر مهار نگردد، سرگردان مى‌شود. پس عقل، مهار نادانى است.
تحف العقول، ص 15
 
ورود کاربران

 

نام کاربري:
رمز عبور:
مرا به خاطر بسپار!

موجودی سبد:
 
   نظر سنجی
دیدگاه شما درباره کیفیّت تدوین و تنظیم تقریرات دروس خارج حضرت آیت الله مدرّسی یزدی دامت برکاته

عالی
خوب
متوسّط

 
   پیوندها
پایگاه‌های خبری 
وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها 
علمی، پژوهشی 
فرهنگی و اطّلاع رسانی 
برخی سایت‌های مذهبی 
روزنامه‌ها 
حوزوی 
مراکز تحقیقاتی 
مراکز و مؤسّسات 
فروشگاه‌های اینترنتی کتاب 
بازرگاني، بانک و بيمه 
موتورهای جستجوگر 
نشریّات و مجلّات 
وبلاگ‌ها 
شبکه‌های اشتراک لینک 
 
   سایر پیوندها










 
 
 
 
 
 
کليّه حقوق مادّي و معنوي اين پايگاه متعلّق به مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين بوده و در جهت ترويج معارف اسلامي هيچ گونه محدوديّتي
نسبت به برداشت مطالب با ذکر منبع وجود ندارد. با معرّفي اين پايگاه به ديگران در اجر معنوي آن سهيم شويد.
® Copyright © 1397 Qommpth.ir All Rights Reserved