پايگاه اطّلاع رساني مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين | qommpth.ir
     
 
فارسي | العربيه | اردو 
 
   
  •  
  • 1 آبان 1397
  • 2018 Oct 23
 
 
   ویژه ها




 
   اوقات شرعي
 
   آمار پایگاه
امروز: 1673
دیروز: 2265
ماه جاری: 1672
امسال: 362693
کل: 1333674
 
**به پایگاه اطّلاع رسانی مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين (پایگاه انعکاس و انتشار کامل اخبار و آثار حضرت آيت الله سيّد محمّد رضا مدرّسي طباطبايي يزدي دامت برکاته) خوش آمدید.**    بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ اِلهى عَظُمَ الْبَلاَّءُ وَبَرِحَ الْخَفاَّءُ وَانْکَشَفَ الْغِطاَّءُ وَانْقَطَعَ الرَّجاَّءُ وَضاقَتِ الاْرْضُ وَمُنِعَتِ السَّماَّءُ واَنْتَ الْمُسْتَعانُ وَاِلَیْکَ الْمُشْتَکى وَعَلَیْکَ الْمُعَوَّلُ فِى الشِّدَّةِ وَالرَّخاَّءِ اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ اُولِى الاْمْرِ الَّذینَ فَرَضْتَ عَلَیْنا طاعَتَهُمْ وَعَرَّفْتَنا بِذلِکَ مَنْزِلَتَهُمْ فَفَرِّجْ عَنا بِحَقِّهِمْ فَرَجاً عاجِلا قَریباً کَلَمْحِ الْبَصَرِ اَوْ هُوَ اَقْرَبُ یا مُحَمَّدُ یا عَلِىُّ یا عَلِىُّ یا مُحَمَّدُ اِکْفِیانى فَاِنَّکُما کافِیانِ وَانْصُرانى فَاِنَّکُما ناصِرانِ یا مَوْلانا یا صاحِبَ الزَّمانِ الْغَوْثَ الْغَوْثَ الْغَوْثَ اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى السّاعَةَ السّاعَةَ السّاعَةَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الطّاهِرینَ     
تاریخ انتشار: 7/3/1397 - 17:38
کد درس: 1073 تعداد بازدید: 226 تعداد نظرات کاربران: 0  

تقریرات دروس خارج فقه
حضرت آیت الله سیّد محمّد رضا مدرّسی طباطبایی یزدی (دامت برکاته)
سال تحصیلی 97-1396
جلسة چهل و هفتم؛ سه‌شنبه 12/10/1396

1. بررسی امکان تمسّک به «اوفوا بالعقود» در تصحیح ضمان به نحو «ضمّ ذمة»

در ابتدای مکاسب محرّمه که آیات مفید قواعد کلیه در باب معاملات را بررسی کردیم، توضیح دادیم که «اوفوا بالعقود» بالمطابقه افادة حکم تکلیفی یعنی وجوب التزام به عقود می‌کند و بالملازمه دالّ بر صحّت وضعی عقد است؛ نظیر معنای کنایی. بنابراین از حیث اینکه «اوفوا بالعقود» افادة حکم وضعی کند، مانعی وجود ندارد و مهم آن است که آیا لفظ «عقد» شامل چنین ضمانی می‌شود یا نه؟ اگر بتوان اثبات کرد ما نحن فیه مشمول «اوفوا بالعقود» است، در این صورت می‌توان ضمانِ به نحو عامه را تصحیح کرد و قائل شد ذمة ضامن دوم، در عرض ذمة ضامن اوّل مشغول می‌شود.

[به این نکته هم باید توجه داشت که این بحث، فقط طبق مبنای کسانی مفید است که قائل هستند انشاء و ایجابِ ضمان، نیاز به قبول مضمونٌ‌له دارد، آن‌هم طبق این فرض که مضمونٌ‌له قبول کند؛ نه اینکه ضمان را نپذیرد. توضیح بیشتر اینکه:

بحث ما در قسم خاصّی از ضمان است که] کسی چنین ایجاب کند: «آنچه را که ذمة مضمونٌ‌عنه به آن مشغول است، مشابهش بر ذمة من باشد». در این صورت اگر مانند کثیری از عامه قائل شویم قبول مضمونٌ‌له در این ضمان شرط نیست ـ‌ کما اینکه قبول مضمونٌ‌عنه هم شرط نیست ـ و به صرف اینکه کسی ابتدائاً بگوید «انا ضامنٌ لهذا المدیون»، ذمه‌اش مشغول شده و مضمونٌ‌له می‌تواند در عرض مدیون به او هم رجوع کند، چنین ضمانی قطعاً مشمول «اوفوا بالعقود» نیست؛ چراکه اصلاً عقد صادق نیست؛ زیرا «عقد» باید دو طرف داشته باشد، در حالی که در فرض مذکور، یک طرف بیشتر وجود ندارد. و این در حقیقت ایقاع است مانند آنکه کسی به زوجه‌اش بگوید: «أنتِ طالق» یا مولایی به عبدش بگوید: «انت حرٌ لوجه الله» که صرف انشاء یک طرف است و قبول طرف مقابل شرط نیست. بله، ممکن است «عهد» صادق باشد به این معنا که ضامن، تعهدِ یک طرفه کرده که دین دیگری را بپردازد، امّا دیگر عقد صادق نیست و اجماعاً اثر الزامی بر این تعهد ابتدایی بار نیست.

امّا در صورتی که بگوییم در نزد عرف و عقلاء، ضمان مذکور احتیاج به قبول مضمونٌ‌له دارد. در این صورت اگر مضمونٌ‌له چنین ضمانی را قبول نکند، واضح است که مانند صورت قبل بوده و اصلاً عقد صادق نیست؛ مثلاً ضامن خطاب به مضمونٌ‌له بگوید: «من ذمه‌ام را به همان چیزی مشغول می‌کنم که ذمة مدیون به آن مشغول بود و در عرض او به من هم می‌توانی رجوع کنی»، ولی مضمونٌ‌له قبول نکند، اصلاً عقد ضمان صادق نیست.

ولی اگر مضمونٌ‌له قبول ‌کند که ذمة ضامن به همان چیزی مشغول شود که ذمة مضمونٌ‌عنه به آن مشغول بود، این صورت احتیاج به بحث دارد که آیا عقد صادق بوده و چنین ضمانی مشمول «اوفوا بالعقود» می‌باشد یا خیر؟ و بلکه همین اندازه که عرف و عقلاء انشاء ضامن را شایستة قبول بدانند و مضمونٌ‌له قبول کند، بحث جاری است.

نظیر این بحث، آن است که گاهی انسان از مالی اعراض می‌کند در حالی که می‌داند دیگری آن را برمی‌دارد و یا اینکه مالش را برای دیگری اباحه می‌کند که در این دو صورت، عقد صدق نمی‌کند. امّا گاهی مالش را به دیگری هبه می‌کند و او هم قبول می‌کند و یا اینکه دیگری را وکیل می‌کند و او هم قبول می‌کند که در اینجا «عقد» صادق است.

مناقشهٔ سید خویی قدس سره در شمول «اوفوا بالعقود» نسبت به ضمان مذکور

همان‌طور که گفتیم سید یزدی قدس سره فرمودند چنین ضمانی مشمول «اوفوا بالعقود» می‌شود، امّا سید خویی قدس سره در شرح بر عروه، با این حرف مخالفت کرده و می‌فرمایند: عمومات شامل چنین ضمانی نمی‌شود؛ زیرا چنین ضمانی نه داخل در عنوان تجارت است و نه مشمول «اوفوا بالعقود» است؛ زیرا «عقد» به معنای «ربط لالتزام الطرفین المتعاقدین» است، و در ما نحن فیه دو التزام وجود ندارد تا ربط بین آنها محقق شود و عقد صادق باشد، بلکه فقط التزام از طرف واحد وجود دارد که ضامن ملتزم می‌شود ذمه‌اش مشغول به مضمونٌ‌له شود، امّا مضمونٌ‌له دیگر التزامی ندارد، لذا اصلاً در ما نحن فیه عقد صادق نیست تا بگوییم مشمول «اوفوا بالعقود» است. و اگر گفته شود عقد در ما نحن فیه صادق است، باید ملتزم به صدق عقد در غیر موارد دین مانند موارد التزام ابتدایی به اشتغال ذمه و امثال آن هم شد، در حالی که ظاهراً کسی قائل به لزوم وفاء به التزام ابتدایی نشده است ...
 

براي دريافت متن کامل جلسه چهل و هفتم  اينـجا را کليک کنيد.

Share
   لطفا دیدگاه خود را بنویسید!
*نام:
ایمیل:
*نظر:
 
   نظرات کاربران
رنگ زمینه:
         
سایز قلم: سرعت:
جهت حرکت: تنظیم حرکت:    
   حدیث هفته
محبت امام حسین (ع)
امام صادق (ع): خداوند، هرگاه خير بنده‌اى را اراده كند، محبّت حسين عليه السّلام و عشق زيارتش را در دل او مى‌افكند؛ و خداوند، بدى هر كس را بخواهد، دشمنى با حسين عليه السّلام و زيارتش را در دل او مى‌افكند.
وسائل الشیعه، ج 10، ص 388
 
ورود کاربران

 

نام کاربري:
رمز عبور:
مرا به خاطر بسپار!

موجودی سبد:
 
   نظر سنجی
دیدگاه شما درباره کیفیّت تدوین و تنظیم تقریرات دروس خارج حضرت آیت الله مدرّسی یزدی دامت برکاته

عالی
خوب
متوسّط

 
   پیوندها
پایگاه‌های خبری 
وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها 
علمی، پژوهشی 
فرهنگی و اطّلاع رسانی 
برخی سایت‌های مذهبی 
روزنامه‌ها 
حوزوی 
مراکز تحقیقاتی 
مراکز و مؤسّسات 
فروشگاه‌های اینترنتی کتاب 
بازرگاني، بانک و بيمه 
موتورهای جستجوگر 
نشریّات و مجلّات 
وبلاگ‌ها 
شبکه‌های اشتراک لینک 
 
   سایر پیوندها










 
 
 
 
 
 
کليّه حقوق مادّي و معنوي اين پايگاه متعلّق به مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين بوده و در جهت ترويج معارف اسلامي هيچ گونه محدوديّتي
نسبت به برداشت مطالب با ذکر منبع وجود ندارد. با معرّفي اين پايگاه به ديگران در اجر معنوي آن سهيم شويد.
® Copyright © 1397 Qommpth.ir All Rights Reserved