پايگاه اطّلاع رساني مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين | qommpth.ir
     
 
فارسي | العربيه | اردو 
 
   
  •  
  • 1 آبان 1397
  • 2018 Oct 23
 
 
   ویژه ها




 
   اوقات شرعي
 
   آمار پایگاه
امروز: 1661
دیروز: 2265
ماه جاری: 1660
امسال: 362681
کل: 1333662
 
**به پایگاه اطّلاع رسانی مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين (پایگاه انعکاس و انتشار کامل اخبار و آثار حضرت آيت الله سيّد محمّد رضا مدرّسي طباطبايي يزدي دامت برکاته) خوش آمدید.**    بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ اِلهى عَظُمَ الْبَلاَّءُ وَبَرِحَ الْخَفاَّءُ وَانْکَشَفَ الْغِطاَّءُ وَانْقَطَعَ الرَّجاَّءُ وَضاقَتِ الاْرْضُ وَمُنِعَتِ السَّماَّءُ واَنْتَ الْمُسْتَعانُ وَاِلَیْکَ الْمُشْتَکى وَعَلَیْکَ الْمُعَوَّلُ فِى الشِّدَّةِ وَالرَّخاَّءِ اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ اُولِى الاْمْرِ الَّذینَ فَرَضْتَ عَلَیْنا طاعَتَهُمْ وَعَرَّفْتَنا بِذلِکَ مَنْزِلَتَهُمْ فَفَرِّجْ عَنا بِحَقِّهِمْ فَرَجاً عاجِلا قَریباً کَلَمْحِ الْبَصَرِ اَوْ هُوَ اَقْرَبُ یا مُحَمَّدُ یا عَلِىُّ یا عَلِىُّ یا مُحَمَّدُ اِکْفِیانى فَاِنَّکُما کافِیانِ وَانْصُرانى فَاِنَّکُما ناصِرانِ یا مَوْلانا یا صاحِبَ الزَّمانِ الْغَوْثَ الْغَوْثَ الْغَوْثَ اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى السّاعَةَ السّاعَةَ السّاعَةَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الطّاهِرینَ     
تاریخ انتشار: 7/3/1397 - 17:00
کد درس: 1068 تعداد بازدید: 231 تعداد نظرات کاربران: 0  

تقریرات دروس خارج فقه
حضرت آیت الله سیّد محمّد رضا مدرّسی طباطبایی یزدی (دامت برکاته)
سال تحصیلی 97-1396
جلسة چهل و سوم؛ سه‌شنبه 5/10/1396

نکته: عدم استناد به روایت «علی الید» در نظر مختار، برای اثبات «ضمان ید»

قبل از اینکه نظر مختار را در مسئله بیان کنیم، مطلبی را تذکر دهیم و آن اینکه: برخی اعلام از جمله شیخ انصاری، محقق عراقی قدس سرهما و ... تصریح کرده‌اند که در مسئلة ضمان ید، هیچ مدرکی به‌جز روایت «علی الید ما اخذت حتّی تؤدّیه» وجود ندارد، امّا ما قبلاً در مبحث «مقبوض به عقد فاسد» که تمام ادلة اقامه شده برای اثبات ضمان ید را بررسی کردیم، اصلاً روایت «علی الید» را به عنوان مستند ضمان نپذیرفتیم؛ چراکه این روایت از طریق عامه نقل شده و سندش هم به سمرة بن جندب خبیث می‌رسد که پیامبر اکرم صلّی الله علیه وآله در حدیث معروف «لا ضرر و لا ضرار» به او فرمودند: «مَا أَرَاكَ يَا سَمُرَةُ إِلَّا مُضَارّاً». همچنین نقل شده معاویه علیه اللعنة به او پیشنهاد یکصد هزار درهم داد تا روی منبر بگوید آیة شریفة (وَ مِنَ‏ النَّاسِ‏ مَنْ‏ يَشْرِي‏ نَفْسَهُ‏ ابْتِغاءَ مَرْضاتِ اللَّه‏) در حق ابن‌ملجم ملعون نازل شده و آیة شریفة (وَ مِنَ النَّاسِ مَنْ يُعْجِبُكَ قَوْلُهُ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا) ـ نعوذ بالله ـ در مورد امیرالمؤمنین علیه السّلام نازل شده است. سمرة ابتدا قبول نکرد تا اینکه معاویه قیمت را تا چهارصد هزار درهم بالا برد و قبول کرد. [علاوه بر آن، سمرة یکی از جانشینان عبیدالله بن زیاد در کوفه بود که در زمان قیام امام حسین علیه السّلام مردم کوفه را بر قتال با حضرت تحریص و تحریض می‌کرد.]

برخی از جمله حضرت امام قدس سره تلاش کرده بودند از طریق دیگری اعتبار روایت را اثبات کنند و آن اینکه: متن روایت آن‌چنان قوّت و فصاحتی دارد که نمی‌تواند از لسان کسی مثل سمره صادر شده باشد. امّا در جواب به این استدلال گفتیم: نهایت چیزی که از آن استفاده می‌شود این است که اصل روایت از معصوم علیه السّلام صادر شده است، امّا احراز نمی‌شود که روایت دقیقاً با همین الفاظ از معصوم علیه السّلام صادر شده باشد، بلکه احتمال دارد سمره یا ناقلین از او، عباراتی را کم یا زیاد کرده باشند، یا قرائن مقامیه را نقل نکرده باشند یا الفاظی را جابجا کرده باشند به گونه‌ای که دخیل در حدود معنای روایت باشد.

بنابراین به اعتبار فصاحت و قوت متن نمی‌توان ضعف سند را جبران کرد، کما اینکه به اعتبار عمل مشهور هم نمی‌توان روایت را حجّت کرد؛ زیرا احراز نمی‌شود عمل مشهور، تنها مستند به این روایت بوده باشد بلکه لعلّ به ادلة دیگری هم استناد کرده باشند.

مضافاً به اینکه أعلام فقهاء در دلالت این روایت اختلاف دارند. برخی قائل شده‌اند فقط افادة حکم تکلیفی می‌کند و حکم وضعی از آن استفاده نمی‌شود. برخی هم گفته‌اند فقط دلالت بر حکم وضعی می‌کند و حکم تکلیفی از آن استفاده نمی‌شود. بنابراین چنین نیست که دلالت این روایت بر حکم وضعی، مورد اتفاق فقهاء باشد، در حالی که مستدلین به این روایت در ما نحن فیه، دلالت آن را بر حکم وضعی مسلّم فرض کرده‌اند و حتّی برخی تصریح به آن کرده‌اند.

نظر ما در مورد دلالت این روایت ـ که منفرد به آن هم نبودیم ـ در مبحث مقبوض به عقد فاسد آن شد که «علی الید» دو استعمال دارد؛ گاهی مأخوذ به ید «مال» است که «علی الید» در این صورت «من حیث أنّه مالٌ» افادة حکم وضعی می‌کند. و گاهی مأخوذ به ید «عین» است که در این صورت «من حیث أنّه شیءٌ خارجی»، بیش از حکم تکلیفی افاده نمی‌کند. و با توضیحاتی که بیان کردیم، قائل شدیم «علی الید» بیش از حکم تکلیفی افاده نمی‌کند؛ چراکه ظاهر «علی الید» آن است که هر کسی عین خارجیه‌ای را أخذ کرده باید به مالک برگرداند؛ یعنی آخذ تکلیف به ردّ آن عین خارجی دارد، اما دیگر افادة حکم وضعی نمی‌کند که در صورت عدم ردّ عین، ضامن هم باشد.

نظر مختار در کیفیت ضمان ایادی متعاقبه

بنابراین در نظر ما، روایت «علی الید» مستند ضمان ید نیست، بلکه مستند ما روایات دیگری است که آنها را در همان مبحث مقبوض به عقد فاسد ذکر کردیم. امّا آیا با این روایات می‌توان نظر مشهور در جواز رجوع فرد سابق به لاحق را توجیه کرد یا خیر؟ اگر توانستیم نظر مشهور را با روایات تتمیم کنیم، آن را می‌پذیریم و الا از آن رفع ید می‌کنیم و مانعی هم ندارد؛ چراکه بیان کردیم اجماعی در مسئله بر نظر مشهور ثابت نیست و نهایت چیزی که شیخ فرمودند این بود که «لایکاد یعرف خلاف من أحد» ...
 

براي دريافت متن کامل جلسه چهل و سوّم  اينـجا را کليک کنيد.

Share
   لطفا دیدگاه خود را بنویسید!
*نام:
ایمیل:
*نظر:
 
   نظرات کاربران
رنگ زمینه:
         
سایز قلم: سرعت:
جهت حرکت: تنظیم حرکت:    
   حدیث هفته
محبت امام حسین (ع)
امام صادق (ع): خداوند، هرگاه خير بنده‌اى را اراده كند، محبّت حسين عليه السّلام و عشق زيارتش را در دل او مى‌افكند؛ و خداوند، بدى هر كس را بخواهد، دشمنى با حسين عليه السّلام و زيارتش را در دل او مى‌افكند.
وسائل الشیعه، ج 10، ص 388
 
ورود کاربران

 

نام کاربري:
رمز عبور:
مرا به خاطر بسپار!

موجودی سبد:
 
   نظر سنجی
دیدگاه شما درباره کیفیّت تدوین و تنظیم تقریرات دروس خارج حضرت آیت الله مدرّسی یزدی دامت برکاته

عالی
خوب
متوسّط

 
   پیوندها
پایگاه‌های خبری 
وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها 
علمی، پژوهشی 
فرهنگی و اطّلاع رسانی 
برخی سایت‌های مذهبی 
روزنامه‌ها 
حوزوی 
مراکز تحقیقاتی 
مراکز و مؤسّسات 
فروشگاه‌های اینترنتی کتاب 
بازرگاني، بانک و بيمه 
موتورهای جستجوگر 
نشریّات و مجلّات 
وبلاگ‌ها 
شبکه‌های اشتراک لینک 
 
   سایر پیوندها










 
 
 
 
 
 
کليّه حقوق مادّي و معنوي اين پايگاه متعلّق به مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين بوده و در جهت ترويج معارف اسلامي هيچ گونه محدوديّتي
نسبت به برداشت مطالب با ذکر منبع وجود ندارد. با معرّفي اين پايگاه به ديگران در اجر معنوي آن سهيم شويد.
® Copyright © 1397 Qommpth.ir All Rights Reserved