پايگاه اطّلاع رساني مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين | qommpth.ir
     
 
فارسي | العربيه | اردو 
 
   
  •  
  • 1 آبان 1397
  • 2018 Oct 23
 
 
   ویژه ها




 
   اوقات شرعي
 
   آمار پایگاه
امروز: 1606
دیروز: 2265
ماه جاری: 1606
امسال: 362627
کل: 1333608
 
**به پایگاه اطّلاع رسانی مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين (پایگاه انعکاس و انتشار کامل اخبار و آثار حضرت آيت الله سيّد محمّد رضا مدرّسي طباطبايي يزدي دامت برکاته) خوش آمدید.**    بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ اِلهى عَظُمَ الْبَلاَّءُ وَبَرِحَ الْخَفاَّءُ وَانْکَشَفَ الْغِطاَّءُ وَانْقَطَعَ الرَّجاَّءُ وَضاقَتِ الاْرْضُ وَمُنِعَتِ السَّماَّءُ واَنْتَ الْمُسْتَعانُ وَاِلَیْکَ الْمُشْتَکى وَعَلَیْکَ الْمُعَوَّلُ فِى الشِّدَّةِ وَالرَّخاَّءِ اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ اُولِى الاْمْرِ الَّذینَ فَرَضْتَ عَلَیْنا طاعَتَهُمْ وَعَرَّفْتَنا بِذلِکَ مَنْزِلَتَهُمْ فَفَرِّجْ عَنا بِحَقِّهِمْ فَرَجاً عاجِلا قَریباً کَلَمْحِ الْبَصَرِ اَوْ هُوَ اَقْرَبُ یا مُحَمَّدُ یا عَلِىُّ یا عَلِىُّ یا مُحَمَّدُ اِکْفِیانى فَاِنَّکُما کافِیانِ وَانْصُرانى فَاِنَّکُما ناصِرانِ یا مَوْلانا یا صاحِبَ الزَّمانِ الْغَوْثَ الْغَوْثَ الْغَوْثَ اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى السّاعَةَ السّاعَةَ السّاعَةَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الطّاهِرینَ     
تاریخ انتشار: 7/3/1397 - 16:54
کد درس: 1067 تعداد بازدید: 226 تعداد نظرات کاربران: 0  

تقریرات دروس خارج فقه
حضرت آیت الله سیّد محمّد رضا مدرّسی طباطبایی یزدی (دامت برکاته)
سال تحصیلی 97-1396
جلسة چهل و دوم؛ دو‌شنبه 4/10/1396

اشکالات شیخ انصاری قدس سره بر توجیه صاحب جواهر قدس سره
اشکال اوّل: عدم فرق بین فرد سابق و لاحق از جهت اقتضای خطاب

شیخ قدس سره می‌فرماید: علی الفرض تنها دلیل بر لزوم پرداخت غرامت به مالک، روایت «علی الید» است و دلیل دیگری وجود ندارد و این دلیل، هم شامل «مَن تلف عنده المال» می‌شود و هم غیر او از کسانی که بر روی عین ید گذاشته‌اند. پس اگر دلیل لزوم أداء واحد است، باید اقتضایش هم نسبت به سابق و لاحق واحد باشد؛ نه اینکه دلیل واحد نسبت به فرد لاحق اقتضای خطاب ذمّی داشته باشد ولی نسبت به فرد سابق اقتضای خطاب شرعی.

مناقشه در اشکال اول شیخ انصاری قدس سره

می‌توان از جانب صاحب جواهر قدس سره به این اشکال چنین پاسخ داد که:

اولاً: هرچند شمول «علی الید» نسبت به فرد سابق و لاحق یکسان است، امّا ممکن است به اعتبار تفاوت موضوع، اقتضای دلیل واحد نسبت به افراد متفاوت باشد. در ما نحن فیه چون فرد سابق فقط بر روی عین ید گذاشته ولی عین در دست او تلف نشده، «علی الید» بیش از حکم تکلیفی اقتضای دیگری در حق او ندارد و ذمه‌اش نسبت به مالک مشغول نمی‌شود، امّا فرد لاحق به اعتبار اینکه تلف در نزد او حاصل شده، «علی الید» اقتضاء دارد که ذمه‌اش نسبت به مالک مشغول باشد.

ثانیاً: اینکه شیخ قدس سره فرمودند تنها دلیل بر لزوم أداء عین یا بدل آن، روایت «علی الید» است، می‌گوییم: لعلّ در نظر صاحب جواهر قدس سره ادلة دیگری هم وجود داشته باشد، از جمله ادلة غصب که در عبارت صاحب جواهر به آن اشاره شده است (و إن جاز له إلزام غيره باعتبار الغصب بأداء ما اشتغلت ذمته به)؛ کأنّ صاحب جواهر می‌خواهند بفرمایند روایت «علی الید» دالّ بر اشتغال ذمه است و فقط شامل کسی می‌شود که عین در دست او تلف شده است. امّا تکلیف شرعی سابقین به ردّ عین، مستفاد از ادلة غصب است که از آنها استفاده می‌شود هر کسی ید عادیه بر مال دیگری داشته باشد، مکلّف به ردّ آن است.

اشکال دوم: «عدم فرق بین خطاب ذمّی و خطاب شرعی» و مناقشه در آن

اشکال دیگر شیخ قدس سره آن است که فرقی بین خطاب شرعی و خطاب ذمّی فهمیده نمی‌شود.

شیخ قدس سره بیش از این اشکال خود را توضیح نمی‌دهند و اگر به نحو بسیط نگاه شود، ممکن است گفته شود این اشکال وارد نیست؛ زیرا بین خطاب شرعی و خطاب ذمّی خیلی تفاوت وجود دارد. خطاب اگر شرعی باشد، تخلّف از آن فقط موجب استحقاق عقوبت می‌شود، امّا اگر خطاب ذمی باشد، تخلف از مقتضای آن علاوه بر اینکه موجب استحقاق عقوبت می‌شود، آثار دیگری هم بر آن مترتب است که بر خطاب شرعی مترتب نیست؛ مثلاً خطاب زوج به لزوم تأمین نفقة زوجه، خطاب ذمّی است و اثرش آن است که اگر زوج نفقة زوجة خود را ـ با اینکه مستحق است ـ نپردازد، علاوه بر استحقاق عقوبت، آن نفقه به عنوان دین به ذمه‌اش می‌آید و آثار سایر دیون بر آن مترتب می‌شود؛ یعنی اگر زوج تمکّن مالی داشته باشد، واجب است همان لحظه بپردازد و اگر متمکّن نباشد، به او مهلت داده می‌شود (فنظرةٌ الی میسرة). همچنین زوجه می‌تواند ذمة زوج را به دیگری یا حتی به خود او بفروشد یا مصالحه کند. اگر زوج ورشکست شود، زوجه جزء غرماء او قرار می‌گیرد و در صورتی که زوج فوت کند، نفقة زوجه‌ از ترکه‌ کسر می‌شود.

امّا این آثار بر خطاب شرعی مترتب نیست؛ مثلاً خطاب به پرداخت نفقة والدین یا فرزندان در صورتی که نیازمند باشند، خطاب شرعی است و تخلف از آن موجب عقوبت می‌شود، اما این نفقه دیگر به عنوان دین به ذمه نمی‌آید و در صورت موت هم از ترکه کسر نمی‌شود. بله، چه بسا حاکم شرع او را تعزیر کند و یا اینکه ملزم به پرداخت نفقة والدین یا فرزندان فقیر کند و یا حتی چه بسا خود فرزندان یا والدین از باب امر به معروف بتوانند او را ملزم به پرداخت کنند، اما به عنوان دین به ذمه نمی‌آید و آثار دیون را ندارد.

پس اینکه شیخ قدس سره فرمودند: بین این دو خطاب تفاوتی وجود ندارد، کلامشان قابل فهم نیست و این دو خطاب تفاوت‌های واضحی دارند که بعید است شیخ قدس سره از آن غافل شده باشد و لعلّ وجوهی در نظر مبارکشان بوده که چنین اشکال کرده‌اند. به هر حال می‌توان دو وجه برای کلام شیخ قدس سره در عدم فرق بین خطاب ذمی و شرعی بیان کرد ...
 

براي دريافت متن کامل جلسه چهل و دوّم  اينـجا را کليک کنيد.

Share
   لطفا دیدگاه خود را بنویسید!
*نام:
ایمیل:
*نظر:
 
   نظرات کاربران
رنگ زمینه:
         
سایز قلم: سرعت:
جهت حرکت: تنظیم حرکت:    
   حدیث هفته
محبت امام حسین (ع)
امام صادق (ع): خداوند، هرگاه خير بنده‌اى را اراده كند، محبّت حسين عليه السّلام و عشق زيارتش را در دل او مى‌افكند؛ و خداوند، بدى هر كس را بخواهد، دشمنى با حسين عليه السّلام و زيارتش را در دل او مى‌افكند.
وسائل الشیعه، ج 10، ص 388
 
ورود کاربران

 

نام کاربري:
رمز عبور:
مرا به خاطر بسپار!

موجودی سبد:
 
   نظر سنجی
دیدگاه شما درباره کیفیّت تدوین و تنظیم تقریرات دروس خارج حضرت آیت الله مدرّسی یزدی دامت برکاته

عالی
خوب
متوسّط

 
   پیوندها
پایگاه‌های خبری 
وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها 
علمی، پژوهشی 
فرهنگی و اطّلاع رسانی 
برخی سایت‌های مذهبی 
روزنامه‌ها 
حوزوی 
مراکز تحقیقاتی 
مراکز و مؤسّسات 
فروشگاه‌های اینترنتی کتاب 
بازرگاني، بانک و بيمه 
موتورهای جستجوگر 
نشریّات و مجلّات 
وبلاگ‌ها 
شبکه‌های اشتراک لینک 
 
   سایر پیوندها










 
 
 
 
 
 
کليّه حقوق مادّي و معنوي اين پايگاه متعلّق به مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين بوده و در جهت ترويج معارف اسلامي هيچ گونه محدوديّتي
نسبت به برداشت مطالب با ذکر منبع وجود ندارد. با معرّفي اين پايگاه به ديگران در اجر معنوي آن سهيم شويد.
® Copyright © 1397 Qommpth.ir All Rights Reserved