پايگاه اطّلاع رساني مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين | qommpth.ir
     
 
فارسي | العربيه | اردو 
 
   
  •  
  • 1 آبان 1397
  • 2018 Oct 23
 
 
   ویژه ها




 
   اوقات شرعي
 
   آمار پایگاه
امروز: 1728
دیروز: 2265
ماه جاری: 1727
امسال: 362748
کل: 1333729
 
**به پایگاه اطّلاع رسانی مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين (پایگاه انعکاس و انتشار کامل اخبار و آثار حضرت آيت الله سيّد محمّد رضا مدرّسي طباطبايي يزدي دامت برکاته) خوش آمدید.**    بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ اِلهى عَظُمَ الْبَلاَّءُ وَبَرِحَ الْخَفاَّءُ وَانْکَشَفَ الْغِطاَّءُ وَانْقَطَعَ الرَّجاَّءُ وَضاقَتِ الاْرْضُ وَمُنِعَتِ السَّماَّءُ واَنْتَ الْمُسْتَعانُ وَاِلَیْکَ الْمُشْتَکى وَعَلَیْکَ الْمُعَوَّلُ فِى الشِّدَّةِ وَالرَّخاَّءِ اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ اُولِى الاْمْرِ الَّذینَ فَرَضْتَ عَلَیْنا طاعَتَهُمْ وَعَرَّفْتَنا بِذلِکَ مَنْزِلَتَهُمْ فَفَرِّجْ عَنا بِحَقِّهِمْ فَرَجاً عاجِلا قَریباً کَلَمْحِ الْبَصَرِ اَوْ هُوَ اَقْرَبُ یا مُحَمَّدُ یا عَلِىُّ یا عَلِىُّ یا مُحَمَّدُ اِکْفِیانى فَاِنَّکُما کافِیانِ وَانْصُرانى فَاِنَّکُما ناصِرانِ یا مَوْلانا یا صاحِبَ الزَّمانِ الْغَوْثَ الْغَوْثَ الْغَوْثَ اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى السّاعَةَ السّاعَةَ السّاعَةَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الطّاهِرینَ     
تاریخ انتشار: 7/3/1397 - 16:45
کد درس: 1066 تعداد بازدید: 229 تعداد نظرات کاربران: 0  

تقریرات دروس خارج فقه
حضرت آیت الله سیّد محمّد رضا مدرّسی طباطبایی یزدی (دامت برکاته)
سال تحصیلی 97-1396
جلسة چهل و یکم؛ یک‌شنبه 3/10/1396

فرق وجه حضرت امام قدس سره با وجه محقق نائینی قدس سره

محقق نائینی قدس سره فرمودند: آنچه به ذمة ثانی می‌آید، حصة خاصه‌ای از عین است؛ یعنی عینِ موصوف به وصف «مضمونه بودن توسط ضامن اوّل» و بین عین و وصف آن تفکیک نفرمودند. امّا حضرت امام قدس سره یک نوع تفکیکی بین عین و وصف کردند و فرمودند: لاحق علاوه بر ضمانی که نسبت به عین دارد، ضمان مستقلی هم نسبت به وصف «مضمونه بودن» دارد؛ به این معنا که مضمونٌ‌له وصف، غیر از مضمونٌ‌له عین است. مضمونٌ‌له وصف، فرد سابق است امّا مضمون له عین، مالک است.

نقد و بررسی وجه حضرت امام قدس سره

هرچند بپذیریم روایت شریفة «علی الید ما اخذت حتی تؤدیه» اطلاق دارد و شامل هر چیزی می‌شود که عهده در مورد آن معنا داشته باشد، امّا با این حال وجهی که حضرت امام قدس سره بیان فرمودند ناتمام است؛ زیرا:

اولاً: همان‌طور که قبلاً بیان کردیم، در نظر عرف و عقلاء فقدان هر وصفی موجب ضمان نیست؛ مثلاً عقلاء در مورد فقدان اوصافی که جزء مقارنات شیء باشد، اعتبار ضمان نمی‌کنند، مانند اینکه اگر عین در حین غصب، وصف «در سایه بودن» را داشته باشد، نمی‌توان گفت علاوه بر عین، وصف آن هم به ذمة غاصب می‌آید. وصف «مضمونه بودن» نیز چنین است و عقلاء در مورد آن اعتبار ضمان نمی‌کنند. و اینکه مرحوم امام به ضمان مساجد، اوقاف عامه و ضرائح مطهره مثال زدند و فرمودند با اینکه این موارد ملک کسی نیست امّا عهده و ضمان در مورد آنها معنا دارد، می‌گوییم: هرچند فعلاً ضمان را در این موارد می‌پذیریم امّا ما نحن فیه با این موارد فرق دارد؛ زیرا در این موارد عهده معنا دارد؛ چون اموری هستند که عرفاً دارای ارزش می‌باشند و فقط در مضمونٌ‌له آن‌ها ابهامی وجود دارد، به خلاف وصف مضمونه بودن که عرف آن را چیزی نمی‌بیند که قابل به عهده آمدن باشد، بلکه حکمی برای موضوع می‌بیند خصوصاً با توجه به اینکه السید الامام مضمونٌ‌له را در اینجا ضامن اوّل می‌بینند. توضیح اینکه:

اگر فرد سابق مضمونٌ‌له باشد، باید وصفی که به ضمان لاحق می‌آید به نفع او باشد، در حالی که وصف «مضمونه بودن» علیه اوست و ارزش منفی دارد؛ چون به این معناست که در صورت تلف، ذمة ضامن اوّل مشغول می‌شود و باید غرامت بپردازد، در حالی که معنا ندارد ضمان، علیه مضمونٌ‌له باشد؛ مثلاً اگر ظالمی وزنة سنگینی را بر دوش کسی گذاشته باشد و شخص ثالثی آن وزنه را بردارد، در اینجا با اینکه وصفی از آن فرد زائل شده، نمی‌توان گفت مقتضای «علی الید» آن است که شخص ثالث ضامن بوده و شخص ثانی مضمونٌ‌له باشد و ضامن باید آن وزنه را به دوش او برگرداند، یا اینکه اگر کسی موجب شود بیماری خوب شود و وصف مریض بودن از او زائل شود، نمی‌توان گفت آن فرد ضامن فقدان وصف می‌باشد.

پس اگر چیزی بر ضرر دیگری باشد و شخصی آن ضرر را رفع کند، «علی الید» نمی‌تواند شامل آن شود. ما نحن فیه هم چنین است و وصف «مضمونه بودن»، به ضرر ضامن اوّل است و اگر ضامن دوم با اثبات ید بر عین و وصف آن، موجب رفع این ضرر شود، «علی الید» نمی‌تواند شامل آن ضرر شده و اثبات ضمان کند.

بنابراین خلاصة کلام اخیر این شد که سلّمنا «علی الید» اطلاق دارد و شامل هر چیزی می‌شود که عهده در مورد آن معنا داشته باشد و در اثبات ضمان لازم نیست که مأخوذ حتماً ملک، مال، حق، منفعت و ... باشد، منتها باید چیزی باشد که به نفع مضمونٌ‌له باشد، امّا اگر چیزی علیه او باشد، نمی‌تواند مشمول «علی الید» شود.

ثانیاً: قبول داریم که «أخذ کلّ شیء بحسبه» اما سؤال این است که در ما نحن فیه فرد لاحق چگونه وصف مضمونه بودن را اخذ کرده است؟! «اخذ» یک شیء یعنی تسلّط بر آن به گونه‌ای که یک نوع محدودیتی برای مالک یا مَن له الحق در استفادة از آن شیء حاصل شود، امّا در ما نحن فیه که ضامن دوم عینِ موصوف به مضمونه بودن را از ضامن اوّل می‌گیرد، هیچ محدودیتی برای سابق نسبت به ضمان وصف ایجاد نکرده است؛ چراکه خود شما قبول دارید که مالک همچنان می‌تواند به ضامن اول رجوع کند و یا اینکه ضامن اول ابتدائاً خودش غرامت را بپردازد، پس معلوم می‌شود هیچ محدودیتی در وصف «مضمونه بودن» نسبت به ضامن اول ایجاد نشده است و عرفاً اخذی نسبت به وصف مذکور اتفاق نیفتاده است.

ثالثاً: اینکه مرحوم امام قدس سره فرمودند: کیفیت أداء وصف، محوّل به فهم عرف و عقلاست، می‌گوییم: «أداء» عرفی هر چیزی آن است که عین و یا بدل آن شیء را ردّ کند. در ما نحن فیه اگر لاحق بخواهد عین وصف «مضمونه بودن» را به سابق برگرداند، تحصیل حاصل است؛ چراکه بیان کردیم خودِ سابق همچنان ضامن است و مالک می‌تواند به او رجوع کند. و اگر بخواهد بدل آن وصف را برگرداند، بدل آن که پرداخت غرامت نیست، بلکه غرامت، ضد یا نقیض آن وصفی است که بر عهدة اوست در حالی که بدل هر چیزی باید از سنخ خودش باشد. به تعبیر دیگر چون وصف «مضمونه بودن» ارزش منفی دارد و علیه فرد سابق است، لذا اگر این وصف مثلی باشد، مثل آن هم چیزی است که ارزش منفی دارد، و اگر این وصف قیمی باشد، ردّ بدل به آن است که پولی از سابق بگیرد؛ نه اینکه غرامتی را که سابق پرداخته به او بپردازد. بنابراین «أداء» در مورد وصف «مضمونه بودن»، به آن معنایی که شما دنبال اثبات آن هستید نیست.

 مرحوم امام قدس سره در نهایت می‌فرمایند: «مسئله خالی از غموض و اشکال نیست» و لعلّ نظر مبارک ایشان به بعض اشکالاتی باشد که در اینجا ذکر کردیم. به هر حال همان‌طور که خود ایشان ذکر کرده‌اند، این توجیه بعید از ظاهر کلمات شیخ قدس سره است و ظاهراً ایشان بعض مطالب را در ذهنشان مفروض گرفته‌ و چنین وجهی را ارائه داده‌اند ...
 

براي دريافت متن کامل جلسه چهل و یکم  اينـجا را کليک کنيد.

Share
   لطفا دیدگاه خود را بنویسید!
*نام:
ایمیل:
*نظر:
 
   نظرات کاربران
رنگ زمینه:
         
سایز قلم: سرعت:
جهت حرکت: تنظیم حرکت:    
   حدیث هفته
محبت امام حسین (ع)
امام صادق (ع): خداوند، هرگاه خير بنده‌اى را اراده كند، محبّت حسين عليه السّلام و عشق زيارتش را در دل او مى‌افكند؛ و خداوند، بدى هر كس را بخواهد، دشمنى با حسين عليه السّلام و زيارتش را در دل او مى‌افكند.
وسائل الشیعه، ج 10، ص 388
 
ورود کاربران

 

نام کاربري:
رمز عبور:
مرا به خاطر بسپار!

موجودی سبد:
 
   نظر سنجی
دیدگاه شما درباره کیفیّت تدوین و تنظیم تقریرات دروس خارج حضرت آیت الله مدرّسی یزدی دامت برکاته

عالی
خوب
متوسّط

 
   پیوندها
پایگاه‌های خبری 
وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها 
علمی، پژوهشی 
فرهنگی و اطّلاع رسانی 
برخی سایت‌های مذهبی 
روزنامه‌ها 
حوزوی 
مراکز تحقیقاتی 
مراکز و مؤسّسات 
فروشگاه‌های اینترنتی کتاب 
بازرگاني، بانک و بيمه 
موتورهای جستجوگر 
نشریّات و مجلّات 
وبلاگ‌ها 
شبکه‌های اشتراک لینک 
 
   سایر پیوندها










 
 
 
 
 
 
کليّه حقوق مادّي و معنوي اين پايگاه متعلّق به مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين بوده و در جهت ترويج معارف اسلامي هيچ گونه محدوديّتي
نسبت به برداشت مطالب با ذکر منبع وجود ندارد. با معرّفي اين پايگاه به ديگران در اجر معنوي آن سهيم شويد.
® Copyright © 1397 Qommpth.ir All Rights Reserved