پايگاه اطّلاع رساني مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين | qommpth.ir
     
 
فارسي | العربيه | اردو 
 
   
  •  
  • 28 مرداد 1397
  • 2018 Aug 19
 
 
   ویژه ها




 
   اوقات شرعي
 
   آمار پایگاه
امروز: 696
دیروز: 1395
ماه جاری: 40266
امسال: 251095
کل: 1222076
 
**به پایگاه اطّلاع رسانی مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين (پایگاه انعکاس و انتشار کامل اخبار و آثار حضرت آيت الله سيّد محمّد رضا مدرّسي طباطبايي يزدي دامت برکاته) خوش آمدید.**    بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ اِلهى عَظُمَ الْبَلاَّءُ وَبَرِحَ الْخَفاَّءُ وَانْکَشَفَ الْغِطاَّءُ وَانْقَطَعَ الرَّجاَّءُ وَضاقَتِ الاْرْضُ وَمُنِعَتِ السَّماَّءُ واَنْتَ الْمُسْتَعانُ وَاِلَیْکَ الْمُشْتَکى وَعَلَیْکَ الْمُعَوَّلُ فِى الشِّدَّةِ وَالرَّخاَّءِ اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ اُولِى الاْمْرِ الَّذینَ فَرَضْتَ عَلَیْنا طاعَتَهُمْ وَعَرَّفْتَنا بِذلِکَ مَنْزِلَتَهُمْ فَفَرِّجْ عَنا بِحَقِّهِمْ فَرَجاً عاجِلا قَریباً کَلَمْحِ الْبَصَرِ اَوْ هُوَ اَقْرَبُ یا مُحَمَّدُ یا عَلِىُّ یا عَلِىُّ یا مُحَمَّدُ اِکْفِیانى فَاِنَّکُما کافِیانِ وَانْصُرانى فَاِنَّکُما ناصِرانِ یا مَوْلانا یا صاحِبَ الزَّمانِ الْغَوْثَ الْغَوْثَ الْغَوْثَ اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى السّاعَةَ السّاعَةَ السّاعَةَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الطّاهِرینَ     
تاریخ انتشار: 2/3/1397 - 17:59
کد درس: 1065 تعداد بازدید: 119 تعداد نظرات کاربران: 0  

تقریرات دروس خارج فقه
حضرت آیت الله سیّد محمّد رضا مدرّسی طباطبایی یزدی (دامت برکاته)
سال تحصیلی 97-1396
جلسة چهلم؛ شنبه 2/10/1396

مناقشه در توجیه سید یزدی قدس سره برای جواز رجوع سابق به لاحق

کلام سید یزدی قدس سره به این مقدار ناتمام است و با این وجه نمی‌توان اثبات جواز رجوع سابق به لاحق را کرد؛ زیرا:

اولاً: اتلاف با تلف تفاوت دارد. در اتلاف روشن است که مُتلِف، سبب برای ضمان خود و سایر ایادی است؛ چراکه اگر اتلافِ متلِف نبود، ضمانی محقق نمی‌شد، امّا تلف چنین نیست و لاحق، سبب برای ضمان سابق نیست؛ بلکه ضمان سابقین بدین جهت است که همة آنها بر روی عین ید گذاشته‌اند و ید آنها هم عادیه بوده است و علی الفرض عین هم به تلف سماوی از بین رفته، لذا از حیث تلف شدن، فرقی بین ید سابقی و لاحقی وجود ندارد. پس چون هر یک از افراد سلسلة ایادی بر روی عین، ید عادیه گذاشته‌اند مقتضای «علی الید» آن است که تمام این ایادی ضامن هستند. و اینکه تلف در زمانی اتفاق افتاده که عین در دست لاحق بوده، موجب نمی‌شود که تلف مستند به لاحق باشد، بلکه تلف سلسله علل خود را در عالم تکوین دارد و اتفاقاً در زمانی محقق شده که عین در دست لاحق بوده است؛ مثلاً گوسفند غصبی به سبب صاعقه در دست لاحق تلف شد و اگر در همان زمان، گوسفند در دست سابق هم بود تلف می‌شد. پس در صورت تلف نمی‌توان گفت که سبب ضمان سابق، اثبات ید لاحق بر عین بوده است.

بنابراین خلاصة اشکال اوّل این شد که نمی‌توان تلف را به اتلاف تشبیه کرد؛ زیرا اتلاف، منتسب به متلِف است برخلاف «تلف» که منتسب به لاحق نیست. پس ید سابق و لاحق از جهت تلف با هم تفاوتی ندارند و ضمان سابق هم به خاطر عدم ردّ لاحق نیست بلکه از این جهت است که ید عادیه بر روی عین گذاشته است، لذا این بیان برای اینکه قرار ضمان بر عهدة لاحق باشد تمام نیست.

ثانیاً: بیانی که سید یزدی قدس سره ارائه فرمودند، خود می‌تواند نقضی بر ادعای ایشان باشد و با استفاده از آن می‌توان گفت فرد سابق، سبب برای ضمان لاحق بوده است یا به تعبیر معروف، ضمان لاحق سیئه‌ای از سیئات ضمان فرد سابق است؛ زیرا اگر سابق بر روی عین ید نمی‌گذاشت، ذمة لاحق مشغول نمی‌شد. به تعبیر دیگر سابق با اثبات ید در مرحلة قبل، موجب شده عین مضمونه شود و در اکثر موارد، عین مضمونه را تحویل لاحق داده است که اگر این تحویل نبود، ذمة لاحق هیچ موقع مشغول نمی‌شد. بله، در بعض موارد ممکن است لاحق با قهر و غلبه عین را از سابق گرفته باشد، امّا اکثر موارد چنین نیست و علم و جهل هم به تصریح خود سید قدس سره دخیل نیست؛ یعنی چه سابق علم داشته باشد که عین ملک او نیست و چه جهل داشته باشد، با اثبات ید بر عین و تحویل آن به لاحق، سبب ضمان او شده است، پس مانعی ندارد که قرار ضمان بر عهدة سابق باشد.

ثالثاً: اینکه سید یزدی فرمودند: «اگر دومی عین را نزد خودش نگه نمی‌داشت و به مالک یا به سابقی ردّ می‌کرد، ذمة سابقی هم فارغ می‌شد» می‌گوییم: این کلام هم قابل نقض است و صرف ردّ عین به سابقی، موجب فراغ ذمة او نمی‌شود؛ زیرا چه بسا سابقی گمان داشته باشد که عین ملک خودش است و آن را نگه دارد تا اینکه تلف شود و بعداً منکشف شود ملک دیگری بوده است و یا اینکه سابقی اصلاً قصد ردّ عین را نداشته باشد و عین در دست او تلف شود. بنابراین در بعض موارد، ردّ عین به سابقی موجب فراغ ذمة او نیست.

راه حلّ حضرت امام قدس سره برای توجیه جواز رجوع سابق به لاحق

مرحوم امام قدس سره دو بیان برای جواز رجوع سابق به لاحق ارائه فرموده‌اند که ما راه حلّ اخیر ایشان را توضیح می‌دهیم. حضرت امام1 بعد از اینکه فرمایش شیخ قدس سره ، کلمات میرزا حبیب الله رشتی، سید یزدی، محقق نائینی قدس سرهم و بعض وجوه دیگر را رسیدگی می‌کنند، با تأمّل در این وجوه و استمداد از آنها، وجه اخیر خود را ذکر کرده و می‌فرمایند: این غایت چیزی است که می‌توان در تقریب فتوای معروف گفت، هرچند باز هم مسأله خالی از غموض و اشکال نیست، امّا بعید نیست بتوان به این وجه اتکال کرد.

به هر حال ایشان سعی کرده‌اند بیانی ارائه دهند که اشکالات سایر بیانها از جمله بیان سید یزدی قدس سره ، بر بیان ایشان وارد نباشد. ایشان ابتدا دو مقدمه ذکر می‌فرمایند:

مقدمة اوّل اینکه قاعدة «علی الید» اطلاق داشته و شامل هر چیزی می‌شود به شرط اینکه مأخوذ، قابلیت این را داشته باشد که در عهده قرار گیرد، برخلاف مباحات اصلیه که ملک کسی نیست و «عهده» در مورد آنها معنا ندارد؛ مانند کبوتر در آسمان، ماهی در دریا و ... . بنابراین لازم نیست که مأخوذ حتماً ملک کسی، منفعت، حق، سلطنت و یا امثال آنها باشد، بلکه «علی الید» شامل هر چیزی می‌شود ‌که بتواند به عهده بیاید، حتّی اگر آن چیز ملک دیگری نباشد. و از اینجا گریزی به مسئلة مشهور غصب مساجد، ضرائح مطهره و اوقاف عامه می‌زنند و می‌فرمایند: هرچند «مساجد، ضرائح مطهره و اوقاف عامه» ملک کسی نیست، امّا اگر کسی ید غاصبانه بر آنها بگذارد و موجب تلف کل یا بخشی از آنها شود ضامن است؛ چراکه عهده در مورد آنها معنا دارد ...
 

براي دريافت متن کامل جلسه چهلم  اينـجا را کليک کنيد.

Share
   لطفا دیدگاه خود را بنویسید!
*نام:
ایمیل:
*نظر:
 
   نظرات کاربران
رنگ زمینه:
         
سایز قلم: سرعت:
جهت حرکت: تنظیم حرکت:    
   حدیث هفته
اصلاح جامعه
امر به معروف و نهى از منكر راه و روش پيامبران و شيوه صالحان است و واجب بزرگ است كه واجبات ديگر با آن بر پا مى‌شوند، راه ها امن مى‌گردد و درآمدها حلال مى‌شود وحقوق پايمال شده، به صاحبانش برمى‌گردد، زمين آباد مى‌شود و (بدون ظلم) حق ازدشمنان گرفته مى‌شود و كارها سامان مى‌پذيرد.
كافى، ج 5، ص 56، ح 1
 
ورود کاربران

 

نام کاربري:
رمز عبور:
مرا به خاطر بسپار!

موجودی سبد:
 
   نظر سنجی
دیدگاه شما درباره کیفیّت تدوین و تنظیم تقریرات دروس خارج حضرت آیت الله مدرّسی یزدی دامت برکاته

عالی
خوب
متوسّط

 
   پیوندها
پایگاه‌های خبری 
وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها 
علمی، پژوهشی 
فرهنگی و اطّلاع رسانی 
برخی سایت‌های مذهبی 
روزنامه‌ها 
حوزوی 
مراکز تحقیقاتی 
مراکز و مؤسّسات 
فروشگاه‌های اینترنتی کتاب 
بازرگاني، بانک و بيمه 
موتورهای جستجوگر 
نشریّات و مجلّات 
وبلاگ‌ها 
شبکه‌های اشتراک لینک 
 
   سایر پیوندها










 
 
 
 
 
 
کليّه حقوق مادّي و معنوي اين پايگاه متعلّق به مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين بوده و در جهت ترويج معارف اسلامي هيچ گونه محدوديّتي
نسبت به برداشت مطالب با ذکر منبع وجود ندارد. با معرّفي اين پايگاه به ديگران در اجر معنوي آن سهيم شويد.
® Copyright © 1397 Qommpth.ir All Rights Reserved