پايگاه اطّلاع رساني مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين | qommpth.ir
     
 
فارسي | العربيه | اردو 
 
   
  •  
  • 28 مرداد 1397
  • 2018 Aug 19
 
 
   ویژه ها




 
   اوقات شرعي
 
   آمار پایگاه
امروز: 694
دیروز: 1395
ماه جاری: 40264
امسال: 251093
کل: 1222074
 
**به پایگاه اطّلاع رسانی مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين (پایگاه انعکاس و انتشار کامل اخبار و آثار حضرت آيت الله سيّد محمّد رضا مدرّسي طباطبايي يزدي دامت برکاته) خوش آمدید.**    بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ اِلهى عَظُمَ الْبَلاَّءُ وَبَرِحَ الْخَفاَّءُ وَانْکَشَفَ الْغِطاَّءُ وَانْقَطَعَ الرَّجاَّءُ وَضاقَتِ الاْرْضُ وَمُنِعَتِ السَّماَّءُ واَنْتَ الْمُسْتَعانُ وَاِلَیْکَ الْمُشْتَکى وَعَلَیْکَ الْمُعَوَّلُ فِى الشِّدَّةِ وَالرَّخاَّءِ اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ اُولِى الاْمْرِ الَّذینَ فَرَضْتَ عَلَیْنا طاعَتَهُمْ وَعَرَّفْتَنا بِذلِکَ مَنْزِلَتَهُمْ فَفَرِّجْ عَنا بِحَقِّهِمْ فَرَجاً عاجِلا قَریباً کَلَمْحِ الْبَصَرِ اَوْ هُوَ اَقْرَبُ یا مُحَمَّدُ یا عَلِىُّ یا عَلِىُّ یا مُحَمَّدُ اِکْفِیانى فَاِنَّکُما کافِیانِ وَانْصُرانى فَاِنَّکُما ناصِرانِ یا مَوْلانا یا صاحِبَ الزَّمانِ الْغَوْثَ الْغَوْثَ الْغَوْثَ اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى السّاعَةَ السّاعَةَ السّاعَةَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الطّاهِرینَ     
تاریخ انتشار: 2/3/1397 - 17:44
کد درس: 1062 تعداد بازدید: 132 تعداد نظرات کاربران: 0  

تقریرات دروس خارج فقه
حضرت آیت الله سیّد محمّد رضا مدرّسی طباطبایی یزدی (دامت برکاته)
سال تحصیلی 97-1396
جلسة سی و هفتم؛ یکشنبه 26/9/1396

نقد و بررسی پاسخ محقق نائینی قدس سره به اشکال اوّل سید یزدی قدس سره

هرچند محقق نائینی قدس سره تلاش کردند که بین ید سابقه و ید لاحقه ابداع فرق کنند، امّا اینکه فرق مذکور آیا صحیح است و می‌تواند پاسخ به اشکال موجود در مسئله باشد، محل تأمّل است و خدمت ایشان عرض می‌کنیم:

اولاً: اینکه فرمودید ید لاحقه، عین را با وصف «أنّها فی ذمة السابق» ضامن است، دلیلتان بر این مطلب چیست؟ اگر دلیلتان روایت «علی الید ما اخذت حتی تؤدیه» باشد، می‌گوییم: روایت بیان می‌کند هر کسی که بر چیزی ید گذاشت، ضامن است تا اینکه عین یا بدلش را به مالک أداء کند، امّا از این روایت استفاده نمی‌شود که ید لاحق، ضامن عین است با وصف «أنها فی ذمة السابق» و دلیل دیگری هم بر این مطلب وجود ندارد.

آنچه عرفاً از روایت «علی الید» استفاده می‌شود آن است که هر کسی ید عادیه بر شیئی دارد، ضامن آن شیء است با تمام خصوصیاتی که عرفاً دخیل در مالیت یا رغبت به آن است، امّا اگر وصفی عرفاً دخیل در مالیت یا رغبت به شیء نباشد ـ مانند اینکه وقتی عین غصب شد، وصف «زیر نور آفتاب بودن» را داشته است ـ چنین اوصافی تأثیری در ضمان ندارد. وصفی هم که شما تلاش کردید برای عین ثابت کنید (کونها فی ذمة السابق)، چنین است و هیچ تأثیری در مالیت یا رغبت به آن شیء ندارد و جزء خصوصیاتی نیست که عرفاً امتیاز برای آن شیء باشد، بلکه در حقیقت حکم غصب آن عین است.

ثانیاً: اینکه فرمودید: «ذمة لاحق، مُخرِج آن چیزی است که در ضمان سابق است، یا به تعبیر دیگر آنچه را که سابق باید بدهد تا ذمه‌اش فارغ شود، ذمة لاحق مشغول به آن است و در نتیجه اگر سابق بدل را أداء کرد، می‌تواند به لاحق رجوع کند» می‌گوییم:

اگر سابق چیزی را پرداخت که ذمة او را در مقابل مالک بریء می‌کند، آیا همچنان مالک طلبکار از لاحق است و می‌تواند به او رجوع کند یا نه؟ اگر بفرمایید مالک همچنان طلبکار است، این خلاف فرض مسئله و کلام شماست؛ زیرا علی الفرض اگر یکی از افراد سلسله، عین یا بدل آن را به مالک أداء کرد، مالک دیگر حق مطالبة بدل را از سایر افراد سلسله ندارد. بنابراین اگر سابق بدل را أداء کند، حق مالک ساقط می‌شود و دیگر هیچ رابطه‌ای بین مالک و لاحق وجود ندارد و در نتیجه سابق هم نمی‌تواند به لاحق رجوع کند؛ زیرا وجه جواز رجوع سابق به لاحق این بود که ذمة لاحق مشغول شده بود برای مالک به عینی که وصف «له البدل» را به نحوی داشت و چون با پرداخت بدل توسط سابق، ذمة لاحق هم نسبت به مالک بریء می‌شود، لذا سابق دیگر حق رجوع به لاحق را ندارد؛ چراکه ذمة لاحق دوبار مشغول نشده بود بلکه یک بار مشغول شده بود به عینی که همراه وصف «له البدل» بود و وقتی ضمان عین با پرداخت سابق منتفی شد، ضمان صفات عین هم منتفی می‌شود.

و اگر بگویید مقصود ما از وجهی که برای جواز رجوع سابق به لاحق گفتیم این است که «ذمة لاحق، مشغول به عین است برای مالک یا به بدل برای سابق در صورتی که سابق بدل را بپردازد» می‌گوییم: این کلام، عین مدعاست و نمی‌توان اصل مدعا را در دلیل اخذ کرد. مدعا این بود که اگر سابق بدل را پرداخت، حق رجوع به لاحق را دارد، حال اگر بگوییم دلیل این مطلب آن است که «لاحق، ضامن بوده آنچه را که سابق پرداخته است» این اخذ مدعا در دلیل است.

مناقشة مختار در اشکال اوّل سید یزدی قدس سره

سید یزدی قدس سره در اشکال بر کلام شیخ قدس سره فرمودند: «بین ید لاحقه و سابقه تفاوتی وجود ندارد؛ چون ملاک، حال فعلیت ضمان است؛ نه حال حدوث سبب ضمان، و بعد از فعلیت ضمان هم ید سابقه و لاحقه تفاوتی با هم ندارد و هر دو با وصف «له البدل» ضامن هستند». امّا به نظر می‌رسد این اشکال بر کلام شیخ انصاری قدس سره وارد نباشد؛ زیرا ملاک در ضمان، حال حدوث سبب ضمان است؛ یعنی همان زمانی که ید بر روی عین واقع شده است. و اینکه تلف بعداً در نزد لاحق اتفاق افتاده و ضمان به فعلیت رسیده، ربطی به ضمان سابق ندارد. بنابراین طبق این مبنا می‌توان از کلام شیخ قدس سره دفاع کرد و گفت ید سابقه با ید لاحقه تفاوت دارد؛ زیرا ید سابقه بر روی عینی واقع شد که وصف «له البدل» را نداشته است، بر خلاف ید لاحقه که بر روی عین با وصف «له البدل» واقع شده است.

و اینکه سید قدس سره شاهد آوردند که مالک می‌تواند به سابق رجوع کند و أعلی‌القیم را از او بگیرد با اینکه افزایش قیمت در دست لاحق اتفاق افتاده است، می‌گوییم: ضمان أعلی‌القیم محل تأمل است و آن را قبول نداریم. و به طور کلی ضمان اوصافی که تحت ید سابق قرار نگرفته، بر عهدة او نیست و در ما نحن فیه نیز چون سابق بر روی عینی دست گذاشته که وصف «له البدل» را نداشته، لذا فقط ضامن عین می‌باشد، بر خلاف لاحق که ضامن عین با وصف «له البدل» است ...
 

براي دريافت متن کامل جلسه سی و هفتم  اينـجا را کليک کنيد.

Share
   لطفا دیدگاه خود را بنویسید!
*نام:
ایمیل:
*نظر:
 
   نظرات کاربران
رنگ زمینه:
         
سایز قلم: سرعت:
جهت حرکت: تنظیم حرکت:    
   حدیث هفته
اصلاح جامعه
امر به معروف و نهى از منكر راه و روش پيامبران و شيوه صالحان است و واجب بزرگ است كه واجبات ديگر با آن بر پا مى‌شوند، راه ها امن مى‌گردد و درآمدها حلال مى‌شود وحقوق پايمال شده، به صاحبانش برمى‌گردد، زمين آباد مى‌شود و (بدون ظلم) حق ازدشمنان گرفته مى‌شود و كارها سامان مى‌پذيرد.
كافى، ج 5، ص 56، ح 1
 
ورود کاربران

 

نام کاربري:
رمز عبور:
مرا به خاطر بسپار!

موجودی سبد:
 
   نظر سنجی
دیدگاه شما درباره کیفیّت تدوین و تنظیم تقریرات دروس خارج حضرت آیت الله مدرّسی یزدی دامت برکاته

عالی
خوب
متوسّط

 
   پیوندها
پایگاه‌های خبری 
وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها 
علمی، پژوهشی 
فرهنگی و اطّلاع رسانی 
برخی سایت‌های مذهبی 
روزنامه‌ها 
حوزوی 
مراکز تحقیقاتی 
مراکز و مؤسّسات 
فروشگاه‌های اینترنتی کتاب 
بازرگاني، بانک و بيمه 
موتورهای جستجوگر 
نشریّات و مجلّات 
وبلاگ‌ها 
شبکه‌های اشتراک لینک 
 
   سایر پیوندها










 
 
 
 
 
 
کليّه حقوق مادّي و معنوي اين پايگاه متعلّق به مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين بوده و در جهت ترويج معارف اسلامي هيچ گونه محدوديّتي
نسبت به برداشت مطالب با ذکر منبع وجود ندارد. با معرّفي اين پايگاه به ديگران در اجر معنوي آن سهيم شويد.
® Copyright © 1397 Qommpth.ir All Rights Reserved