پايگاه اطّلاع رساني مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين | qommpth.ir
     
 
فارسي | العربيه | اردو 
 
   
  •  
  • 29 خرداد 1397
  • 2018 Jun 19
 
 
   ویژه ها




 
   اوقات شرعي
 
   آمار پایگاه
امروز: 962
دیروز: 1917
ماه جاری: 47084
امسال: 152325
کل: 1123306
 
**به پایگاه اطّلاع رسانی مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين (پایگاه انعکاس و انتشار کامل اخبار و آثار حضرت آيت الله سيّد محمّد رضا مدرّسي طباطبايي يزدي دامت برکاته) خوش آمدید.**    بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ اِلهى عَظُمَ الْبَلاَّءُ وَبَرِحَ الْخَفاَّءُ وَانْکَشَفَ الْغِطاَّءُ وَانْقَطَعَ الرَّجاَّءُ وَضاقَتِ الاْرْضُ وَمُنِعَتِ السَّماَّءُ واَنْتَ الْمُسْتَعانُ وَاِلَیْکَ الْمُشْتَکى وَعَلَیْکَ الْمُعَوَّلُ فِى الشِّدَّةِ وَالرَّخاَّءِ اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ اُولِى الاْمْرِ الَّذینَ فَرَضْتَ عَلَیْنا طاعَتَهُمْ وَعَرَّفْتَنا بِذلِکَ مَنْزِلَتَهُمْ فَفَرِّجْ عَنا بِحَقِّهِمْ فَرَجاً عاجِلا قَریباً کَلَمْحِ الْبَصَرِ اَوْ هُوَ اَقْرَبُ یا مُحَمَّدُ یا عَلِىُّ یا عَلِىُّ یا مُحَمَّدُ اِکْفِیانى فَاِنَّکُما کافِیانِ وَانْصُرانى فَاِنَّکُما ناصِرانِ یا مَوْلانا یا صاحِبَ الزَّمانِ الْغَوْثَ الْغَوْثَ الْغَوْثَ اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى السّاعَةَ السّاعَةَ السّاعَةَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الطّاهِرینَ     
تاریخ انتشار: 2/3/1397 - 17:34
کد درس: 1060 تعداد بازدید: 35 تعداد نظرات کاربران: 0  

تقریرات دروس خارج فقه
حضرت آیت الله سیّد محمّد رضا مدرّسی طباطبایی یزدی (دامت برکاته)
سال تحصیلی 97-1396
جلسة سی و پنجم؛ سه‌شنبه 21/9/1396

[ادامهٔ کلام محقق نائینی قدس سره]

محقق نائینی قدس سره بعد از اینکه فرمودند ضمان طولی ثبوتاً امکان دارد، می‌گویند باید بررسی کرد آیا اثباتاً دلیلی بر ‌آن وجود دارد یا نه؟ ایشان می‌فرمایند:

ادلة اثباتی ضمان عقدی و ضمان غرور را در جای خود ذکر کردیم و در اینجا هم اشاره‌ای به آن کردیم و دیگر متعرض آن نمی‌شویم؛ چراکه بحث ما در مسئلة «تعاقب ایادی» در جایی است که عنوان غرور صادق نباشد و إلا اگر غرور صادق باشد، طبق روایات اثبات کردیم که مغرور می‌تواند به غارّ رجوع کند. پس عمده، مسئلة ضمان ید است که آیا دلیل اثباتی برای آن وجود دارد یا نه؟

ایشان می‌فرمایند: قبل از اینکه از لحاظ اثباتی، ضمان ید و مسئلة تعاقب ایادی را بررسی کنیم، مناسب است اشاره‌ای به جهت اشتراک این ضمان‌های ثلاثه و نیز جهت افتراق هر یک از دیگری کنیم. خلاصة کلام ایشان چنین است:

اثر مشترک این سه ضمان، آن است که ضمان آن کسی که ضامنِ چیزی شده که در ضمان دیگری است (یعنی ضمان مضمونٌ‌عنه نسبت به ضامن)، به نحو فعلی نیست بلکه ضمانش تقدیری است؛ یعنی در صورت أداء ضامن و به اندازه‌ای که أداء کرده، مضمون‌ٌعنه می‌باشد؛ مثلاً در ضمان عقدی فرض کنید کسی بدهکار به زید است و شخص ثالثی بدهی او را با عقد خاصی به عهده بگیرد، در این صورت اگر زید قبول کند، ذمة بدهکار نسبت به زید بریء می‌شود و شخص ثالث ضامن می‌شود، امّا ضامن فوراً نمی‌تواند به مضمونٌ‌عنه رجوع کند، بلکه بعد از أداء دین ـ آن هم در صورتی که به درخواست مضمونٌ‌عنه ضامن شده باشد ـ می‌تواند به او رجوع کند. پس معلوم می‌شود ضمان مضمونٌ‌عنه، فقط بعد از أداء دین توسط ضامن و به مقداری که أداء کرده فعلی می‌شود.

این اثر در ضمان اتلاف ـ که مقصود ما در اینجا همان ضمان به غرور است ـ نیز وجود دارد و مغرور قبل از اینکه غرامت را به مالک بپردازد، نمی‌تواند رجوع به غارّ کند؛ چراکه ضمان غارّ زمانی فعلی می‌شود که مغرور غرامت را به مالک پرداخته باشد. ضمان ایادی متعاقبه هم چنین است و ضمان ید لاحق فقط در صورتی فعلی می‌شود که ید سابق، بدل را پرداخته باشد. لذا ید سابق قبل از پرداخت بدل، نمی‌تواند به ید لاحق رجوع کند و بدل عین تالف را از او بگیرد.

این اثر مشترک، امّا همان‌طور که گفتیم هر یک از این سه ضمان، آثار اختصاصی هم دارند؛

اثر اختصاصی ضمان عقدی آن است که «لا یتعدد الضامن للمالک»؛ یعنی ضامنِ در برابر مالک، متعدد نیست بلکه همیشه واحد است؛ زیرا قبل از عقدِ ضمان، ضمان فقط بر عهدة مضمونٌ‌عنه است و بعد از عقد ضمان، ضمان فقط بر عهدة ضامن است و بعد از اینکه ضامن أداء کرد، ضمان بر عهدة مضمونٌ‌عنه می‌آید. پس در ضمان عقدی نمی‌شود در آنِ واحد، دو یا چند نفر در برابر مالک ضامن باشند؛ بر خلاف ضمان به غرور و ضمان به ید که چند نفر هم‌زمان و به نحو طولی، در مقابل مالک ضامن هستند؛ یعنی هم غارّ ضامن است و هم مغرور، هم ید سابق ضامن است و هم ید لاحق. پس این دو ضمان در اصل، متفاوت با ضمان عقدی هستند.

این دو ضمان نیز ـ ضمان به اتلاف و ضمان به ید ـ از حیث رجوع، با یکدیگر تفاوت دارند؛ زیرا در ضمان اتلاف، مغرور که ید لاحق است می‌تواند به غارّ که ید سابق است رجوع کند، امّا در تعاقب ایادی، ید لاحق نمی‌تواند به ید سابق رجوع کند بلکه بالعکس است و ید سابق در صورتی که مالک به او رجوع کرده باشد، حق رجوع به لاحق را دارد.

محقق نائینی قدس سره تا اینجا نتیجه می‌گیرند که از آنچه بیان کردیم روشن می‌شود که هرگاه ضمان به نحو طولی باشد، می‌توان فرض چند ضامن برای مال واحد کرد؛ مثلاً در تعاقب ایادی، اجتماع ضمان ایادی متعدده است در برابر مالک؛ یعنی هر یک از ایادی در برابر مالک ضامن هستند در زمان واحد، و در عین حال هر لاحقی هم ضامن برای سابقش است.

محقق نائینی عجیب در اینجا مطالب را تکرار می‌کنند و بعض مطالب را چندین بار تذکر می‌دهند و بعید می‌دانم در جای دیگری این‌گونه مطالب را تکرار کرده باشند. ما اگر بخواهیم تمام مطالب ایشان را ذکر کنیم، واقعاً مخلّ به نظم بحث است، لذا چاره‌ای نیست که اختصاراً مطالب ایشان را ذکر کنیم.

به هر حال ایشان دوباره توضیح می‌دهند که چگونه لاحق، طولاً ضامن برای سابق است و می‌فرمایند: وجه اینکه می‌گوییم ضمان در اینجا طولی است، آن است که کیس لاحق، مُخرِج آن چیزی است که سابق ضامن شده بود؛ به این معنا که اگر فرد سابق، بدل مال مالک را أداء کرده باشد، در این صورت لاحق ضامن پرداخت بدل به سابق است، امّا اگر سابق بدل را أداء نکرده باشد لاحق ضامن نیست. پس معلوم می‌شود ضمان لاحق برای سابق، علی الاطلاق نیست بلکه در صورتی است که سابق بدل را پرداخت کرده باشد ...
 

براي دريافت متن کامل جلسه سی و پنجم  اينـجا را کليک کنيد.

Share
   لطفا دیدگاه خود را بنویسید!
*نام:
ایمیل:
*نظر:
 
   نظرات کاربران
رنگ زمینه:
         
سایز قلم: سرعت:
جهت حرکت: تنظیم حرکت:    
   حدیث هفته
عقل مهار نادانی است
پيامبر گرامی اسلام (ص): عقل، بازدارنده از جهل است و نفْس، به سانِ پليدترين چارپاست كه اگر مهار نگردد، سرگردان مى‌شود. پس عقل، مهار نادانى است.
تحف العقول، ص 15
 
ورود کاربران

 

نام کاربري:
رمز عبور:
مرا به خاطر بسپار!

موجودی سبد:
 
   نظر سنجی
دیدگاه شما درباره کیفیّت تدوین و تنظیم تقریرات دروس خارج حضرت آیت الله مدرّسی یزدی دامت برکاته

عالی
خوب
متوسّط

 
   پیوندها
پایگاه‌های خبری 
وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها 
علمی، پژوهشی 
فرهنگی و اطّلاع رسانی 
برخی سایت‌های مذهبی 
روزنامه‌ها 
حوزوی 
مراکز تحقیقاتی 
مراکز و مؤسّسات 
فروشگاه‌های اینترنتی کتاب 
بازرگاني، بانک و بيمه 
موتورهای جستجوگر 
نشریّات و مجلّات 
وبلاگ‌ها 
شبکه‌های اشتراک لینک 
 
   سایر پیوندها










 
 
 
 
 
 
کليّه حقوق مادّي و معنوي اين پايگاه متعلّق به مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين بوده و در جهت ترويج معارف اسلامي هيچ گونه محدوديّتي
نسبت به برداشت مطالب با ذکر منبع وجود ندارد. با معرّفي اين پايگاه به ديگران در اجر معنوي آن سهيم شويد.
® Copyright © 1397 Qommpth.ir All Rights Reserved