پايگاه اطّلاع رساني مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين | qommpth.ir
     
 
فارسي | العربيه | اردو 
 
   
  •  
  • 29 مهر 1397
  • 2018 Oct 21
 
 
   ویژه ها




 
   اوقات شرعي
 
   آمار پایگاه
امروز: 1388
دیروز: 1766
ماه جاری: 52954
امسال: 357449
کل: 1328430
 
**به پایگاه اطّلاع رسانی مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين (پایگاه انعکاس و انتشار کامل اخبار و آثار حضرت آيت الله سيّد محمّد رضا مدرّسي طباطبايي يزدي دامت برکاته) خوش آمدید.**    بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ اِلهى عَظُمَ الْبَلاَّءُ وَبَرِحَ الْخَفاَّءُ وَانْکَشَفَ الْغِطاَّءُ وَانْقَطَعَ الرَّجاَّءُ وَضاقَتِ الاْرْضُ وَمُنِعَتِ السَّماَّءُ واَنْتَ الْمُسْتَعانُ وَاِلَیْکَ الْمُشْتَکى وَعَلَیْکَ الْمُعَوَّلُ فِى الشِّدَّةِ وَالرَّخاَّءِ اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ اُولِى الاْمْرِ الَّذینَ فَرَضْتَ عَلَیْنا طاعَتَهُمْ وَعَرَّفْتَنا بِذلِکَ مَنْزِلَتَهُمْ فَفَرِّجْ عَنا بِحَقِّهِمْ فَرَجاً عاجِلا قَریباً کَلَمْحِ الْبَصَرِ اَوْ هُوَ اَقْرَبُ یا مُحَمَّدُ یا عَلِىُّ یا عَلِىُّ یا مُحَمَّدُ اِکْفِیانى فَاِنَّکُما کافِیانِ وَانْصُرانى فَاِنَّکُما ناصِرانِ یا مَوْلانا یا صاحِبَ الزَّمانِ الْغَوْثَ الْغَوْثَ الْغَوْثَ اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى السّاعَةَ السّاعَةَ السّاعَةَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الطّاهِرینَ     
تاریخ انتشار: 2/3/1397 - 17:25
کد درس: 1059 تعداد بازدید: 195 تعداد نظرات کاربران: 0  

تقریرات دروس خارج فقه
حضرت آیت الله سیّد محمّد رضا مدرّسی طباطبایی یزدی (دامت برکاته)
سال تحصیلی 97-1396
جلسة سی و چهارم؛ دوشنبه 20/9/1396

[ادامة کلام محقق نائینی قدس سره]

امّا تشبیه سوم که شیخ قدس سره ما نحن فیه را به ضمان اعیان مضمونه تشبیه کردند، مانند عاریه‌ای که بالذات یا به سبب شرط مضمونه باشد، با این حال معیر از مستعیر بخواهد که آن مال را توسط شخص ثالثی برای او ضمانت کند و یا اینکه شخص ثالث ابتدائاً اقدام به ضمان آن مال کند. شیخ قدس سره در اینجا فرمودند مستعیر و ضامن، هر دو در عرض هم ضامن هستند؛ یعنی مستعیر ضامن است که عین را برگرداند یا بدل آن را در صورت تلف بپردازد و ضامن نیز چنین است؛ یعنی در صورت بقاء باید عین را برگرداند و در صورت تلف بدل را بپردازد و اگر تنزل کنیم می‌گوییم، لااقل در صورت تلف باید بدل را بپردازد، منتها ضمان این دو نفر علی سبیل البدل است؛ به این معنا که اگر یک نفر عین یا بدل را أداء کرد، حق مالک ساقط می‌شود.

مرحوم نائینی قدس سره می‌فرمایند: در اینجا هم قبول نداریم ضامن و مستعیر هر دو در عرض هم ضامن باشند، بلکه اگر عین باقی باشد، فقط مستعیر ضامن است که عین را برگرداند و اگر تلف شده باشد، فقط شخص ثالث ضامن است که بدل را بپردازد. و اگر کسی اصرار داشته باشد که شخص ثالث در صورت بقای عین هم ضامن است، می‌گوییم: این ضمان به معنای خاصی است؛ به این معنا که فقط ذمة مستعیر مشغول است منتها ضامن تکلیف دارد که او را الزام به ردّ عین کند. به تعبیر دیگر در صورت بقای عین، بیش از حکم تکلیفی به الزام مستعیر به ردّ، چیز دیگری متوجه ضامن نیست.

امّا تشبیه چهارم که دو یا چند نفر ضامن شخص واحد شوند ـ چنانکه جناب ابن حمزه در باب ضمان فرموده بود ـ در آنجا هم قبول نداریم که دو یا چند نفر در عرض هم ضامن باشند، بلکه یا به نحو اشتراک ضامن هستند ـ یعنی اگر دو نفر باشند هر کدام ضامن نصف مال هستند ـ و یا اینکه به نحو طولی ضامن هستند؛ یعنی نفر اول، ضامن ذمة مدیون است و نفر دوم ضامن است آنچه را که نفر اول ضمانت کرده است.

در اینجا قاعدتاً مراد باید این باشد که نفر دوم بگوید «اگر عین تلف شد و ضامن اول غرامت نپرداخت، من غرامت را می‌پردازم»، امّا با توجه به آنچه که محقق نائینی قدس سره مکرر در معنای ضمان طولی گفته‌اند، باید چنین معنا کرد که «اگر عین تلف شد و ضامن اوّل غرامت را پرداخت کرد، ضامن دوم آنچه را که ضامن اول پرداخته به او می‌پردازد»، که این خود تهافتی در کلام محقق نائینی قدس سره است.

به هر حال مرحوم نائینی می‌فرمایند: ضمانِ دو یا چند شخص در عرض هم برای مال واحد و در زمان واحد و علی نحو الإستقلال محال است، امّا ضمان طولی مشکلی ندارد؛ چراکه هم ثبوتاً ممکن است و هم اثباتاً دلیل بر آن وجود دارد.

ثبوتاً ممکن است زیرا مانعی ندارد که ذمة افراد یک سلسله ـ غیر از نفر اول ـ مشغول شود به آنچه که ذمة فرد سابق به آن مشغول شده است؛ یعنی خارج می‌شود از کیس یکی از آنها، آنچه که دیگری به مالک أدا کرده است.

سبب ضمان طولی هم ممکن است «عقد، اتلاف و یا ید» باشد؛ ضمان طولی‌ای که سببش عقد باشد مانند اینکه مدیون از شخص ثالثی درخواست کند که دین او را بپردازد و مدیون ضامن باشد آنچه را که شخص ثالث پرداخته است؛ یعنی بعد از اینکه شخص ثالث قبول کرد و دین منتقل به ذمة او شد و آن را پرداخت، مدیون ضامن است و شخص ثالث می‌تواند به او رجوع کند. در اینجا ضمان دو نفر به نحو طولی است؛ چراکه قبل از عقد ضمان، فقط مدیون ضامن است و بعد از عقد ضمان، فقط شخص ثالث ضامن است و بعد از اینکه شخص ثالث خسارت را پرداخت، ذمة مدیون مشغول می‌شود به آنچه که ضامن پرداخته است.

ضمان طولی‌ای که سببش اتلاف باشد، مانند ضمان غارّ در برابر مغرور؛ چراکه غارّ ضامن آن چیزی است که به ذمة مغرور آمده و آن را پرداخت کرده است، امّا ذمة غارّ قبل از اینکه مغرور خسارت را بپردازد، مشغول نیست.

ضمانی هم که سببش ید باشد، مانند ضمان ایادی متعاقبه، که نفر اول فقط ضامن عین است در مقابل مالک؛ یعنی اگر عین باقی باشد باید عین را برگرداند و اگر تلف شده باشد باید بدل را بدهد، امّا فرد لاحق، ضامن عینی است که وصف «له البدل» برای آن حاصل شده؛ یعنی ضامن چیزی است که به ذمة ضامن اول آمده است. به تعبیر دیگر نفر اول روی عینی دست گذاشته بود که بدل نداشت؛ زیرا مادامی که عین در نزد مالک است، بدل معنا ندارد. پس نفر اول عینی را تحویل گرفته که وصف «له البدل» را نداشت، امّا به صرف اینکه نفر اول روی عین دست گذاشت، وصف «له البدل» برای آن حاصل ‌شد، لذا نفر دوم بر روی عینی دست گذاشته که دارای بدل است و آن عین و بدل هم در ذمة ضامن اول است؛ یعنی فرد لاحق ضامن عین و بدلی است که در ذمة فرد سابق است، لذا اگر مالک به ضامن اول رجوع کند و بدل را بگیرد، ضامن اول می‌تواند به ضامن دوم رجوع کند ...
 

براي دريافت متن کامل جلسه سی و چهارم  اينـجا را کليک کنيد.

Share
   لطفا دیدگاه خود را بنویسید!
*نام:
ایمیل:
*نظر:
 
   نظرات کاربران
رنگ زمینه:
         
سایز قلم: سرعت:
جهت حرکت: تنظیم حرکت:    
   حدیث هفته
محبت امام حسین (ع)
امام صادق (ع): خداوند، هرگاه خير بنده‌اى را اراده كند، محبّت حسين عليه السّلام و عشق زيارتش را در دل او مى‌افكند؛ و خداوند، بدى هر كس را بخواهد، دشمنى با حسين عليه السّلام و زيارتش را در دل او مى‌افكند.
وسائل الشیعه، ج 10، ص 388
 
ورود کاربران

 

نام کاربري:
رمز عبور:
مرا به خاطر بسپار!

موجودی سبد:
 
   نظر سنجی
دیدگاه شما درباره کیفیّت تدوین و تنظیم تقریرات دروس خارج حضرت آیت الله مدرّسی یزدی دامت برکاته

عالی
خوب
متوسّط

 
   پیوندها
پایگاه‌های خبری 
وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها 
علمی، پژوهشی 
فرهنگی و اطّلاع رسانی 
برخی سایت‌های مذهبی 
روزنامه‌ها 
حوزوی 
مراکز تحقیقاتی 
مراکز و مؤسّسات 
فروشگاه‌های اینترنتی کتاب 
بازرگاني، بانک و بيمه 
موتورهای جستجوگر 
نشریّات و مجلّات 
وبلاگ‌ها 
شبکه‌های اشتراک لینک 
 
   سایر پیوندها










 
 
 
 
 
 
کليّه حقوق مادّي و معنوي اين پايگاه متعلّق به مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين بوده و در جهت ترويج معارف اسلامي هيچ گونه محدوديّتي
نسبت به برداشت مطالب با ذکر منبع وجود ندارد. با معرّفي اين پايگاه به ديگران در اجر معنوي آن سهيم شويد.
® Copyright © 1397 Qommpth.ir All Rights Reserved