پايگاه اطّلاع رساني مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين | qommpth.ir
     
 
فارسي | العربيه | اردو 
 
   
  •  
  • 29 مهر 1397
  • 2018 Oct 21
 
 
   ویژه ها




 
   اوقات شرعي
 
   آمار پایگاه
امروز: 1625
دیروز: 1766
ماه جاری: 53191
امسال: 357686
کل: 1328667
 
**به پایگاه اطّلاع رسانی مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين (پایگاه انعکاس و انتشار کامل اخبار و آثار حضرت آيت الله سيّد محمّد رضا مدرّسي طباطبايي يزدي دامت برکاته) خوش آمدید.**    بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ اِلهى عَظُمَ الْبَلاَّءُ وَبَرِحَ الْخَفاَّءُ وَانْکَشَفَ الْغِطاَّءُ وَانْقَطَعَ الرَّجاَّءُ وَضاقَتِ الاْرْضُ وَمُنِعَتِ السَّماَّءُ واَنْتَ الْمُسْتَعانُ وَاِلَیْکَ الْمُشْتَکى وَعَلَیْکَ الْمُعَوَّلُ فِى الشِّدَّةِ وَالرَّخاَّءِ اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ اُولِى الاْمْرِ الَّذینَ فَرَضْتَ عَلَیْنا طاعَتَهُمْ وَعَرَّفْتَنا بِذلِکَ مَنْزِلَتَهُمْ فَفَرِّجْ عَنا بِحَقِّهِمْ فَرَجاً عاجِلا قَریباً کَلَمْحِ الْبَصَرِ اَوْ هُوَ اَقْرَبُ یا مُحَمَّدُ یا عَلِىُّ یا عَلِىُّ یا مُحَمَّدُ اِکْفِیانى فَاِنَّکُما کافِیانِ وَانْصُرانى فَاِنَّکُما ناصِرانِ یا مَوْلانا یا صاحِبَ الزَّمانِ الْغَوْثَ الْغَوْثَ الْغَوْثَ اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى السّاعَةَ السّاعَةَ السّاعَةَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الطّاهِرینَ     
تاریخ انتشار: 2/3/1397 - 17:19
کد درس: 1058 تعداد بازدید: 199 تعداد نظرات کاربران: 0  

تقریرات دروس خارج فقه
حضرت آیت الله سیّد محمّد رضا مدرّسی طباطبایی یزدی (دامت برکاته)
سال تحصیلی 97-1396
جلسة سی و سوم؛ یکشنبه 19/9/1396

مناقشهٔ محقق نائینی در کلام شیخ قدس سرهما

مرحوم شیخ قدس سره در مورد رابطة مالک با سلسلة ایادی عادیه فرمودند: مالک می‌تواند به هر یک از افراد این سلسله رجوع کند و تمام این افراد ضامن هستند منتها علی سبیل البدل؛ به این معنا که اگر یکی از افراد سلسله، عین یا بدل آن را به مالک پرداخت، حق مالک ساقط می‌شود و دیگر نمی‌تواند به سایر افراد سلسله رجوع کرده و مطالبة بدل کند. سپس شیخ قدس سره چهار تشبیه ذکر کردند که ذمم متعدده در عرض هم ضامن بودند.

یکی از اعلامی که به شدت با کلام شیخ مخالفت کرده، محقق نائینی قدس سرهما است. ایشان هم در اصل کلام شیخ مناقشه می‌کند و هم در تشبیهاتی که ذکر فرمودند. در اشکال به اصل کلام شیخ قدس سره می‌فرمایند:

اینکه شیخ قدس سره فرمودند چند ذمه در عرض یکدیگر به شیء واحد برای شخص واحد مشغول می‌شود، امری است که هم ثبوتاً مُحال است و هم اثباتاً دلیلی ندارد. و اینکه شیخ قدس سره صریحاً یا تلویحاً ما نحن فیه را به واجب کفایی تشبیه کردند، صحیح نیست؛ زیرا:

واجب کفایی یعنی امری که بر همة مکلفین واجب باشد منتها به نحو مشروط؛ یعنی اگر یک نفر [مَن به الکفایة] آن واجب را إمتثال کند از سایر مکلفین ساقط می‌شود، مانند تدفین میّت مسلم، امر به معروف و نهی از منکر و... و این معنا در واجبات تکلیفیه ممکن است اما در احکام وضعیه امکان ندارد؛ زیرا اگر بخواهیم ضمانت هر یک را به نحو واجب کفایی مشروط کنیم به گونه‌ای که اگر یکی از عهدة ضمان برآمد از سایر ذمه‌ها ساقط شود، ضمان هر یک را باید چنین تقیید کنیم: «انت ضامنٌ لو لم یضمنه الآخر»؛ مثلاً اگر دو نفر در سلسلة ایادی عادیه قرار گرفته باشند ـ مانند اینکه بایع متاعی را غصب کرده باشد و به مشتری تحویل داده باشد ـ در اینجا طبق کلام شیخ قدس سره اگر بخواهیم بگوییم ذمة هر دو نفر مشغول است برای مالک علی سبیل البدل به نحو واجب کفایی، معنایش آن است که به بایع بگوییم «تو ضامن هستی در صورتی که مشتری ضامن نباشد» و نیز به مشتری بگوییم «تو ضامن هستی در صورتی که بایع ضامن نباشد» و نتیجة چنین تقییدی آن است که هیچ‌کدام فعلاً ضامن نباشند.

مناقشه در اشکال محقق نائینی قدس سره

این اشکال محقق نائینی بر کلام شیخ قدس سرهما وارد نیست؛ زیرا کسانی که قائل هستند ضمان هر یک از ایادی عادیه، نظیر واجب کفایی به نحو واجب مشروط است؛ ضمان هر یک از ایادی را چنین تقیید می‌کنند: «انت ضامن لو لم یؤدی الخسارة الضامن الآخر»؛ یعنی هر کدام ضامن هستند در صورتی که دیگری خسارت را أدا نکرده باشد؛ نه اینکه هر کدام ضامن باشند در صورتی که دیگری ضامن نباشد. واقعاً جای تعجب است از محقق نائینی قدس سره که خود ایشان ابتدا در تصویر واجب کفایی فرمودند «همة مکلّفین موظف به انجام آن هستند مگر آنکه یکی از آنها واجب را امتثال کند» [یا در ما نحن فیه متاع یا بدل آن را أدا کند]، امّا در سطر بعدی به جای عبارت «لو لم یؤده الاخر» تعبیر به «لو لم یضمنه الاخر» می‌کنند که این معنا صحیح نیست. معنایی که ایشان برای ضمان گفتند نظیر آن است که کسی در تفسیر واجب کفایی بگوید: «واجبٌ علی هذا لو لم یکن واجباً علی ذاک» که لازمة چنین معنایی آن است که بر هیچ کسی واجب نباشد.

البته اینکه تفسیر واجب کفایی چنین باشد که «بر همة مکلفین واجب است به نحو مشروط؛ به این معنا که اگر یکی انجام داد وجوب از عهدة دیگران ساقط شود» قبلاً در بحث واجب کفایی بیان کردیم که این رقم وجوب مشروط را ما قبول نداریم و خود محقق نائینی قدس سره هم قبول ندارند و حتّی برخی از اعلام چنین معنایی را ثبوتاً محال می‌دانند، اما محقق نائینی قدس سره فرمودند ثبوتاً محال نیست الا اینکه اثباتاً دچار مشکل است و واجب کفایی را به نحو واجب مشروط نپذیرفتند. آنچه در تقریرات ایشان وجود دارد ـ خصوصاً در أجود التقریرات که مسئله را بهتر تبیین کرده ـ آن است که واجب کفایی را به نحو واجب تخییری می‌پذیرند و می‌گویند عنوان «احد المکلفین» مطلوب است که این عنوان بر تک‌تک افراد من القرن الی القدم منطبق می‌شود و تمام آثاری که بر آن عنوان بار می‌شود، در حقیقت بر مصداق بار می‌شود.

طبق این معنا ـ البته فعلاً در صدد تأیید آن نیستیم ـ محقق نائینی قدس سره باید در ما نحن فیه مسئله را چنین تصویر می‌کردند: «واحدة من الایادی العادیة ضامنة فی قبال المالک» و دیگر اشکالی که مطرح کردند مرتفع می‌شد.
 

براي دريافت متن کامل جلسه سی و سوّم  اينـجا را کليک کنيد.

Share
   لطفا دیدگاه خود را بنویسید!
*نام:
ایمیل:
*نظر:
 
   نظرات کاربران
رنگ زمینه:
         
سایز قلم: سرعت:
جهت حرکت: تنظیم حرکت:    
   حدیث هفته
محبت امام حسین (ع)
امام صادق (ع): خداوند، هرگاه خير بنده‌اى را اراده كند، محبّت حسين عليه السّلام و عشق زيارتش را در دل او مى‌افكند؛ و خداوند، بدى هر كس را بخواهد، دشمنى با حسين عليه السّلام و زيارتش را در دل او مى‌افكند.
وسائل الشیعه، ج 10، ص 388
 
ورود کاربران

 

نام کاربري:
رمز عبور:
مرا به خاطر بسپار!

موجودی سبد:
 
   نظر سنجی
دیدگاه شما درباره کیفیّت تدوین و تنظیم تقریرات دروس خارج حضرت آیت الله مدرّسی یزدی دامت برکاته

عالی
خوب
متوسّط

 
   پیوندها
پایگاه‌های خبری 
وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها 
علمی، پژوهشی 
فرهنگی و اطّلاع رسانی 
برخی سایت‌های مذهبی 
روزنامه‌ها 
حوزوی 
مراکز تحقیقاتی 
مراکز و مؤسّسات 
فروشگاه‌های اینترنتی کتاب 
بازرگاني، بانک و بيمه 
موتورهای جستجوگر 
نشریّات و مجلّات 
وبلاگ‌ها 
شبکه‌های اشتراک لینک 
 
   سایر پیوندها










 
 
 
 
 
 
کليّه حقوق مادّي و معنوي اين پايگاه متعلّق به مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين بوده و در جهت ترويج معارف اسلامي هيچ گونه محدوديّتي
نسبت به برداشت مطالب با ذکر منبع وجود ندارد. با معرّفي اين پايگاه به ديگران در اجر معنوي آن سهيم شويد.
® Copyright © 1397 Qommpth.ir All Rights Reserved