پايگاه اطّلاع رساني مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين | qommpth.ir
     
 
فارسي | العربيه | اردو 
 
   
  •  
  • 26 مرداد 1397
  • 2018 Aug 17
 
 
   ویژه ها




 
   اوقات شرعي
 
   آمار پایگاه
امروز: 946
دیروز: 859
ماه جاری: 37462
امسال: 248291
کل: 1219272
 
**به پایگاه اطّلاع رسانی مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين (پایگاه انعکاس و انتشار کامل اخبار و آثار حضرت آيت الله سيّد محمّد رضا مدرّسي طباطبايي يزدي دامت برکاته) خوش آمدید.**    بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ اِلهى عَظُمَ الْبَلاَّءُ وَبَرِحَ الْخَفاَّءُ وَانْکَشَفَ الْغِطاَّءُ وَانْقَطَعَ الرَّجاَّءُ وَضاقَتِ الاْرْضُ وَمُنِعَتِ السَّماَّءُ واَنْتَ الْمُسْتَعانُ وَاِلَیْکَ الْمُشْتَکى وَعَلَیْکَ الْمُعَوَّلُ فِى الشِّدَّةِ وَالرَّخاَّءِ اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ اُولِى الاْمْرِ الَّذینَ فَرَضْتَ عَلَیْنا طاعَتَهُمْ وَعَرَّفْتَنا بِذلِکَ مَنْزِلَتَهُمْ فَفَرِّجْ عَنا بِحَقِّهِمْ فَرَجاً عاجِلا قَریباً کَلَمْحِ الْبَصَرِ اَوْ هُوَ اَقْرَبُ یا مُحَمَّدُ یا عَلِىُّ یا عَلِىُّ یا مُحَمَّدُ اِکْفِیانى فَاِنَّکُما کافِیانِ وَانْصُرانى فَاِنَّکُما ناصِرانِ یا مَوْلانا یا صاحِبَ الزَّمانِ الْغَوْثَ الْغَوْثَ الْغَوْثَ اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى السّاعَةَ السّاعَةَ السّاعَةَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الطّاهِرینَ     
تاریخ انتشار: 9/2/1397 - 17:13
کد درس: 1056 تعداد بازدید: 201 تعداد نظرات کاربران: 0  

تقریرات دروس خارج فقه
حضرت آیت الله سیّد محمّد رضا مدرّسی طباطبایی یزدی (دامت برکاته)
سال تحصیلی 97-1396
جلسة سی و یکم؛ سه‌شنبه 14/9/1396

ادامهٔ کلام شیخ قدس سره در رابطهٔ ایادی متعاقبه با یکدیگر

مرحوم شیخ می‌فرمایند: اینکه در ما نحن فیه اگر مالک به سابق رجوع کرد، سابق می‌تواند به لاحق رجوع کند امّا اگر مالک به لاحق رجوع کرد و خسارت را از او گرفت، لاحق نمی‌تواند به سابق رجوع کند، مربوط به کیفیت ضمان سابق و لاحق است؛ چراکه فرد سابق که مبیع را از مالک غصب کرده و به لاحق داده است، بیش از ضمان آن مال چیزی بر عهدة او نیست؛ یعنی در صورت وجود عین باید خود عین و در صورت تلف باید بدل آن را به مالک برگرداند. امّا فرد لاحق وقتی که مبیع را از سابق گرفته، مبیع صفتی پیدا کرده که آن صفت قبلاً وجود نداشت؛ یعنی شیئی را اخذ کرده که مضمون بر سابق است و وصف «له البدل» برای آن حاصل شده که این وصف زمانی که مبیع در دست مالک بود وجود نداشت. پس لاحق، ضامن شیئی شده که دارای بدل است و این ضمان برگشت به ضمان یکی از بدل یا مبدل علی سبیل البدل دارد؛ به این معنا که ضامن عین است برای مالک و ضامن بدل است برای سابق در صورتی که سابق بدل را پرداخت کرده باشد؛ زیرا ضمان فرد لاحق نسبت به بدل، از باب تدارک و غرامت است؛ یعنی تدارک آن چیزی که فرد سابق متحمل شده است، لذا قبل از پرداخت سابق، اصلاً ضمانی نسبت به او وجود ندارد.

به تعبیر دیگر مرحوم شیخ می‌خواهند بفرمایند ضمانی که به هر یک از افراد سلسله تعلق می‌گیرد، ضمان عین یا بدل آن است علی سبیل البدل؛ به این معنا که اگر عین باقی باشد، باید آن را به مالک تحویل بدهند و اگر عین تلف شده باشد، باید بدل را بپردازند. و اگر مالک به یکی از سابقین رجوع کرد و بدل را دریافت کرد، سابق می‌تواند به لاحق (آخرین کسی که عین در دست او تلف شده) رجوع کند و لاحق باید از عهدة خسارت سابق با أدای بدل برآید. امّا ضمان فرد اوّل، علی سبیل البدل نیست؛ زیرا «فرد اول» بر روی ذات مال، ید عادیه گذاشته بود، برخلاف لاحقین که ید عادیه بر روی مالی گذاشته‌اند که «له البدل» است؛ یعنی علاوه بر ذات، وصف «له البدل» هم برای آن حاصل شده است. بدین جهت است که اگر مالک به لاحق رجوع کرد، لاحق حق رجوع به سابق را ندارد، برخلاف سابق که حق رجوع به لاحق را دارد.

شیخ قدس سره در نهایت می‌فرمایند: در حقیقت اینجا اشتغال ذمة شخص واحد است بشیئین لشخصین علی البدل؛ یعنی فرد لاحقی که عین در دست او تلف شده، ذمه‌اش برای دو شخص و به دو شیء علی البدل مشغول شده است؛ ذمه‌اش مشتغل است یا برای مالک نسبت به عین و تدارک آن یا برای افراد سلسله نسبت به بدل عین در صورتی که بدل را پرداخت کرده باشند؛ یعنی ذمة لاحق مشتغل است به تدارک آنچه توسط سابق تدارک شده است. کما اینکه نسبت به مالک، اشتغال ذمة اشخاص متعدده است علی البدل به شیء واحد برای شخص واحد؛ چراکه مالک می‌تواند علی سبیل البدل به هر یک از افراد این سلسله مراجعه کند و شیء واحد را از آنها بگیرد.

مرحوم شیخ قدس سره در ادامه، تقریبی از صاحب جواهر قدس سره در مسئله نقل کرده و در آن مناقشه می‌کنند که بعداً توضیح آن خواهد آمد ان شاء الله.

نقد و بررسی کلمات شیخ  توسط مرحوم آخوند قدس سرهما

کلمات شیخ قدس سره در اینجا مورد دقت و بررسی عمدة اعلام بعد ایشان قرار گرفته است. از جمله مرحوم آخوند، سید یزدی، محقق نائینی قدس سرهم و برخی دیگر از اعلام.

مرحوم آخوند قدس سره [هر دو جهت مسئلة تعاقب ایادی عادیه که شیخ قدس سره متعرض آن شدند را مورد بررسی قرار می‌دهند. در مورد جهت اوّل یعنی رابطة مالک با سلسلة ایادی عادیه] با ضرس قاطع می‌فرمایند: در مسئلة تعاقب ایادی و آنچه که مستفاد از «علی الید» است، اصلاً اشتغال ذمه‌ای استفاده نمی‌شود، در حالی که شیخ قدس سره فرمودند در رابطة با مالک، اشتغال ذمة اشخاص متعدد است لشخصٍ واحد علی البدل، و نسبت به سلسله هم اشتغال ذمة لاحق است بشیئین لشخصین علی البدل.

محقق خراسانی رحمه الله می‌فرمایند: اگر عین متاع باقی باشد و تلف نشده باشد، واضح است که اشتغال ذمه‌ای وجود ندارد؛ زیرا عین متاع که یک امر خارجی است، باقی است و «علی الید» بیان می‌کند همان عین بر عهدة آخذ است که ردّ به مالک کند و این به معنای اشتغال ذمه نیست؛ زیرا چیزی که موجود است، نباید بدلش را ردّ کرد بلکه خودش را باید ردّ کرد و ردّ هم یک حکم تکلیفی است. پس عین متاع در دست هر یک از سلسله باشد، مکلّف به ردّ آن می‌باشد و اشتغال ذمه در فرض بقاء عین معنا ندارد.

همچنین اگر عین متاع باقی باشد امّا تعذّر ردّ داشته باشد و یا اینکه عین تلف شده باشد، در این فرض هم اشتغال ذمه‌ای وجود ندارد؛ زیرا در صورتی که عین متاع موجود باشد امّا تعذّر ردّ داشته باشد ـ مانند اینکه سابق، قدرت اخذ آن را از لاحق نداشته باشد ـ سابق باید بدل را به مالک بپردازد، امّا اگر اتفاقاً دسترسی به عین پیدا کرد، وظیفه دارد عین را به مالک برگرداند، یا اگر فرضاً عین تلف شده باشد امّا برخلاف عادت دوباره حاصل شود، سابق ملزم به ردّ عین است، پس معلوم می‌شود ذمة سابق در این موارد تبدیل به بدل نشده بود ...
 

براي دريافت متن کامل جلسه سی و یکم  اينـجا را کليک کنيد.

Share
   لطفا دیدگاه خود را بنویسید!
*نام:
ایمیل:
*نظر:
 
   نظرات کاربران
رنگ زمینه:
         
سایز قلم: سرعت:
جهت حرکت: تنظیم حرکت:    
   حدیث هفته
نشانه‌های عقل کامل
پیامبر اکرم (ص) فرمود: خداوند عقل را سه قسمت آفريده، هر كس همه را داراست عقلش كامل است و هر كه هيچ يك را ندارد از عقل بى‌نصيب است:خوب خدا را شناختن و نيكو اطاعت او كردن و خوب در اجراى فرمانش صبر كردن.
تحف العقول, ج1, ص54
 
ورود کاربران

 

نام کاربري:
رمز عبور:
مرا به خاطر بسپار!

موجودی سبد:
 
   نظر سنجی
دیدگاه شما درباره کیفیّت تدوین و تنظیم تقریرات دروس خارج حضرت آیت الله مدرّسی یزدی دامت برکاته

عالی
خوب
متوسّط

 
   پیوندها
پایگاه‌های خبری 
وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها 
علمی، پژوهشی 
فرهنگی و اطّلاع رسانی 
برخی سایت‌های مذهبی 
روزنامه‌ها 
حوزوی 
مراکز تحقیقاتی 
مراکز و مؤسّسات 
فروشگاه‌های اینترنتی کتاب 
بازرگاني، بانک و بيمه 
موتورهای جستجوگر 
نشریّات و مجلّات 
وبلاگ‌ها 
شبکه‌های اشتراک لینک 
 
   سایر پیوندها










 
 
 
 
 
 
کليّه حقوق مادّي و معنوي اين پايگاه متعلّق به مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين بوده و در جهت ترويج معارف اسلامي هيچ گونه محدوديّتي
نسبت به برداشت مطالب با ذکر منبع وجود ندارد. با معرّفي اين پايگاه به ديگران در اجر معنوي آن سهيم شويد.
® Copyright © 1397 Qommpth.ir All Rights Reserved