پايگاه اطّلاع رساني مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين | qommpth.ir
     
 
فارسي | العربيه | اردو 
 
   
  •  
  • 1 آبان 1397
  • 2018 Oct 23
 
 
   ویژه ها




 
   اوقات شرعي
 
   آمار پایگاه
امروز: 874
دیروز: 2265
ماه جاری: 873
امسال: 361894
کل: 1332875
 
**به پایگاه اطّلاع رسانی مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين (پایگاه انعکاس و انتشار کامل اخبار و آثار حضرت آيت الله سيّد محمّد رضا مدرّسي طباطبايي يزدي دامت برکاته) خوش آمدید.**    بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ اِلهى عَظُمَ الْبَلاَّءُ وَبَرِحَ الْخَفاَّءُ وَانْکَشَفَ الْغِطاَّءُ وَانْقَطَعَ الرَّجاَّءُ وَضاقَتِ الاْرْضُ وَمُنِعَتِ السَّماَّءُ واَنْتَ الْمُسْتَعانُ وَاِلَیْکَ الْمُشْتَکى وَعَلَیْکَ الْمُعَوَّلُ فِى الشِّدَّةِ وَالرَّخاَّءِ اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ اُولِى الاْمْرِ الَّذینَ فَرَضْتَ عَلَیْنا طاعَتَهُمْ وَعَرَّفْتَنا بِذلِکَ مَنْزِلَتَهُمْ فَفَرِّجْ عَنا بِحَقِّهِمْ فَرَجاً عاجِلا قَریباً کَلَمْحِ الْبَصَرِ اَوْ هُوَ اَقْرَبُ یا مُحَمَّدُ یا عَلِىُّ یا عَلِىُّ یا مُحَمَّدُ اِکْفِیانى فَاِنَّکُما کافِیانِ وَانْصُرانى فَاِنَّکُما ناصِرانِ یا مَوْلانا یا صاحِبَ الزَّمانِ الْغَوْثَ الْغَوْثَ الْغَوْثَ اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى السّاعَةَ السّاعَةَ السّاعَةَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الطّاهِرینَ     
تاریخ انتشار: 9/2/1397 - 16:51
کد درس: 1054 تعداد بازدید: 328 تعداد نظرات کاربران: 0  

تقریرات دروس خارج فقه
حضرت آیت الله سیّد محمّد رضا مدرّسی طباطبایی یزدی (دامت برکاته)
سال تحصیلی 97-1396
جلسة بیست و نهم؛ یکشنبه 12/9/1396

مرحوم شیخ در ادامة مسئله می‌فرمایند: در تمام مواردی که مالک می‌تواند رجوع به مشتری کند و مشتری هم حق رجوع به بایع را دارد، اگر مالک ابتدائاً به بایع رجوع کرد، دیگر بایع حق رجوع به مشتری را ندارد؛ زیرا بیان کردیم در این موارد، قرار ضمان بر عهدة بایع است.

اما اگر مالک در غراماتی که مشتری نسبت به آنها حق رجوع به بایع را ندارد، مستقیماً به بایع رجوع کند و غرامت را از او بگیرد، در این صورت بایع در آن مقداری که استقرار ضمان بر عهدة خود مشتری است، می‌تواند به مشتری رجوع کند؛ مثلاً اگر قیمة المثل مبیعی هشتصد تومان باشد و مشتری حاضر شده باشد به پانصد تومان آن را از بایع بخرد و مبیع را تحویل گرفته باشد ولی ثمن را به بایع تحویل نداده باشد، قبلاً بیان کردیم در این صورت اگر مبیع در دست مشتری تلف شود، ضمان آن به اندازة ثمن المسمی بر عهدة خود مشتری است و مشتری نمی‌تواند نسبت به آن رجوع به بایع فضولی کند؛ زیرا مشتری به اندازة ثمن المسمی اقدام بر ضمان مبیع کرده است. بنابراین اگر مالک در این فرض، رجوع به بایع کند و ثمن المثل را از او بگیرد، بایع می‌تواند به اندازة ثمن المسمی یعنی پانصد تومان به مشتری رجوع کند و از او بگیرد.

إن قلت: مبیعی که از مالک در دست مشتری تلف شده، تحت ید بایع و مشتری هر دو قرار گرفته بود؛ چون علی الفرض ابتدا بایع مبیع را تحت ید خود قرار داده و بعد به مشتری تحویل داده است. و ید بایع و مشتری، هر دو ید عادی است که سبب ضمان می‌باشد و اینکه مبیع در دست مشتری تلف شده، سبب جواز رجوع بایع به مشتری نیست؛ چراکه ید هر دو عادی بوده و از جهت ضمان با هم مساوی هستند و تفاوتی ندارند و علی الفرض مشتری هم اتلاف نکرده بلکه تلف سماوی بوده است. پس نمی‌توان گفت استقرار ضمان بر عهدة مشتری است و بایع حق رجوع به مشتری را دارد. بله، اگر مشتری اتلاف کرده بود، در این صورت اگر مالک به بایع رجوع می‌کرد، بایع حق رجوع به مشتری را داشت؛ چراکه اتلاف به فعل مشتری بوده، در نتیجه موجب تنجّز ضمان بر مشتری است.

بنابراین در جایی که مبیع در دست مشتری تلف شده باشد و مالک رجوع به بایع فضولی کرده باشد، دلیلی برای جواز رجوع بایع به مشتری وجود ندارد و لعلّ کسی بگوید مالک حق دارد به هر یک از بایع یا مشتری رجوع کند، اما در صورتی که به بایع رجوع کرد، بایع دیگر حق رجوع به مشتری را ندارد.

قلت: مرحوم شیخ به مناسبت پاسخ به این اشکال، وارد بحث مهم تعاقب ایادی می‌شوند ـ که ما نحن فیه یکی از صغریات آن می‌باشد ـ و می‌فرمایند:

مسئلهٔ تعاقب ایادی

پاسخ به این اشکال متفرّع بر آن است که مسئلة تعاقب ایادی را در دو جهت کاملاً تبیین کنیم. جهت اول اینکه رابطة مالک با هر یک از ایادی متعاقبه (سلسلة ایادی عادیه) چگونه است. به تعبیر دیگر باید از کیفیت اشتغال ذمة هر یک از ایادی متعاقبه نسبت به مبیع و بدل مبیعِ تالف بحث کنیم، در حالی که شیء واحد که ضمان نهایی واحد دارد، قابلیت استقرار در بیش از یک ذمه را ندارد و نمی‌تواند در ذمة افراد متعدده قرار ‌گیرد.

جهت دوم آنکه رابطة افراد این سلسلة ایادی عادیه با یکدیگر چگونه است؛ زیرا علی الفرض شیء واحد از مالک تلف شده و روشن است که همة این ذمم در نهایت نباید خسارت پرداخت کنند، حال اگر یکی از ایادی متعاقبه خسارت مالک را پرداخت کرد، آیا می‌تواند به دیگری رجوع کند و قرار ضمان در نهایت بر عهدة چه کسی است؟

بررسی رابطة مالک با ایادی متعاقبه

این مسئله اختصاص به بحث بیع فضولی ندارد، بلکه اگر شخصی مال دیگری را غصب کند و آن را به هر عنوان در اختیار دیگری قرار دهد، آن فرد دوم نیز یدش عادی بوده و موجب ضمان است و هکذا اگر آن شخص دوم آن مال را در اختیار فرد ثالث قرار بدهد و .... . پس یک سلسله افرادی واقع شده‌اند که ید آنها بر مال، امانی نیست بلکه عادی بوده و موجب ضمان است. در جهت اوّل در صدد بررسی رابطة مالک با این سلسلة ایادی عادیه هستیم که مالک به کدام‌یک از این سلسله می‌تواند رجوع کند؛ چه در صورتی که عین باقی باشد و چه در صورتی که تلف شده باشد.

آنچه از کلام شیخ قدس سره استفاده می‌شود آن است که ایشان این مطلب را مفروغٌ‌منه گرفته‌اند که مالک می‌تواند به هر یک از ایادی متعاقبه رجوع کند و کأنّ پذیرفته‌اند ادله بر آن دلالت می‌کند و اثباتاً مشکلی ندارد، منتها باید یک وجه ثبوتی برای آن درست کرد تا محال نباشد. بله، اگر وجه ثبوتی پیدا نکردیم، باید از دلالت این ادله رفع ید کنیم ...
 

براي دريافت متن کامل جلسه بیست و نهم  اينـجا را کليک کنيد.

Share
   لطفا دیدگاه خود را بنویسید!
*نام:
ایمیل:
*نظر:
 
   نظرات کاربران
رنگ زمینه:
         
سایز قلم: سرعت:
جهت حرکت: تنظیم حرکت:    
   حدیث هفته
محبت امام حسین (ع)
امام صادق (ع): خداوند، هرگاه خير بنده‌اى را اراده كند، محبّت حسين عليه السّلام و عشق زيارتش را در دل او مى‌افكند؛ و خداوند، بدى هر كس را بخواهد، دشمنى با حسين عليه السّلام و زيارتش را در دل او مى‌افكند.
وسائل الشیعه، ج 10، ص 388
 
ورود کاربران

 

نام کاربري:
رمز عبور:
مرا به خاطر بسپار!

موجودی سبد:
 
   نظر سنجی
دیدگاه شما درباره کیفیّت تدوین و تنظیم تقریرات دروس خارج حضرت آیت الله مدرّسی یزدی دامت برکاته

عالی
خوب
متوسّط

 
   پیوندها
پایگاه‌های خبری 
وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها 
علمی، پژوهشی 
فرهنگی و اطّلاع رسانی 
برخی سایت‌های مذهبی 
روزنامه‌ها 
حوزوی 
مراکز تحقیقاتی 
مراکز و مؤسّسات 
فروشگاه‌های اینترنتی کتاب 
بازرگاني، بانک و بيمه 
موتورهای جستجوگر 
نشریّات و مجلّات 
وبلاگ‌ها 
شبکه‌های اشتراک لینک 
 
   سایر پیوندها










 
 
 
 
 
 
کليّه حقوق مادّي و معنوي اين پايگاه متعلّق به مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين بوده و در جهت ترويج معارف اسلامي هيچ گونه محدوديّتي
نسبت به برداشت مطالب با ذکر منبع وجود ندارد. با معرّفي اين پايگاه به ديگران در اجر معنوي آن سهيم شويد.
® Copyright © 1397 Qommpth.ir All Rights Reserved