پايگاه اطّلاع رساني مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين | qommpth.ir
     
 
فارسي | العربيه | اردو 
 
   
  •  
  • 30 مرداد 1397
  • 2018 Aug 21
 
 
   ویژه ها




 
   اوقات شرعي
 
   آمار پایگاه
امروز: 425
دیروز: 1179
ماه جاری: 42214
امسال: 253043
کل: 1224024
 
**به پایگاه اطّلاع رسانی مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين (پایگاه انعکاس و انتشار کامل اخبار و آثار حضرت آيت الله سيّد محمّد رضا مدرّسي طباطبايي يزدي دامت برکاته) خوش آمدید.**    بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ اِلهى عَظُمَ الْبَلاَّءُ وَبَرِحَ الْخَفاَّءُ وَانْکَشَفَ الْغِطاَّءُ وَانْقَطَعَ الرَّجاَّءُ وَضاقَتِ الاْرْضُ وَمُنِعَتِ السَّماَّءُ واَنْتَ الْمُسْتَعانُ وَاِلَیْکَ الْمُشْتَکى وَعَلَیْکَ الْمُعَوَّلُ فِى الشِّدَّةِ وَالرَّخاَّءِ اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ اُولِى الاْمْرِ الَّذینَ فَرَضْتَ عَلَیْنا طاعَتَهُمْ وَعَرَّفْتَنا بِذلِکَ مَنْزِلَتَهُمْ فَفَرِّجْ عَنا بِحَقِّهِمْ فَرَجاً عاجِلا قَریباً کَلَمْحِ الْبَصَرِ اَوْ هُوَ اَقْرَبُ یا مُحَمَّدُ یا عَلِىُّ یا عَلِىُّ یا مُحَمَّدُ اِکْفِیانى فَاِنَّکُما کافِیانِ وَانْصُرانى فَاِنَّکُما ناصِرانِ یا مَوْلانا یا صاحِبَ الزَّمانِ الْغَوْثَ الْغَوْثَ الْغَوْثَ اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى السّاعَةَ السّاعَةَ السّاعَةَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الطّاهِرینَ     
تاریخ انتشار: 11/11/1396 - 16:22
کد درس: 1051 تعداد بازدید: 432 تعداد نظرات کاربران: 0  

تقریرات دروس خارج فقه
حضرت آیت الله سیّد محمّد رضا مدرّسی طباطبایی یزدی (دامت برکاته)
سال تحصیلی 97-1396
جلسة بیست و ششم؛ یکشنبه 5/9/1396

تمسّک شیخ قدس سره به اجماع و مناقشه در آن

مرحوم شیخ در ضمن کلمات خود در ما نحن فیه ادعا کرده‌اند اجماع وجود دارد که سبب، مقدم بر مباشر می‌شود و فرضاً اگر این اجماع نبود، قواعد اولیه اقتضاء داشت که ضمان بر عهدة مباشر باشد.

از آنچه در این مسئله بیان کردیم معلوم می‌شود که تقدّم سبب بر مباشر در جایی که سبب اقوی باشد، یک ارتکاز عرفی است؛ یعنی در مواردی که تلف توسط مباشر به واسطة غرور حاصل شود، ارتکازات عرفیه بر آن است که فقط غارّ را ضامن می‌دانند و مغرور را ضامن نمی‌دانند ـ البته در صورتی که شرایط صدق غرور موجود باشد ـ منتها از بعض ادلة خاصه‌ استفاده کردیم که علاوه بر جواز رجوع به غارّ، رجوع به مغرور هم جایز است، هرچند قرار ضمان بر عهدة غارّ است و مغرور می‌تواند به غارّ رجوع کند.

کلام بعض اعلام در عدم صدق غرور در غرامات قسم دوم و مناقشه در آن

مرحوم شیخ در ادامه، از بعض اعلام ـ لعلّ صاحب جواهر قدس سره ـ نقل می‌کند که قائل شده‌اند در غرامات قسم دوم، اصلاً غرور صادق نیست؛ زیرا مشتری در مقابل غرامتی که پرداخت کرده، منافع عین را استیفاء کرده است، پس اصلاً خسارتی بر مغرور وارد نشده تا غرور صادق باشد.

جواب این اشکال از آنچه قبلاً بیان کردیم روشن می‌شود؛ زیرا گفتیم اگر کسی فردی را فریب بدهد و مثلاً خانه‌ی گران‌قیمت دیگری را به قیمت کمتری به او بفروشد و مشتری هم به گمان اینکه خانه ملک خودش است و هزینه‌ای برای او ندارد در آن ساکن شود، امّا بعداً معلوم شود خانه ملک دیگری است و مالک علاوه بر خانه، اجارة این مدت را هم از مشتری بگیرد، در این صورت چون مشتری فریب خورده و فضولی غارّ است، لذا ضمان بر عهدة فضولی بوده و مشتری می‌تواند به او رجوع کند.

بررسی حکم غرامات قسم اوّل

 قسم اوّل غرامتی بود که مشتری در مقابل عین پرداخت کرده است، مانند زیادت قیمة المثل نسبت به قیمة المسمی؛ مثلاً بایع فضولی مبیعی را که بیست درهم ارزش داشته، به ده درهم به مشتری فروخته است و این مبیع در دست مشتری تلف شده است و بعداً مالک اطلاع پیدا کرده و بیّنه اقامه می‌کند که مبیع برای اوست و به مشتری رجوع کرده و قیمة المثل را که همان بیست درهم است از او می‌گیرد، در اینجا آیا مشتری در این ده درهمی که بیشتر از ثمن المسمی پرداخت کرده می‌تواند رجوع به بایع کند؟

شیخ قدس سره می‌فرمایند: از آنچه در این مسئله بیان کردیم، حکم غرامات قسم اوّل هم روشن می‌شود و مشتری می‌تواند در آن ده درهمی که به عنوان ما به التفاوت قیمة المسمی با قیمة المثل پرداخت کرده، به بایع فضولی رجوع کند؛ زیرا منشأ این ده درهمی که مشتری غرامت پرداخته، کذب و فریب بایع فضولی در حق او بوده است، پس غرور صادق است و مشتری می‌تواند به بایع فضولی رجوع کند.

شیخ قدس سره در ابتدا مطلبی را تذکر می‌دهند که اگر مشتری ثمن را تحویل فضولی نداده باشد، امّا مبیع را تحویل گرفته باشد و بدون تفریط در دستش تلف شده باشد، در این صورت واضح است که نسبت به ثمن المسمی ـ که در دست خودش است ـ‌ نمی‌تواند به بایع رجوع کند؛ مثلاً اگر مشتری ده درهمی را که بایع به عنوان ثمن المسمی تعیین کرده به او تحویل نداده باشد و عین هم بدون تفریط در دستش تلف شود، سپس مالک به او رجوع کند و ثمن المثل که بیست درهم است را از او بگیرد، مشتری نسبت به ده درهمی که به عنوان ما به التفاوت ثمن المسمی با ثمن المثل پرداخت کرده، می‌تواند به بایع رجوع کند، امّا نسبت به ده درهمی که به عنوان ثمن المسمی بوده، حق رجوع به بایع ندارد؛ چراکه نسبت به این ده درهم اصلاً غرور و فریب صادق نیست و مشتری خودش اقدام کرده که به اندازة ثمن المسمی برای مبیع هزینه کند. بله، در صورتی که مشتری ثمن المسمی را به بایع تحویل داده باشد، همان‌طور که قبلاً گفتیم حق رجوع به بایع را دارد.

به نظر ما هم کلام شیخ قدس سره متین است و اظهر آن است در صورتی که مشتری ثمن المسمی را تحویل بایع نداده باشد، نسبت به مقداری از غرامت که در مقابل ثمن المسمی است، نمی‌تواند به بایع رجوع کند و عرفاً غرور صادق نیست، امّا نسبت به مقدار دیگری از غرامت که در مقابل ما به التفاوت ثمن المسمی با ثمن المثل است، می‌تواند به بایع رجوع کند.

به هر حال شیخ قدس سره می‌فرمایند: جریان قاعدة غرور در قسم اوّل غرامات، أولی از جریان قاعدة غرور در قسم دوم است؛ چراکه غرامات قسم دوم در مقابل منافعی بود که مشتری استیفاء کرده بود، امّا در قسم اوّل هیچ نفعی برای مشتری در مقابل آنچه غرامت داده حاصل نشده است. پس اگر در غرامات قسم دوم رجوع مشتری به بایع جایز باشد، در غرامات قسم اوّل به طریق أولی باید جایز باشد ...
 

براي دريافت متن کامل جلسه بیست و ششم  اينـجا را کليک کنيد.

Share
   لطفا دیدگاه خود را بنویسید!
*نام:
ایمیل:
*نظر:
 
   نظرات کاربران
رنگ زمینه:
         
سایز قلم: سرعت:
جهت حرکت: تنظیم حرکت:    
   حدیث هفته
اصلاح جامعه
امر به معروف و نهى از منكر راه و روش پيامبران و شيوه صالحان است و واجب بزرگ است كه واجبات ديگر با آن بر پا مى‌شوند، راه ها امن مى‌گردد و درآمدها حلال مى‌شود وحقوق پايمال شده، به صاحبانش برمى‌گردد، زمين آباد مى‌شود و (بدون ظلم) حق ازدشمنان گرفته مى‌شود و كارها سامان مى‌پذيرد.
كافى، ج 5، ص 56، ح 1
 
ورود کاربران

 

نام کاربري:
رمز عبور:
مرا به خاطر بسپار!

موجودی سبد:
 
   نظر سنجی
دیدگاه شما درباره کیفیّت تدوین و تنظیم تقریرات دروس خارج حضرت آیت الله مدرّسی یزدی دامت برکاته

عالی
خوب
متوسّط

 
   پیوندها
پایگاه‌های خبری 
وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها 
علمی، پژوهشی 
فرهنگی و اطّلاع رسانی 
برخی سایت‌های مذهبی 
روزنامه‌ها 
حوزوی 
مراکز تحقیقاتی 
مراکز و مؤسّسات 
فروشگاه‌های اینترنتی کتاب 
بازرگاني، بانک و بيمه 
موتورهای جستجوگر 
نشریّات و مجلّات 
وبلاگ‌ها 
شبکه‌های اشتراک لینک 
 
   سایر پیوندها










 
 
 
 
 
 
کليّه حقوق مادّي و معنوي اين پايگاه متعلّق به مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين بوده و در جهت ترويج معارف اسلامي هيچ گونه محدوديّتي
نسبت به برداشت مطالب با ذکر منبع وجود ندارد. با معرّفي اين پايگاه به ديگران در اجر معنوي آن سهيم شويد.
® Copyright © 1397 Qommpth.ir All Rights Reserved