پايگاه اطّلاع رساني مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين | qommpth.ir
     
 
فارسي | العربيه | اردو 
 
   
  •  
  • 4 خرداد 1397
  • 2018 May 25
 
 
   ویژه ها




 
   اوقات شرعي
 
   آمار پایگاه
امروز: 1534
دیروز: 1695
ماه جاری: 7511
امسال: 112752
کل: 1083733
 
**به پایگاه اطّلاع رسانی مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين (پایگاه انعکاس و انتشار کامل اخبار و آثار حضرت آيت الله سيّد محمّد رضا مدرّسي طباطبايي يزدي دامت برکاته) خوش آمدید.**    بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ اِلهى عَظُمَ الْبَلاَّءُ وَبَرِحَ الْخَفاَّءُ وَانْکَشَفَ الْغِطاَّءُ وَانْقَطَعَ الرَّجاَّءُ وَضاقَتِ الاْرْضُ وَمُنِعَتِ السَّماَّءُ واَنْتَ الْمُسْتَعانُ وَاِلَیْکَ الْمُشْتَکى وَعَلَیْکَ الْمُعَوَّلُ فِى الشِّدَّةِ وَالرَّخاَّءِ اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ اُولِى الاْمْرِ الَّذینَ فَرَضْتَ عَلَیْنا طاعَتَهُمْ وَعَرَّفْتَنا بِذلِکَ مَنْزِلَتَهُمْ فَفَرِّجْ عَنا بِحَقِّهِمْ فَرَجاً عاجِلا قَریباً کَلَمْحِ الْبَصَرِ اَوْ هُوَ اَقْرَبُ یا مُحَمَّدُ یا عَلِىُّ یا عَلِىُّ یا مُحَمَّدُ اِکْفِیانى فَاِنَّکُما کافِیانِ وَانْصُرانى فَاِنَّکُما ناصِرانِ یا مَوْلانا یا صاحِبَ الزَّمانِ الْغَوْثَ الْغَوْثَ الْغَوْثَ اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى السّاعَةَ السّاعَةَ السّاعَةَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الطّاهِرینَ     
تاریخ انتشار: 11/11/1396 - 16:15
کد درس: 1050 تعداد بازدید: 240 تعداد نظرات کاربران: 0  

تقریرات دروس خارج فقه
حضرت آیت الله سیّد محمّد رضا مدرّسی طباطبایی یزدی (دامت برکاته)
سال تحصیلی 97-1396
جلسة بیست و پنجم؛ شنبه 4/9/1396

2. تمسّک به قاعدة اتلاف

دومین دلیلی که از ضمن کلمات شیخ قدس سره استفاده می‌شود، تمسّک به قاعدة اتلاف به ضمیمة اقوائیت سبب از مباشر است؛ به این بیان که گفته‌اند وقتی غارّ، دیگری را فریب می‌دهد و چیزی را که مال خودش نیست به عنوان مال خودش به او می‌فروشد و آن شیء هم نزد مشتری تلف می‌شود، در این صورت چون غارّ، سبب تلف است و اقوای از مباشر می‌باشد، ضمان بر عهدة اوست.

شیخ قدس سره در استدلال به این وجه، اشکالی مطرح کردند که در جایی می‌توان از باب اقوائیت سبب، حکم به ضمان او کرد که یا مباشر اصلاً اراده‌ای نداشته باشد ـ مانند باد ـ و یا اینکه اگر اراده دارد، اراده‌اش اصلاً دخیل نباشد مانند مکرَه، در چنین مواردی چون عرفاً تلف مستند به سبب است، لذا ضمان فقط بر عهدة سبب یا همان غارّ است و مباشر ضامن نیست. امّا در سایر موارد نمی‌توان با استناد به این وجه، اثبات ضمان سبب کرد، [در حالی که مقتضای قاعدة غرور آن است که در صورت تلف عین، مالک در تمام موارد مخیّر است که به غارّ رجوع کند و یا به مغرور]. بنابراین معلوم می‌شود نمی‌توان به اقوائیت سبب از مباشر تمسّک کرد.

امّا مرحوم شیخ در نهایت تنزل کرده و می‌فرمایند: اگر سبب اقوای از مباشر باشد، کافی است برای اینکه قرار ضمان بر عهدة سبب باشد، گرچه به خود مغرور هم می‌توان رجوع کرد. مرحوم شیخ در اینجا بیش از این توضیح نمی‌دهند که چگونه مسئله را حلّ کردند و فقط ادعای اجماع بر تقدیم سبب در صورت اقوی بودن از مباشر می‌کنند. نظر مختار ما هم قبلاً‌ این شد سببیتی که غارّ در تلف عین دارد، کافی است در اینکه عرفاً تلف مستند به او باشد، در نتیجه عرفاً و عقلائاً هم اصل ضمان و هم قرار ضمان فقط بر عهدة غارّ است، الّا اینکه بیان کردیم از بعض روایات استفاده می‌شود که شارع مقدس بخشی از این ارتکاز عقلائیه را تخطئه کرده و رجوع به مغرور را هم جایز دانسته است.

3. تمسّک به بعض روایات

دلیل دیگری که مرحوم شیخ به آن تمسک کردند، روایات وارده در موارد متفرقه است، مانند بعض روایاتی که در مورد نکاح فضولی بود یا روایاتی که دربارة بیع أمة دیگری بدون إذن مولا بود، که این روایات را قبلاً بررسی کردیم و پذیرفتیم فی‌الجمله می‌توان از این روایات استفاده کرد که مغرور می‌تواند به غارّ رجوع کند، امّا این روایات در واقع امضای همان سیرة ارتکازیة عقلائیه به نحو جزئی است.

4. غارّ، سبب تغریم مغرور بوده و مانند شاهد زور است

آخرین دلیلی که از کلام شیخ قدس سره استفاده می‌شود، آن است که غارّ در ما نحن فیه، سبب تغریم مغرور است و ـ به تعبیر مرحوم شیخ ـ دقیقآً مانند شاهد زور است در اینکه اگر بعداً ثابت شود شهادتش به زور بوده، ضامن است و محکومٌ‌علیه به او رجوع می‌کند.

توضیح بیشتر اینکه:

در باب قضا اگر دو نفر شهادت بدهند که مدعی مثلاً فلان مبلغ از منکر طلبکار است یا اینکه فلان مال یا غذایی که در دست منکر است برای مدعی می‌باشد و امثال آن و حاکم شرع هم طبق این شهادت به نفع مدعی حکم کند و مدعی آن مال را بگیرد، امّا بعداً معلوم شود شهادت شهود خلاف واقع بوده ـ مثلاً خود شهود اعتراف کردند که به دروغ شهادت داده‌اند یا اشتباه کرده‌اند ـ در این صورت روایات بیان می‌کند اگر عین مال باقی باشد، محکومٌ‌علیه می‌تواند آن را پس بگیرد و اگر مال تلف شده باشد، محکومٌ‌علیه غرامت می‌گیرد و این غرامت بر عهدة شاهد زور است.

شیخ قدس سره می‌فرمایند: ما نحن فیه نیز چنین است؛ چراکه علی الفرض غارّ، سبب تغریم مغرور شده و مثلاً به او گفته این خانة گران‌قیمت برای من است و شما مجاناً در آن ساکن شو، امّا بعداً شخص دیگری ادعا می‌کند خانه برای اوست و بینه اقامه می‌کند و حاکم شرع هم طبق بیّنه حکم می‌کند که مستأجر باید اجرة المثل این مدت را به مدعی بپردازد. پس همان‌طور که محکومٌ‌علیه می‌تواند به شاهد زور مراجعه کند و آنچه را که به مدعی پرداخته از او بگیرد، در ما نحن فیه نیز مشتری می‌تواند به غارّ رجوع کند و خسارت را از او بگیرد.

ابتدا ما روایاتی که دالّ بر جواز رجوع محکومٌ‌علیه به شاهد زور است را بررسی می‌کنیم و سپس به اصل ادعا می‌پردازیم. روایاتی که دلالت بر این مطلب دارند، متعدد است که بعض آنها را می‌خوانیم ...
 

براي دريافت متن کامل جلسه بیست و پنجم  اينـجا را کليک کنيد.

Share
   لطفا دیدگاه خود را بنویسید!
*نام:
ایمیل:
*نظر:
 
   نظرات کاربران
رنگ زمینه:
         
سایز قلم: سرعت:
جهت حرکت: تنظیم حرکت:    
   حدیث هفته
فرزند دنیا باشیم یا آخرت؟
امام زین العابدین(ع) فرمود: دنیا بار سفر بسته و می‌رود و آخرت بار سفر بسته و می‌آید و هر کدام از این دو فرزندانی (اهلی) دارند؛ پس شما از فرزندان آخرت باشید.
کافی، ج2، ص131
 
ورود کاربران

 

نام کاربري:
رمز عبور:
مرا به خاطر بسپار!

موجودی سبد:
 
   نظر سنجی
دیدگاه شما درباره کیفیّت تدوین و تنظیم تقریرات دروس خارج حضرت آیت الله مدرّسی یزدی دامت برکاته

عالی
خوب
متوسّط

 
   پیوندها
پایگاه‌های خبری 
وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها 
علمی، پژوهشی 
فرهنگی و اطّلاع رسانی 
برخی سایت‌های مذهبی 
روزنامه‌ها 
حوزوی 
مراکز تحقیقاتی 
مراکز و مؤسّسات 
فروشگاه‌های اینترنتی کتاب 
بازرگاني، بانک و بيمه 
موتورهای جستجوگر 
نشریّات و مجلّات 
وبلاگ‌ها 
شبکه‌های اشتراک لینک 
 
   سایر پیوندها










 
 
 
 
 
 
کليّه حقوق مادّي و معنوي اين پايگاه متعلّق به مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين بوده و در جهت ترويج معارف اسلامي هيچ گونه محدوديّتي
نسبت به برداشت مطالب با ذکر منبع وجود ندارد. با معرّفي اين پايگاه به ديگران در اجر معنوي آن سهيم شويد.
® Copyright © 1397 Qommpth.ir All Rights Reserved