پايگاه اطّلاع رساني مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين | qommpth.ir
     
 
فارسي | العربيه | اردو 
 
   
  •  
  • 29 مرداد 1397
  • 2018 Aug 20
 
 
   ویژه ها




 
   اوقات شرعي
 
   آمار پایگاه
امروز: 806
دیروز: 1040
ماه جاری: 41416
امسال: 252245
کل: 1223226
 
**به پایگاه اطّلاع رسانی مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين (پایگاه انعکاس و انتشار کامل اخبار و آثار حضرت آيت الله سيّد محمّد رضا مدرّسي طباطبايي يزدي دامت برکاته) خوش آمدید.**    بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ اِلهى عَظُمَ الْبَلاَّءُ وَبَرِحَ الْخَفاَّءُ وَانْکَشَفَ الْغِطاَّءُ وَانْقَطَعَ الرَّجاَّءُ وَضاقَتِ الاْرْضُ وَمُنِعَتِ السَّماَّءُ واَنْتَ الْمُسْتَعانُ وَاِلَیْکَ الْمُشْتَکى وَعَلَیْکَ الْمُعَوَّلُ فِى الشِّدَّةِ وَالرَّخاَّءِ اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ اُولِى الاْمْرِ الَّذینَ فَرَضْتَ عَلَیْنا طاعَتَهُمْ وَعَرَّفْتَنا بِذلِکَ مَنْزِلَتَهُمْ فَفَرِّجْ عَنا بِحَقِّهِمْ فَرَجاً عاجِلا قَریباً کَلَمْحِ الْبَصَرِ اَوْ هُوَ اَقْرَبُ یا مُحَمَّدُ یا عَلِىُّ یا عَلِىُّ یا مُحَمَّدُ اِکْفِیانى فَاِنَّکُما کافِیانِ وَانْصُرانى فَاِنَّکُما ناصِرانِ یا مَوْلانا یا صاحِبَ الزَّمانِ الْغَوْثَ الْغَوْثَ الْغَوْثَ اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى السّاعَةَ السّاعَةَ السّاعَةَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الطّاهِرینَ     
تاریخ انتشار: 8/11/1396 - 17:09
کد درس: 1049 تعداد بازدید: 429 تعداد نظرات کاربران: 0  

تقریرات دروس خارج فقه
حضرت آیت الله سیّد محمّد رضا مدرّسی طباطبایی یزدی (دامت برکاته)
سال تحصیلی 97-1396
جلسة بیست و چهارم؛ دوشنبه 15/8/1396

تمسّک به «لاضرر» برای اثبات جواز رجوع به غارّ

چه بسا گفته شود جواز رجوع به غارّ را می‌توان با قاعدة «لاضرر» هم اثبات کرد؛ زیرا فرد خسارت دیده ـ اعم از مغرور و شخص ثالث ـ اگر حق رجوع به غارّ را نداشته باشد، موجب ایراد ضرر بر اوست، لذا مقتضای قاعدة لاضرر آن است که بتواند به غارّ رجوع کند.

دو اشکال در تمسّک به قاعدة لاضرر و پاسخ به آن

برخی از اعلام در جریان قاعدة «لاضرر» برای اثبات جواز رجوع به غارّ، دو اشکال ذکر کرده‌اند:

اشکال اوّل ـ که برخی تصریح به آن کرده‌اند ـ آن است که ضرر مغرور، معارض با ضرر غارّ است و قاعدة «لاضرر» شامل موارد تعارض ضررین نمی‌شود. در نتیجه با تمسک به قاعدة لاضرر، نمی‌توان اثبات جواز رجوع به غارّ کرد.

امّا این اشکال وارد نیست؛ زیرا در جایی که غارّ علم داشته باشد که دیگری را فریب می‌دهد، در واقع عرفاً مستحق امتنان نیست، در حالی که حدیث شریف لاضرر امتنانی است، پس شامل حال او نمی‌شود تا معارض با جریان لاضرر در حق مغرور باشد.

امّا یک مورد از این قاعدة کلی استثناء می‌شود و آن جایی است که بایع ـ که به او تسامحاً غارّ می‌گوییم ـ مستنداً به یکی از ضوابط شرعیه اقدام به معامله کرده باشد و بعداً کشف شود که مال خودش نبوده و فضولی بوده است، در این صورت اگر ضرری حادث شود، مستند به غارّ نیست بلکه مستند به شرع است، لذا لاضرر در حق غارّ هم جریان دارد و در نتیجه جریان لاضرر در حق مغرور یعنی مشتری، معارض با جریان لاضرر در حق غارّ است و این دو لاضرر تساقط کرده و دیگر با استناد به «لاضرر» نمی‌توان حکم به ضمان غارّ کرد؛ مثلاً اگر کسی شیء مشکوکی را ـ فرضاً انگشتر ـ در صندوق اختصاصی خود پیدا ‌کند و شک کند آیا برای خودش است، در اینجا فقهاء طبق قاعدة ید و امثال آن فتوا داده‌اند که شیء مشکوک، ملک آن شخص است. سپس اگر این شخص انگشتر را به دیگری بفروشد امّا بعداً فرد ثالثی اقامة بیّنه کند که انگشتر برای اوست و ضرری متوجه او شود، این ضرر مستند به شرع می‌شود. مثال دیگر اینکه کسی گوسفندی را در گلة خود ببیند و استناداً به قاعدة ید گمان ‌کند که ملک خود اوست و چند ماه برای تعلیف آن گوسفند هزینه کند و بعداً متوجه شود ملک دیگری است. در این موارد نمی‌توان به قاعدة لاضرر تمسّک کرد؛ زیرا غارّ مستنداً به یکی از ضوابط شرعیه اقدام به معامله یا تعلیف دابه کرده است و ضرر مستند به شرع است، در نتیجه جریان لاضرر در حق غارّ، معارض با جریان لاضرر در حق مغرور است.

بنابراین اطلاق کلام مستشکل صحیح نیست و اشکال اوّل فقط در جایی وارد است که اقدام غارّ، مستند به یکی از ضوابط شرعیه باشد، در این صورت نمی‌توان به قاعدة لاضرر تمسک کرد؛ چراکه جریان «لاضرر» در حق مغرور، معارض با جریان «لاضرر» در حق غارّ است. کما اینکه قاعدة غرور هم جاری نیست؛ چراکه بیان کردیم غارّ باید علم داشته باشد، لذا در این فرض باید با تمسک به قواعد دیگر از جمله سیرة عقلائیه ـ اگر وجود داشته باشد و ردع نشده باشد ـ اثبات ضمان کرد.

اشکال دوم آن است که لاضرر، فقط نفی حکم ضرری می‌کند ـ «لا حکم ضرری» ـ امّا اثبات حکم نمی‌کند، در حالی که شما با تمسّک به لاضرر، درصدد اثبات حکم ضمان غارّ هستید.

جواب این اشکال را هم قبلاً در بحث لاضرر بیان کردیم که اگر در جایی ضرر مستند به شارع باشد و راهی برای جبران ضرر جزء با اثبات حکم وجود نداشته باشد، ملتزم می‌شویم که لاضرر می‌تواند اثبات حکم کند، به این صورت که لاضرر، عدم الضمان را برمی‌دارد و در نتیجه نقیض آن یعنی ضمان باقی می‌ماند.

خلاصة مطالب گذشته در غرامات قسم سوم

خلاصة آنچه در قسم سوم از غرامات ـ یعنی غراماتی که در مقابل آن نفعی برای مشتری حاصل نشده ـ بیان کردیم این است که اگر غارّ، علم داشته باشد و کلام او به گونه‌ای برای مغرور حجّت باشد و مغرور هم با صرف نظر از کلام غارّ، قصد انجام آن فعل را نداشته باشد و مستنداً به کلام غارّ، آن فعل را انجام دهد و خسارتی ببیند، در چنین جایی با تمسّک به قاعدة غرور می‌توان حکم به ضمان غارّ کرد؛ به این معنا که قرار ضمان بر عهدة غارّ است و مغرور در صورتی که فرد خسارت دیده به او رجوع کند، می‌تواند به غارّ رجوع کرده و جبران خسارت کند.

و اگر در جایی غرور صادق نباشد، بیان کردیم با استناد به سیرة عقلائیه که اعم از قاعدة غرور است، می‌توان اثبات ضمان غارّ کرد و حتّی بعید نیست قاعدة غرور هم خصوصیتی نداشته باشد و یکی از مصادیق آن سیرة عقلائیه باشد. البته این مطلب خلاف ظاهر بعض روایات است که می‌فرمود «کما غرّ الرجل و خدعه» یا «ذلک بما غرّه»، امّا می‌توان چنین توجیه کرد که چون در موارد صدق غرور، واضح‌تر است که سیرة عقلائیه بر ضمان غارّ است، بدین جهت در روایات چنین تعبیر شده است ...
 

براي دريافت متن کامل جلسه بیست و چهارم  اينـجا را کليک کنيد.

Share
   لطفا دیدگاه خود را بنویسید!
*نام:
ایمیل:
*نظر:
 
   نظرات کاربران
رنگ زمینه:
         
سایز قلم: سرعت:
جهت حرکت: تنظیم حرکت:    
   حدیث هفته
اصلاح جامعه
امر به معروف و نهى از منكر راه و روش پيامبران و شيوه صالحان است و واجب بزرگ است كه واجبات ديگر با آن بر پا مى‌شوند، راه ها امن مى‌گردد و درآمدها حلال مى‌شود وحقوق پايمال شده، به صاحبانش برمى‌گردد، زمين آباد مى‌شود و (بدون ظلم) حق ازدشمنان گرفته مى‌شود و كارها سامان مى‌پذيرد.
كافى، ج 5، ص 56، ح 1
 
ورود کاربران

 

نام کاربري:
رمز عبور:
مرا به خاطر بسپار!

موجودی سبد:
 
   نظر سنجی
دیدگاه شما درباره کیفیّت تدوین و تنظیم تقریرات دروس خارج حضرت آیت الله مدرّسی یزدی دامت برکاته

عالی
خوب
متوسّط

 
   پیوندها
پایگاه‌های خبری 
وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها 
علمی، پژوهشی 
فرهنگی و اطّلاع رسانی 
برخی سایت‌های مذهبی 
روزنامه‌ها 
حوزوی 
مراکز تحقیقاتی 
مراکز و مؤسّسات 
فروشگاه‌های اینترنتی کتاب 
بازرگاني، بانک و بيمه 
موتورهای جستجوگر 
نشریّات و مجلّات 
وبلاگ‌ها 
شبکه‌های اشتراک لینک 
 
   سایر پیوندها










 
 
 
 
 
 
کليّه حقوق مادّي و معنوي اين پايگاه متعلّق به مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين بوده و در جهت ترويج معارف اسلامي هيچ گونه محدوديّتي
نسبت به برداشت مطالب با ذکر منبع وجود ندارد. با معرّفي اين پايگاه به ديگران در اجر معنوي آن سهيم شويد.
® Copyright © 1397 Qommpth.ir All Rights Reserved