پايگاه اطّلاع رساني مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين | qommpth.ir
     
 
فارسي | العربيه | اردو 
 
   
  •  
  • 2 خرداد 1397
  • 2018 May 23
 
 
   ویژه ها




 
   اوقات شرعي
 
   آمار پایگاه
امروز: 1769
دیروز: 1882
ماه جاری: 3650
امسال: 108891
کل: 1079872
 
**به پایگاه اطّلاع رسانی مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين (پایگاه انعکاس و انتشار کامل اخبار و آثار حضرت آيت الله سيّد محمّد رضا مدرّسي طباطبايي يزدي دامت برکاته) خوش آمدید.**    بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ اِلهى عَظُمَ الْبَلاَّءُ وَبَرِحَ الْخَفاَّءُ وَانْکَشَفَ الْغِطاَّءُ وَانْقَطَعَ الرَّجاَّءُ وَضاقَتِ الاْرْضُ وَمُنِعَتِ السَّماَّءُ واَنْتَ الْمُسْتَعانُ وَاِلَیْکَ الْمُشْتَکى وَعَلَیْکَ الْمُعَوَّلُ فِى الشِّدَّةِ وَالرَّخاَّءِ اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ اُولِى الاْمْرِ الَّذینَ فَرَضْتَ عَلَیْنا طاعَتَهُمْ وَعَرَّفْتَنا بِذلِکَ مَنْزِلَتَهُمْ فَفَرِّجْ عَنا بِحَقِّهِمْ فَرَجاً عاجِلا قَریباً کَلَمْحِ الْبَصَرِ اَوْ هُوَ اَقْرَبُ یا مُحَمَّدُ یا عَلِىُّ یا عَلِىُّ یا مُحَمَّدُ اِکْفِیانى فَاِنَّکُما کافِیانِ وَانْصُرانى فَاِنَّکُما ناصِرانِ یا مَوْلانا یا صاحِبَ الزَّمانِ الْغَوْثَ الْغَوْثَ الْغَوْثَ اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى السّاعَةَ السّاعَةَ السّاعَةَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الطّاهِرینَ     
تاریخ انتشار: 8/11/1396 - 17:05
کد درس: 1048 تعداد بازدید: 246 تعداد نظرات کاربران: 0  

تقریرات دروس خارج فقه
حضرت آیت الله سیّد محمّد رضا مدرّسی طباطبایی یزدی (دامت برکاته)
سال تحصیلی 97-1396
جلسة بیست و سوم؛ یکشنبه 14/8/1396

بررسی مقتضای روایات در کیفیت رجوع مالک به مغرور یا غارّ و بیان نظر نهایی

در میان روایاتی که در این مسئله بررسی کردیم، مقتضای بعض روایات از جمله صحیحة جمیل بن درّاج این بود که مالک می‌تواند به مغرور مراجعه کند. حضرت در این صحیحه فرمودند: «يَأْخُذُ الْجَارِيَةَ الْمُسْتَحِقُّ وَ يَدْفَعُ إِلَيْهِ الْمُبْتَاعُ قِيمَةَ الْوَلَدِ وَ يَرْجِعُ عَلَى مَنْ بَاعَهُ بِثَمَنِ الْجَارِيَةِ وَ قِيمَةِ الْوَلَدِ الَّتِي أُخِذَتْ مِنْهُ»؛ این صحیحه علی الاطلاق بیان می‌کند مالکِ جاریه می‌تواند به مغرور ـ یعنی مشتری ـ رجوع ‌کند و از آنجا که احتمال داده نمی‌شود بیع ولیده خصوصیت داشته باشد، لذا از این صحیحه استفاده می‌شود رجوع به مغرور مطلقاً جایز است. پس این صحیحه، ردعی بر بخشی از مقتضای سیرة عقلائیه مبنی بر عدم جواز رجوع به مباشر است.

از طرف دیگر ظاهر بعض روایات دیگر از جمله صحیحة محمد بن مسلم ـ البته طبق یک احتمال ـ آن است که شخص خسارت دیده، مستقیماً به غارّ رجوع می‌کند. حضرت در این روایت فرمودند: «تُرَدُّ عَلَى أَبِيهَا وَ تُرَدُّ إِلَيْهِ امْرَأَتُهُ وَ يَكُونُ مَهْرُهَا عَلَى أَبِيهَا»؛ یعنی دختر مستقیماً به پدر خود مراجعه کرده و مهر را از او می‌گیرد. همچنین ظاهر روایت اسماعیل بن جابر آن است که مستقیماً رجوع به غارّ می‌شود: «عَلَى الَّذِي زَوَّجَهُ قِيمَةُ ثَمَنِ الْوَلَدِ يُعْطِيهِ مَوَالِيَ الْوَلِيدَةِ كَمَا غَرَّ الرَّجُلَ‏ وَ خَدَعَهُ»؛ یعنی مزوّج، مستقیماً بدهکار شخص ثالث یا همان موالی ولیده است.

همچنین بعید نیست از روایت رفاعة بن موسی النخّاس استفاده شود که فردِ خسارت دیده، می‌تواند مستقیماً به غارّ رجوع ‌کند. راوی در این روایت در مورد برصاء سؤال می‌کند که ولیّش او را به تزویج دیگری درآورده ـ پس غارّ از ابتدا عالم به عیب زن بوده، امّا با این حال زوج را فریب داده و زن را به تزویج او درآورده است ـ حضرت در جواب با نقل قضاوتی از امیرالمؤمنین علیه السلام فرمودند: «أَنَّ الْمَهْرَ عَلَى الَّذِي زَوَّجَهَا وَ إِنَّمَا صَارَ عَلَيْهِ الْمَهْرُ لِأَنَّهُ دَلَّسَهَا». پس از این روایت استفاده می‌شود مَهر مستقیماً بر عهدة غارّ یعنی ولیّ زوجه است و زوجه می‌تواند به ولیّ خود رجوع ‌کند؛ چراکه او زوجه را تدلیس کرده و موجب فریب زوج شده است.

امّا همان‌طور که قبلاً بیان کردیم، سند این روایت به خاطر سهل بن زیاد ناتمام است، الّا اینکه دو قرینة دیگر وجود دارد که لعل با ضمیمة این دو قرینه، بتوان اطمینان به اصل صدور روایت پیدا کرد.

قرینة اول اینکه جناب ابن ادریس حلّی قدس سره در آخر سرائر، این روایت را با سند دیگری از نوادر احمد بن محمد بن ابی نصر البزنطی عن الحلبی نقل کرده است. البته سند ابن ادریس حلّی ـ قرن ششم هجری ـ به نوادر احمد بن محمد بن ابی نصر البزنطی ـ صاحب الرضا علیه السلام ، قرن سوم هجری ـ به دست ما نرسیده است و نمی‌دانیم ایشان با چه سندی از کتاب نوادر بزنطی نقل می‌کند. نوادر بزنطی هم ظاهراً کتاب متواتر و معروفی نبوده تا بگوییم اطمینان حاصل می‌شود نسخه‌ای که در دست ابن ادریس حلّی بوده، همان نسخة متواتر بوده است، امّا با این حال عده‌ای گفته‌اند نسبت به مستطرفات سرائر، اطمینان وجود دارد.

قرینة دوم اینکه این روایت در کتاب نوادر احمد بن محمد بن عیسی الاشعری القمی نیز وجود دارد، البته این کتاب هم، کتاب معروف و شناخته شده‌ای نیست، مضافاً به اینکه در اصل استناد این کتاب به جناب احمد بن محمد بن عیسی هم کلام وجود دارد.

هرچند این دو نقل هم به تنهایی قابل اعتماد نیستند، امّا اگر این دو روایت را به روایت رفاعة بن موسی ضمیمه کنیم، از مجموع این روایات بعید نیست اطمینان به اصل صدور روایت حاصل شود.

بنابراین مستفاد از صحیحة محمد بن مسلم ـ علی احتمالٍ ـ روایت جابر بن اسماعیل و روایت رفاعة بن موسی آن است که مستقیماً به غارّ رجوع می‌شود. و فرضاً اگر کسی در این روایات مناقشه کند و دلالت آنها را بر جواز رجوع مستقیم به غارّ نپذیرد، باز هم این مطلب به دلالت سیرة عقلائیه ثابت است؛ زیرا بیان کردیم سیرة عقلائیه بر جواز رجوع فرد خسارت دیده ـ مالک، زوجه و ... ـ به غارّ است، و چون ردعی از این سیره [بالکل] نشده و بلکه به نوعی تأیید هم شده است، لذا کشف امضای معصوم علیه السلام نسبت به این سیره در محدودة خاص می‌شود. به تعبیر دیگر همان‌طور که اشاره کردیم، [بخشی از این سیره ـ یعنی عدم جواز رجوع به مغرور ـ‌ به دلالت مثل صحیحة جمیل بن درّاج که دالّ بر رجوع مستقیم به مغرور بود، ردع شده است، امّا بخش دیگر آن که] جواز رجوع مستقیم به غارّ بود، امضاء شده است ـ چه صریحاً توسط بعض روایات از جمله صحیحة محمد بن مسلم، روایت اسماعیل بن جابر و روایت رفاعة بن موسی و چه از عدم ردع کشف امضاء شود ـ پس با توجه به مجموع روایات و سیرة عقلائیه، نتیجه این می‌شود که ذی‌نفع متضرر هم می‌تواند به غارّ مراجعه کند و هم می‌تواند به مغرور مراجعه کند، هرچند قرار ضمان بر عهدة غارّ است ...
 

براي دريافت متن کامل جلسه بیست و سوّم  اينـجا را کليک کنيد.

Share
   لطفا دیدگاه خود را بنویسید!
*نام:
ایمیل:
*نظر:
 
   نظرات کاربران
رنگ زمینه:
         
سایز قلم: سرعت:
جهت حرکت: تنظیم حرکت:    
   حدیث هفته
فرزند دنیا باشیم یا آخرت؟
امام زین العابدین(ع) فرمود: دنیا بار سفر بسته و می‌رود و آخرت بار سفر بسته و می‌آید و هر کدام از این دو فرزندانی (اهلی) دارند؛ پس شما از فرزندان آخرت باشید.
کافی، ج2، ص131
 
ورود کاربران

 

نام کاربري:
رمز عبور:
مرا به خاطر بسپار!

موجودی سبد:
 
   نظر سنجی
دیدگاه شما درباره کیفیّت تدوین و تنظیم تقریرات دروس خارج حضرت آیت الله مدرّسی یزدی دامت برکاته

عالی
خوب
متوسّط

 
   پیوندها
پایگاه‌های خبری 
وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها 
علمی، پژوهشی 
فرهنگی و اطّلاع رسانی 
برخی سایت‌های مذهبی 
روزنامه‌ها 
حوزوی 
مراکز تحقیقاتی 
مراکز و مؤسّسات 
فروشگاه‌های اینترنتی کتاب 
بازرگاني، بانک و بيمه 
موتورهای جستجوگر 
نشریّات و مجلّات 
وبلاگ‌ها 
شبکه‌های اشتراک لینک 
 
   سایر پیوندها










 
 
 
 
 
 
کليّه حقوق مادّي و معنوي اين پايگاه متعلّق به مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين بوده و در جهت ترويج معارف اسلامي هيچ گونه محدوديّتي
نسبت به برداشت مطالب با ذکر منبع وجود ندارد. با معرّفي اين پايگاه به ديگران در اجر معنوي آن سهيم شويد.
® Copyright © 1397 Qommpth.ir All Rights Reserved