پايگاه اطّلاع رساني مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين | qommpth.ir
     
 
فارسي | العربيه | اردو 
 
   
  •  
  • 29 مرداد 1397
  • 2018 Aug 20
 
 
   ویژه ها




 
   اوقات شرعي
 
   آمار پایگاه
امروز: 817
دیروز: 1040
ماه جاری: 41427
امسال: 252256
کل: 1223237
 
**به پایگاه اطّلاع رسانی مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين (پایگاه انعکاس و انتشار کامل اخبار و آثار حضرت آيت الله سيّد محمّد رضا مدرّسي طباطبايي يزدي دامت برکاته) خوش آمدید.**    بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ اِلهى عَظُمَ الْبَلاَّءُ وَبَرِحَ الْخَفاَّءُ وَانْکَشَفَ الْغِطاَّءُ وَانْقَطَعَ الرَّجاَّءُ وَضاقَتِ الاْرْضُ وَمُنِعَتِ السَّماَّءُ واَنْتَ الْمُسْتَعانُ وَاِلَیْکَ الْمُشْتَکى وَعَلَیْکَ الْمُعَوَّلُ فِى الشِّدَّةِ وَالرَّخاَّءِ اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ اُولِى الاْمْرِ الَّذینَ فَرَضْتَ عَلَیْنا طاعَتَهُمْ وَعَرَّفْتَنا بِذلِکَ مَنْزِلَتَهُمْ فَفَرِّجْ عَنا بِحَقِّهِمْ فَرَجاً عاجِلا قَریباً کَلَمْحِ الْبَصَرِ اَوْ هُوَ اَقْرَبُ یا مُحَمَّدُ یا عَلِىُّ یا عَلِىُّ یا مُحَمَّدُ اِکْفِیانى فَاِنَّکُما کافِیانِ وَانْصُرانى فَاِنَّکُما ناصِرانِ یا مَوْلانا یا صاحِبَ الزَّمانِ الْغَوْثَ الْغَوْثَ الْغَوْثَ اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى السّاعَةَ السّاعَةَ السّاعَةَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الطّاهِرینَ     
تاریخ انتشار: 23/10/1396 - 15:08
کد درس: 1043 تعداد بازدید: 435 تعداد نظرات کاربران: 0  

تقریرات دروس خارج فقه
حضرت آیت الله سیّد محمّد رضا مدرّسی طباطبایی یزدی (دامت برکاته)
سال تحصیلی 97-1396
جلسة هجدهم؛ شنبه 6/8/1396

بحث ما در مورد غراماتی بود ـ غیر از ثمن ـ که مشتری به مالک پرداخته بود، که آیا مشتری می‌تواند در این غرامات رجوع به بایع فضولی کند یا خیر؟

در این مسئله دو حالت متصوّر است؛ حالت اوّل اینکه مشتری علم به فضولی بودن بایع داشته است و در عین حال بر مبیع دست گذاشته و از منافع آن استفاده کرده یا منافع مبیع تحت ید او تلف شده و یا اینکه برای نگه‌داری مبیع هزینه‌های کرده است و ... . حالت دوم اینکه مشتری جهل به فضولی بودن بایع داشته باشد.

مرحوم شیخ قدس سره می‌فرمایند: در صورتی که مشتری علم به فضولی بودن بایع داشته باشد، نمی‌تواند در آنچه غرامت داده است به بایع رجوع کند؛ چراکه دلیلی بر جواز رجوع وجود ندارد. به تعبیر دیگر در جایی که مشتری عالم به فضولیت باشد، حق تصرّف در مبیع را ندارد و بلکه باید وظیفة شرعی‌اش را نسبت به مبیع انجام بدهد؛ یعنی در صورتی که مالک را می‌شناسد، باید عین را به او تحویل دهد و در صورتی که مالک را نمی‌شناسد، یا به حاکم شرع تحویل ‌دهد و یا اینکه به عنوان امانت و به نحوی که شرعی باشد در نزد خود نگه‌داری ‌کند، و در ما نحن فیه که علی الفرض مشتری وظیفة شرعی خود را انجام نداده، ضامن است و نقصان قیمت سوقیه، هزینة نگه‌داری مبیع، اجرت اجارة منزل یا خدمت جاریه و... بر عهدة او می‌باشد و دلیلی بر جواز رجوع به بایع در هیچ‌یک از این غرامات وجود ندارد.

امّا در صورتی که مشتری علم به فضولیت نداشته باشد، بلکه طبق ظاهر حال و أصالة الید حکم به مالکیت بایع کرده و ثمن را به او تحویل داده و مثمن را تحویل گرفته است، در این صورت آیا حق رجوع به بایع نسبت به این غرامات را دارد؟

شیخ قدس سره ابتدا حکم قسم سوم ـ یعنی غراماتی که در مقابل آن نفعی برای مشتری حاصل نشده است که شامل غرامت منافع غیر مستوفاة هم می‌شود ـ را بیان کرده و می‌فرماید:

معروف از مذهب اصحاب ـ کما فی الریاض و الکفایة ـ آن است که مشتریِ جاهل به فضولیت، می‌تواند به بایع فضولی رجوع کند، بلکه برخی ـ تبعاً لفخر المحققین قدس سره ـ ادعای اجماع کرده‌اند بر جواز رجوع مشتری به بایع نسبت به غراماتی که در مقابل آن، نفعی برای مشتری حاصل نشده باشد. و حتّی برخی ادعای اجماع کرده‌اند که مشتری نسبت به غرامات قسم دوم، یعنی غراماتی که در مقابل آن نفعی برای او حاصل شده باشد نیز می‌تواند رجوع به بایع کند، پس به طریق اولی نسبت به غراماتی که در مقابل آن نفعی برای او حاصل نشده، حق رجوع به بایع را دارد

مرحوم شیخ قدس سره در ادامه فروعی را از محقق ثانی و شهید ثانی قدس سرهما از کتاب الضمان نقل می‌کند که گفته‌اند اشکالی در این نیست که هرگاه مالک آنچه را که مشتری احداث کرده از بین ببرد، بایع باید خسارت مشتری را بدهد؛ مثلاً اگر مشتری در زمینی که از فضولی خریداری کرده، درخت کاشته باشد اما مالک عقد را اجازه نکند و آن درخت‌ها را قلع کند، خسارت مشتری بر عهدة بایع است.

ادلة شیخ قدس سره در حکم جواز رجوع مشتری به بایع در غرامات قسم سوم

شیخ قدس سره می‌فرمایند: ظاهر آن است که هیچ خلافی در جواز رجوع مشتری به بایع نسبت به غرامات قسم سوم وجود ندارد. مرحوم شیخ در ادامه، فتوای مشهور به جواز رجوع مشتری به بایع فضولی را تعلیل می‌کنند ـ پس معلوم می‌شود اجماعی که ادعا شده، تعبدی نیست بلکه مدرکی یا لااقل محتمل المدرک است ـ به هر حال شیخ قدس سره تصریح به دو دلیل می‌کنند و در ضمن، به دلیل سومی هم اشاره فرموده‌اند.

دلیل اوّل تمسک به قاعدة غرور است، به این تقریب که: بایع فضولی، مشتری را فریب داده و او را در خطرات ضمان انداخته است، لذا طبق قاعدة غرور که بیان می‌کند «المغرور یرجع الی من غرّه»، مشتری می‌تواند به بایع فضولی رجوع کند و آنچه را که به عنوان غرامت پرداخت کرده از او بگیرد.

دلیل دومی که لعلّ شیخ قدس سره به آن تمسک کرده باشند، قاعدة اتلاف است. ایشان در اینجا می‌فرمایند «و متلف علیه ما یغرمه»؛ بایع فضولی آنچه را که مشتری به عنوان غرامت پرداخته، بر او تلف کرده است. مقصود شیخ سره از این عبارت خیلی واضح نیست که آیا می‌خواهند به قاعدة اتلاف هم تمسک کنند و یا اینکه به قاعدة اتلاف تمسّک نمی‌کنند بلکه می‌فرمایند ملاک، همان قاعدة غرور است که منجر به اتلاف غرامت بر مشتری شده است. به هر حال شیخ سره می‌‌فرمایند بایع در اینجا مانند کسی است که شهادت باطل می‌دهد که بعد از اینکه معلوم شد شهادتش دروغ و باطل است، باید خسارتی که بر دیگران به سبب شهادت باطل او وارد شده جبران کند ...
 

براي دريافت متن کامل جلسه هجدهم  اينـجا را کليک کنيد.

Share
   لطفا دیدگاه خود را بنویسید!
*نام:
ایمیل:
*نظر:
 
   نظرات کاربران
رنگ زمینه:
         
سایز قلم: سرعت:
جهت حرکت: تنظیم حرکت:    
   حدیث هفته
اصلاح جامعه
امر به معروف و نهى از منكر راه و روش پيامبران و شيوه صالحان است و واجب بزرگ است كه واجبات ديگر با آن بر پا مى‌شوند، راه ها امن مى‌گردد و درآمدها حلال مى‌شود وحقوق پايمال شده، به صاحبانش برمى‌گردد، زمين آباد مى‌شود و (بدون ظلم) حق ازدشمنان گرفته مى‌شود و كارها سامان مى‌پذيرد.
كافى، ج 5، ص 56، ح 1
 
ورود کاربران

 

نام کاربري:
رمز عبور:
مرا به خاطر بسپار!

موجودی سبد:
 
   نظر سنجی
دیدگاه شما درباره کیفیّت تدوین و تنظیم تقریرات دروس خارج حضرت آیت الله مدرّسی یزدی دامت برکاته

عالی
خوب
متوسّط

 
   پیوندها
پایگاه‌های خبری 
وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها 
علمی، پژوهشی 
فرهنگی و اطّلاع رسانی 
برخی سایت‌های مذهبی 
روزنامه‌ها 
حوزوی 
مراکز تحقیقاتی 
مراکز و مؤسّسات 
فروشگاه‌های اینترنتی کتاب 
بازرگاني، بانک و بيمه 
موتورهای جستجوگر 
نشریّات و مجلّات 
وبلاگ‌ها 
شبکه‌های اشتراک لینک 
 
   سایر پیوندها










 
 
 
 
 
 
کليّه حقوق مادّي و معنوي اين پايگاه متعلّق به مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين بوده و در جهت ترويج معارف اسلامي هيچ گونه محدوديّتي
نسبت به برداشت مطالب با ذکر منبع وجود ندارد. با معرّفي اين پايگاه به ديگران در اجر معنوي آن سهيم شويد.
® Copyright © 1397 Qommpth.ir All Rights Reserved