پايگاه اطّلاع رساني مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين | qommpth.ir
     
 
فارسي | العربيه | اردو 
 
   
  •  
  • 24 مرداد 1397
  • 2018 Aug 15
 
 
   ویژه ها




 
   اوقات شرعي
 
   آمار پایگاه
امروز: 694
دیروز: 656
ماه جاری: 36193
امسال: 247022
کل: 1218003
 
**به پایگاه اطّلاع رسانی مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين (پایگاه انعکاس و انتشار کامل اخبار و آثار حضرت آيت الله سيّد محمّد رضا مدرّسي طباطبايي يزدي دامت برکاته) خوش آمدید.**    بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ اِلهى عَظُمَ الْبَلاَّءُ وَبَرِحَ الْخَفاَّءُ وَانْکَشَفَ الْغِطاَّءُ وَانْقَطَعَ الرَّجاَّءُ وَضاقَتِ الاْرْضُ وَمُنِعَتِ السَّماَّءُ واَنْتَ الْمُسْتَعانُ وَاِلَیْکَ الْمُشْتَکى وَعَلَیْکَ الْمُعَوَّلُ فِى الشِّدَّةِ وَالرَّخاَّءِ اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ اُولِى الاْمْرِ الَّذینَ فَرَضْتَ عَلَیْنا طاعَتَهُمْ وَعَرَّفْتَنا بِذلِکَ مَنْزِلَتَهُمْ فَفَرِّجْ عَنا بِحَقِّهِمْ فَرَجاً عاجِلا قَریباً کَلَمْحِ الْبَصَرِ اَوْ هُوَ اَقْرَبُ یا مُحَمَّدُ یا عَلِىُّ یا عَلِىُّ یا مُحَمَّدُ اِکْفِیانى فَاِنَّکُما کافِیانِ وَانْصُرانى فَاِنَّکُما ناصِرانِ یا مَوْلانا یا صاحِبَ الزَّمانِ الْغَوْثَ الْغَوْثَ الْغَوْثَ اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى السّاعَةَ السّاعَةَ السّاعَةَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الطّاهِرینَ     
تاریخ انتشار: 19/10/1396 - 17:15
کد درس: 1042 تعداد بازدید: 466 تعداد نظرات کاربران: 0  

تقریرات دروس خارج فقه
حضرت آیت الله سیّد محمّد رضا مدرّسی طباطبایی یزدی (دامت برکاته)
سال تحصیلی 97-1396
جلسة هفدهم؛ سه‌شنبه 2/8/1396

استثناء بعض صور در نظر شیخ قدس سره از حکم به عدم جواز رجوع مشتری به بایع

مرحوم شیخ قدس سره بعد از اینکه با مشهور همراه شدند و پذیرفتند در صورتی که مشتری علم به فضولی بودن بایع داشته باشد و ثمن در دست بایع تلف شده باشد، مشتری حق رجوع به بایع را ندارد، در ادامه در صدد استثناء بعض موارد از این حکم کلّی هستند.

استثناء اوّل: (جواز رجوع در جایی که فضولی تصریح به بیع للمالک کند) و مناقشه در آن

اولین موردی که شیخ قدس سره استثناء می‌کنند، جایی است که بایع فضولی مبیع را از جانب مالک فروخته باشد و مثلاً به مشتری گفته باشد «بعتک هذا الکتاب بهذا القلم من قِبَل زید» و مشتری هم قبول کرده باشد و ثمن را تحویل به بایع داده باشد تا ایصال به مالک کند. در این صورت اگر مالک، عقد فضولی را اجازه نکند و عین ثمن هم باقی نباشد، شیخ قدس سره می‌فرمایند مشتری حق رجوع به بایع را دارد؛ زیرا مشتری در این فرض بایع را مسلّط بر تصرّف و اتلاف ثمن نکرده است، بلکه بایع را مسلّط کرده تا واسطه در ایصال ثمن به مالک باشد و إذن در تصرّف هم به او نداده است، بر خلاف صورت قبل که مالک با علم به فضولی بودن بایع، او را مسلّط بر تصرّف و اتلاف ثمن کرده بود و لامحاله ضمانی بر عهدة بایع نبود.

مرحوم شیخ قدس سره در ادامه تلاش می‌کنند که کلمات و معاقد اتفاق فقهاء بر عدم جواز رجوع مشتری به بایع را منصرف از این صورت بدانند.

امّا این استثناء کاملاً بی‌جاست و مطلب عکس می‌باشد؛ یعنی فی‌الواقع باید قائلین به جواز رجوع مشتری به بایع، این صورت را استثناء کنند؛ زیرا مشتری در این فرض، بایع را امین قرار داده و ثمن را تحویل او داده تا ایصال به مالک کند، لذا اگر ثمن بدون تفریط در دست بایع تلف شود، ضمانی بر عهدة او نیست و مشتری نمی‌تواند رجوع به بایع کند (لیس علی الامین ضمانٌ).

استثناء دوم: جواز رجوع در جایی که فضولی، ثمن را بدون إذن مشتری قبض کند

استثناء دیگری که مرحوم شیخ ذکر می‌کنند، جایی است که مشتری ثمن را تحویل به بایع فضولی نداده باشد، بلکه بایع فضولی خودش ثمن را بدون إذن مشتری برداشته باشد. در اینجا چون تسلیط خارجی بایع بر ثمن توسط مشتری محقق نشده و مشتری فقط تسلیط عقدی را انجام داده است، لذا با حکم شارع به فساد عقد، تسلیط عقدی بی‌اثر شده و بایع فضولی ضامن تلف ثمن می‌باشد ـ چه رسد به صورت اتلاف ـ و مشتری می‌تواند به بایع رجوع کند.

سپس شیخ قدس سره از کلام فقهاء هم شاهد می‌آورند و می‌فرمایند: فقهاء دو مطلب دارند که اگر این دو مطلب را به هم ضمیمه کنیم، نتیجه‌اش همان کلام ماست. مطلب اول اینکه فقهاء در ما نحن فیه ـ یعنی در جایی که مشتری علم به فضولی بودن بایع دارد ـ قائل شده‌اند که تصرّف در ثمن برای بایع مباح است. مطلب دوم آنکه فقهاء اتفاق دارند عقد فاسد، افادة اباحة تصرّف نمی‌کند. اگر این دو مطلب را به هم ضمیمه کنیم ـ که از یک طرف قائل شده‌اند تصرّف بایعِ غاصب در ثمن مباح است و از طرف دیگر اتفاق دارند که عقد فاسد مفید اباحه نیست ـ نتیجه این می‌شود که اگر عقدی فاسد باشد و تسلیط خارجی توسط مشتری محقق نشده باشد، بایع غاصب نمی‌تواند تصرّف در ثمن کند، اما اگر علاوه بر تحقق عقد، تسلیط خارجی هم توسط مشتری محقق شده باشد، بایع غاصب می‌تواند در ثمن تصرّف کند. بنابراین در ما نحن فیه که مشتری تسلیط خارجی را محقق نکرده، بایع حق تصرّف در ثمن را ندارد و ضامن تلف آن می‌باشد.

[[به نظر ما، جواز رجوع مشتری به بایع در اینجا مطابق قاعده است]] اما شاهدی که شیخ قدس سره از کلام فقهاء در تأیید استثناء آوردند قابل التزام نیست؛ زیرا:

اولاً: این مطلب ثابت نیست که فقهاء قائل شده باشند در صورت علم مشتری به فضولی بودن بایع، تصرفات بایع در ثمن مباح باشد.

ثانیاً: فرضاً فقهاء قائل به اباحه شده باشند و این مطلب هم اجماعی باشد، این اجماع مدرکی یا حداقل محتمل‌ المدرک است [و مدرک آن هم احتمالاً استناد به تسلیطی بوده که توسط مشتری محقق شده است] ولی ما طبق مبنای مختار، به این استدلال جواب دادیم که تسلیط خارجی، تسلیط خاصی است که به عنوان وفای به معامله انجام شده است و تسلیط دیگری هم وجود ندارد و چون در ما نحن فیه علی الفرض اجازة مالکانه وجود ندارد و شرعاً هم معامله فاسد می‌باشد، لذا این تسلیط خارجی هیچ اثری از جمله اباحة تصرّف ندارد، بلکه خطاب ردّ مال به مالکش وجود دارد و بایع موظف است ثمن را به مشتری ردّ کند. بله، اگر بایع ثمن را ردّ کند ـ ولو با تخلیه ـ و مشتری آن را اخذ نکند به گونه‌ای که انتزاع اعراض و در معرض اتلاف گذاشتن شود، در این صورت دیگر ضمانی بر عهدة بایع نیست ...
 

براي دريافت متن کامل جلسه هفدهم  اينـجا را کليک کنيد.

Share
   لطفا دیدگاه خود را بنویسید!
*نام:
ایمیل:
*نظر:
 
   نظرات کاربران
رنگ زمینه:
         
سایز قلم: سرعت:
جهت حرکت: تنظیم حرکت:    
   حدیث هفته
نشانه‌های عقل کامل
پیامبر اکرم (ص) فرمود: خداوند عقل را سه قسمت آفريده، هر كس همه را داراست عقلش كامل است و هر كه هيچ يك را ندارد از عقل بى‌نصيب است:خوب خدا را شناختن و نيكو اطاعت او كردن و خوب در اجراى فرمانش صبر كردن.
تحف العقول, ج1, ص54
 
ورود کاربران

 

نام کاربري:
رمز عبور:
مرا به خاطر بسپار!

موجودی سبد:
 
   نظر سنجی
دیدگاه شما درباره کیفیّت تدوین و تنظیم تقریرات دروس خارج حضرت آیت الله مدرّسی یزدی دامت برکاته

عالی
خوب
متوسّط

 
   پیوندها
پایگاه‌های خبری 
وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها 
علمی، پژوهشی 
فرهنگی و اطّلاع رسانی 
برخی سایت‌های مذهبی 
روزنامه‌ها 
حوزوی 
مراکز تحقیقاتی 
مراکز و مؤسّسات 
فروشگاه‌های اینترنتی کتاب 
بازرگاني، بانک و بيمه 
موتورهای جستجوگر 
نشریّات و مجلّات 
وبلاگ‌ها 
شبکه‌های اشتراک لینک 
 
   سایر پیوندها










 
 
 
 
 
 
کليّه حقوق مادّي و معنوي اين پايگاه متعلّق به مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين بوده و در جهت ترويج معارف اسلامي هيچ گونه محدوديّتي
نسبت به برداشت مطالب با ذکر منبع وجود ندارد. با معرّفي اين پايگاه به ديگران در اجر معنوي آن سهيم شويد.
® Copyright © 1397 Qommpth.ir All Rights Reserved