پايگاه اطّلاع رساني مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين | qommpth.ir
     
 
فارسي | العربيه | اردو 
 
   
  •  
  • 1 بهمن 1396
  • 2018 Jan 21
 
 
   ویژه ها




 
   اوقات شرعي
 
   آمار پایگاه
امروز: 986
دیروز: 1970
ماه جاری: 985
امسال: 310781
کل: 882655
 
**به پایگاه اطّلاع رسانی مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين (پایگاه انعکاس و انتشار کامل اخبار و آثار حضرت آيت الله سيّد محمّد رضا مدرّسي طباطبايي يزدي دامت برکاته) خوش آمدید.**    بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ اِلهى عَظُمَ الْبَلاَّءُ وَبَرِحَ الْخَفاَّءُ وَانْکَشَفَ الْغِطاَّءُ وَانْقَطَعَ الرَّجاَّءُ وَضاقَتِ الاْرْضُ وَمُنِعَتِ السَّماَّءُ واَنْتَ الْمُسْتَعانُ وَاِلَیْکَ الْمُشْتَکى وَعَلَیْکَ الْمُعَوَّلُ فِى الشِّدَّةِ وَالرَّخاَّءِ اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ اُولِى الاْمْرِ الَّذینَ فَرَضْتَ عَلَیْنا طاعَتَهُمْ وَعَرَّفْتَنا بِذلِکَ مَنْزِلَتَهُمْ فَفَرِّجْ عَنا بِحَقِّهِمْ فَرَجاً عاجِلا قَریباً کَلَمْحِ الْبَصَرِ اَوْ هُوَ اَقْرَبُ یا مُحَمَّدُ یا عَلِىُّ یا عَلِىُّ یا مُحَمَّدُ اِکْفِیانى فَاِنَّکُما کافِیانِ وَانْصُرانى فَاِنَّکُما ناصِرانِ یا مَوْلانا یا صاحِبَ الزَّمانِ الْغَوْثَ الْغَوْثَ الْغَوْثَ اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى السّاعَةَ السّاعَةَ السّاعَةَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الطّاهِرینَ     
تاریخ انتشار: 6/10/1396 - 13:43
کد درس: 1039 تعداد بازدید: 47 تعداد نظرات کاربران: 0  

تقریرات دروس خارج فقه
حضرت آیت الله سیّد محمّد رضا مدرّسی طباطبایی یزدی (دامت برکاته)
سال تحصیلی 97-1396
جلسة چهاردهم؛ ‌شنبه 29/7/1396

توضیح عبارت مبهم شیخ قدس سره

مرحوم شیخ قدس سره در اینجا عبارتی دارند که مقداری مبهم است. ایشان بعد از اینکه فرمودند مشتری حق رجوع به فضولی را دارد و می‌تواند عین ثمن یا عوض آن را از بایع فضولی بگیرد، می‌فرمایند: «و لایقدح فی ذلک اعترافه بکون البائع مالکاً؛ اعتراف مشتری به اینکه بایع مالک است، ضربه‌ای به حق رجوع مشتری به بایع نمی‌زند» که مراد شیخ قدس سره از این عبارت خیلی روشن نیست و نیاز به توضیح دارد.

حقیقت آن است که در اینجا شبهه‌ای وجود داشته و آن اینکه: مشتری وقتی با بایع فضولی معامله کرده و ثمن را تحویل او داده است، ضمناً به این مطلب اعتراف کرده که بایع، مالک بوده و مبیع در ملک اوست. لذا مشتری باید به لوازم اقرارش ملتزم باشد؛ یعنی ملتزم باشد که معامله‌ صحیح بوده و ثمن داخل ملک بایع شده است و دیگر حق رجوع به بایع را ندارد، حتّی در صورتی که مدعی ملکیت، مبیع را از او پس بگیرد. سیاق این عبارت شیخ قدس سره به گونه‌ای است که جز در مقام «مرافعه و رجوع به حاکم شرع» معنا پیدا نمی‌کند، هرچند ظهور ابتدایی کلمات شیخ قدس سره این مطلب را افاده نمی‌کند. پس معلوم می‌شود شیخ قدس سره در اینجا وارد بررسی حکم صورت نزاع و ترافع شده‌اند.

توضیح مطلب اینکه: بحث مرحوم شیخ قدس سره در جایی است که بایعی، مالی را به دیگری بفروشد، امّا بعداً شخص دیگری به حاکم شرع رجوع کرده و ادعا ‌کند آنچه را که بایع فروخته، ملک او بوده است. حاکم شرع در اینجا اگر به نفع مدعی حکم کند، بیع باطل بوده و مبیع به ملک مدعی و ثمن به ملک مشتری برمی‌گردد. امّا کسی که به نفع او حکم شده اگر بداند مبیع ملک او نیست و حکم قاضی خلاف است، حق أخذ مبیع را ندارد و طبق روایت شریفه، چنین شخصی اگر مبیع را أخذ کند، قطعه‌ای از آتش را أخذ کرده است. امّا آیا مشتری نیز در اینجا چنین حکمی دارد و می‌توان گفت چون مشتری علی الفرض در اینجا اعتراف و اقرار به ملکیت بایع کرده، لذا فی‌الواقع نمی‌تواند رجوع به بایع کند و ثمن را از او پس بگیرد، هرچند که حاکم شرع به نفع مدعی ملکیت حکم کرده باشد و مدعی، مبیع را از مشتری پس گرفته باشد؟

باید توجه داشت در اینجا دو مسئله وجود دارد؛ گاهی می‌خواهیم وظیفة خود مشتری را بینه و بین الله بدانیم چیست و گاهی می‌خواهیم وظیفة دادگاه و حاکم شرع را بدانیم. شیخ قدس سره در اینجا وظیفة حاکم شرع را مطرح فرموده‌اند و کاری به وظیفة مشتری بینه و بین الله ندارند. به هر حال اگر دادگاه به نفع کسی که ادعای ملکیت کرده حکم کند، مبیع برای مدعی ملکیت بوده و معامله باطل می‌باشد و ثمن هم داخل در ملک بایع فضولی نشده است، امّا در عین حال آیا به مشتری اجازه می‌دهند که ثمن را از بایع پس بگیرد؟ و یا اینکه چون مشتری اعتراف و اقرار به ملکیت بایع کرده، لذا ثمن داخل در ملک بایع شده است و دیگر مشتری حق رجوع به بایع فضولی را ندارد؟

حاصل فرمایش مرحوم شیخ قدس سره در اینجا این است که باید دید مستند مشتری در اقرار به ملکیت بایع، چه چیزی بوده است. آیا مستند مشتری، قاعدة ید بوده که امارة ملکیّت است و یا اینکه غیر از قاعدة ید بوده است مانند اینکه مشتری علم داشته باشد مبیع ملک بایع است؟

اگر مستند مشتری در اقرار به ملکیت بایع، قاعدة ید باشد، مشتری می‌تواند رجوع به بایع کرده و ثمن را از او پس بگیرد؛ مثلاً اگر مدعی ملکیت، بیّنه‌ای برای اثبات ادعای خود اقامه نکند، نوبت به قسم منکر یعنی بایع می‌رسد. اگر بایع قسم بخورد که مدعی دروغ می‌گوید، در این صورت به نفع بایع حکم شده و مسئله تمام می‌شود. امّا اگر بایع نکول کند و قسم نخورد ـ که برخی می‌گویند به مجرد نکول، به نفع مدعی حکم می‌شود ـ و یا اینکه ردّ قسم به مدعی کند و مدعی نیز قسم بخورد، حاکم شرع به نفع مدعی حکم می‌کند. شیخ قدس سره در این صورت ـ یعنی جایی که حاکم به صرف نکول یا ردّ یمین، به نفع مدعی حکم کرده باشد ـ می‌فرمایند: مشتری می‌تواند رجوع به بایع کند و ثمن را از او پس بگیرد؛ زیرا اعتراف مشتری به ملکیت بایع، مبتنی بر قاعدة ید بود و این قاعده هم با اقامة دعوا توسط مدعی از خاصیت ساقط می‌شود؛ زیرا قاعدة ید در مقام دعوا اگر با قسمِ منکِر همراه شود مؤثر است، امّا اگر منکِر نکول و یا ردّ یمین کند، همین مقدار کافی است که ید، اماریت شرعیه بر ملکیت نداشته باشد. پس در این صورت چون مستند مشتری در تحویل ثمن به بایع «قاعدة ید» بود، لذا با بی‌أثر شدن این قاعده، مشتری می‌تواند رجوع به بایع کند و ثمن را از او تحویل بگیرد و حاکم شرع هم می‌تواند مشتری را در فسحه بگذارد تا ثمن را از بایع بگیرد و بلکه حکم به آن کند ...
 

براي دريافت متن کامل جلسه نودم  اينـجا را کليک کنيد.

Share
   لطفا دیدگاه خود را بنویسید!
*نام:
ایمیل:
*نظر:
 
   نظرات کاربران
رنگ زمینه:
         
سایز قلم: سرعت:
جهت حرکت: تنظیم حرکت:    
   حدیث هفته
عامل قساوت قلب
امام صادق(ع) فرمود: حضرت مسیح(ع) می‌فرمود: در چیزی غیر از ذکر خدا زیاد سخن مگویید، زیرا کسانی که در غیر ذکر خدا زیاده سخن می‌گویند، دل‌های آنها سخت است، اما نمی‌دانند.
کافی، ج2، ص114
 
ورود کاربران

 

نام کاربري:
رمز عبور:
مرا به خاطر بسپار!

موجودی سبد:
 
   نظر سنجی
دیدگاه شما درباره کیفیّت تدوین و تنظیم تقریرات دروس خارج حضرت آیت الله مدرّسی یزدی دامت برکاته

عالی
خوب
متوسّط

 
   پیوندها
پایگاه‌های خبری 
وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها 
علمی، پژوهشی 
فرهنگی و اطّلاع رسانی 
برخی سایت‌های مذهبی 
روزنامه‌ها 
حوزوی 
مراکز تحقیقاتی 
مراکز و مؤسّسات 
فروشگاه‌های اینترنتی کتاب 
بازرگاني، بانک و بيمه 
موتورهای جستجوگر 
نشریّات و مجلّات 
وبلاگ‌ها 
شبکه‌های اشتراک لینک 
 
   سایر پیوندها










 
 
 
 
 
 
کليّه حقوق مادّي و معنوي اين پايگاه متعلّق به مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين بوده و در جهت ترويج معارف اسلامي هيچ گونه محدوديّتي
نسبت به برداشت مطالب با ذکر منبع وجود ندارد. با معرّفي اين پايگاه به ديگران در اجر معنوي آن سهيم شويد.
® Copyright © 1396 Qommpth.ir All Rights Reserved