پايگاه اطّلاع رساني مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين | qommpth.ir
     
 
فارسي | العربيه | اردو 
 
   
  •  
  • 28 دي 1396
  • 2018 Jan 18
 
 
   ویژه ها




 
   اوقات شرعي
 
   آمار پایگاه
امروز: 325
دیروز: 1313
ماه جاری: 31070
امسال: 305028
کل: 876902
 
**به پایگاه اطّلاع رسانی مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين (پایگاه انعکاس و انتشار کامل اخبار و آثار حضرت آيت الله سيّد محمّد رضا مدرّسي طباطبايي يزدي دامت برکاته) خوش آمدید.**    بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ اِلهى عَظُمَ الْبَلاَّءُ وَبَرِحَ الْخَفاَّءُ وَانْکَشَفَ الْغِطاَّءُ وَانْقَطَعَ الرَّجاَّءُ وَضاقَتِ الاْرْضُ وَمُنِعَتِ السَّماَّءُ واَنْتَ الْمُسْتَعانُ وَاِلَیْکَ الْمُشْتَکى وَعَلَیْکَ الْمُعَوَّلُ فِى الشِّدَّةِ وَالرَّخاَّءِ اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ اُولِى الاْمْرِ الَّذینَ فَرَضْتَ عَلَیْنا طاعَتَهُمْ وَعَرَّفْتَنا بِذلِکَ مَنْزِلَتَهُمْ فَفَرِّجْ عَنا بِحَقِّهِمْ فَرَجاً عاجِلا قَریباً کَلَمْحِ الْبَصَرِ اَوْ هُوَ اَقْرَبُ یا مُحَمَّدُ یا عَلِىُّ یا عَلِىُّ یا مُحَمَّدُ اِکْفِیانى فَاِنَّکُما کافِیانِ وَانْصُرانى فَاِنَّکُما ناصِرانِ یا مَوْلانا یا صاحِبَ الزَّمانِ الْغَوْثَ الْغَوْثَ الْغَوْثَ اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى السّاعَةَ السّاعَةَ السّاعَةَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الطّاهِرینَ     
تاریخ انتشار: 6/10/1396 - 13:38
کد درس: 1037 تعداد بازدید: 33 تعداد نظرات کاربران: 0  

تقریرات دروس خارج فقه
حضرت آیت الله سیّد محمّد رضا مدرّسی طباطبایی یزدی (دامت برکاته)
سال تحصیلی 97-1396
جلسة دوازدهم؛ یکشنبه 23/7/1396

آیا فسخ فضولی قبل از لحوق اجازة مالک، هادم عقد است؟

مسئلة دیگری که در اینجا وجود دارد و برخی نیز متعرض آن شده‌اند این است که اگر عاقد فضولی مثلاً کتاب زید را به عمرو فروخته باشد و عمرو هم قبول کرده باشد، آیا فضولی می‌تواند قبل از اجازة مالک، عقد را فسخ کند به گونه‌ای که دیگر اجازة مالک اثری نداشته باشد؟

همان‌طور که قبلاً بیان کردیم، فضولی ممکن است عقد را به دو نحو إنشاء کرده باشد؛ یا اینکه مال دیگری را لنفسه فروخته است ـ مانند اکثر معاملات غاصبین ـ و یا اینکه للمالک فروخته است و در هر دو صورت، مالک می‌خواهد عقد را برای خودش اجازه کند. در صورت اول که فضولی مال را لنفسه می‌فروشد، آنچه در ابتدا به نظر می‌آید آن است که فضولی این اختیار را داشته باشد که قبل از لحوق اجازة مالک، عقد را فسخ کند؛ زیرا مانند آن است که موجب قبل از قبول مشتری، رفع ید از ایجابش کرده و آن را الغاء کند و یا طبق مبنای مختار، مانند آن است که مشتریِ اصیل قبل از اجازة مالک، از قبول خود رفع ید کند. اما ظاهراً فضولی چنین حقی ندارد؛ زیرا اینکه قصد بایع فضولی بیع لنفسه بوده، هیچ تأثیری ندارد؛ نه از حیث تحقق انشاء مبادله و نه از حیث ترتّب اثر؛ زیرا حقیقت مبادله، «تبدیل مالٍ بمالٍ ما اعتباراً» است و عنایتی بر روی طرف انشاء نیست و اگر احیاناً طرف انشاء مورد عنایت باشد، باید به نحو خاصی اخذ شده باشد و إلّا طبیعت مبادله چنین اقتضایی ندارد. همچنین از حیث ترتّب اثر و اینکه عقد با اجازه منتسب به او شود و ذات اثر باشد، از این حیث هم اثر ندارد؛ چراکه فضولی مالک نیست بلکه غاصب می‌باشد.

بنابراین حتی اگر فضولی خودش را طرف عقد قرار داده باشد، انشاء عقد در عالم اعتبار محقق شده است و رفع ید فضولی از عقدی که انشاء کرده هیچ تأثیری ندارد؛ زیرا علی الفرض بقاء انشاء احتیاج به بقاء ارادة فضولی ندارد و از حیث ملکیت هم ربطی به او ندارد، لذا اگر مالک عقد را اجازه کند، عقد منتسب به مالک شده و ذات اثر می‌شود.

از آنچه در صورت اول بیان کردیم، حکم صورت دوم ـ که فضولی بیع را للمالک انشاء کرده ـ نیز روشن می‌شود و به طریق اولی می‌گوییم رفع ید فضولی از عقد، هیچ تأثیری ندارد.

اگر فضولی برای خود انشاء خیار کرده باشد، آیا قبل از اجازة مالک می‌تواند رفع ید از عقد کند؟

 اگر فضولی بیع خیاری انجام داده باشد و مثلاً به مشتری گفته باشد «بعتک هذا الکتاب بالخیار» و مشتری هم قبول کرده باشد، آیا رفع ید فضولی قبل از اجازة مالک، هادم عقد می‌باشد و یا اینکه رفع ید او تأثیری ندارد؟

جعل خیار هم به دو نحو است؛ یا فضولی برای مالک یا شخص ثالث اشتراط خیار می‌کند، که در این صورت روشن است رفع ید فضولی از عقد هیچ تأثیری ندارد. صورت دوم اینکه فضولی برای خودش جعل خیار کرده باشد ـ چه به عنوان عاقد و چه به عنوان یک شخص ـ در این صورت می‌گوییم: به نظر می‌رسد اثر جعل خیار نزد عقلاء آن است که بعد از مؤثر شدن عقد، ذوالخیار حق فسخ داشته باشد. بنابراین اگر مالک، عقد را به همان نحوی که فضولی انشاء کرده و برای خود جعل خیار کرده است امضاء کند، مقتضای قواعد این است که فضولی ذوالخیار می‌شود و مانند این است که مالک از ابتدا برای اجنبی جعل خیار کرده باشد.

منتها بحث در این است که آیا قبل از اجازة مالک، فضولی حق اعمال خیار را دارد و می‌تواند عقد را لغو کند یا نه، که اثبات این مطلب مشکل است؛ چرا که قبل از تحقق عقد، ظاهراً در نزد عقلاء خیار وجود ندارد. بله در بعض موارد ملتزم به جواز رفع ید از عقد هستند، اما اینکه قبل از مؤثر شدن عقد، کسی حق خیار داشته باشد و بتواند عقد را فسخ کند، جای تأمل است و بعید است در میان عقلاء چنین چیزی وجود داشته باشد.

فروع مربوط به ضمان مبیع فضولی در صورت ردّ مالک

 اگر مالک، عقد فضولی را اجازه نکند، در این صورت یا مبیع در نزد خود مالک است ـ که در این فرض بحثی وجود ندارد و عقد فضولی هم بی‌اثر است ـ و یا اینکه مبیع در نزد مشتری و یا بایع غاصب است. در این صورت اگر عین مبیع باقی باشد و تلف نشده باشد، مالک می‌تواند مبیع را دست هر کسی هست از او پس بگیرد؛ چه دست بایع فضولی باشد و چه دست مشتری؛ زیرا دلیلی بر انتقال مبیع از ملک مالک و نیز دلیلی بر عدم جواز طلب مبیع وجود ندارد ...
 

براي دريافت متن کامل جلسه دوازدهم  اينـجا را کليک کنيد.

Share
   لطفا دیدگاه خود را بنویسید!
*نام:
ایمیل:
*نظر:
 
   نظرات کاربران
رنگ زمینه:
         
سایز قلم: سرعت:
جهت حرکت: تنظیم حرکت:    
   حدیث هفته
عامل قساوت قلب
امام صادق(ع) فرمود: حضرت مسیح(ع) می‌فرمود: در چیزی غیر از ذکر خدا زیاد سخن مگویید، زیرا کسانی که در غیر ذکر خدا زیاده سخن می‌گویند، دل‌های آنها سخت است، اما نمی‌دانند.
کافی، ج2، ص114
 
ورود کاربران

 

نام کاربري:
رمز عبور:
مرا به خاطر بسپار!

موجودی سبد:
 
   نظر سنجی
دیدگاه شما درباره کیفیّت تدوین و تنظیم تقریرات دروس خارج حضرت آیت الله مدرّسی یزدی دامت برکاته

عالی
خوب
متوسّط

 
   پیوندها
پایگاه‌های خبری 
وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها 
علمی، پژوهشی 
فرهنگی و اطّلاع رسانی 
برخی سایت‌های مذهبی 
روزنامه‌ها 
حوزوی 
مراکز تحقیقاتی 
مراکز و مؤسّسات 
فروشگاه‌های اینترنتی کتاب 
بازرگاني، بانک و بيمه 
موتورهای جستجوگر 
نشریّات و مجلّات 
وبلاگ‌ها 
شبکه‌های اشتراک لینک 
 
   سایر پیوندها










 
 
 
 
 
 
کليّه حقوق مادّي و معنوي اين پايگاه متعلّق به مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين بوده و در جهت ترويج معارف اسلامي هيچ گونه محدوديّتي
نسبت به برداشت مطالب با ذکر منبع وجود ندارد. با معرّفي اين پايگاه به ديگران در اجر معنوي آن سهيم شويد.
® Copyright © 1396 Qommpth.ir All Rights Reserved