پايگاه اطّلاع رساني مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين | qommpth.ir
     
 
فارسي | العربيه | اردو 
 
   
  •  
  • 29 شهريور 1397
  • 2018 Sep 20
 
 
   ویژه ها




 
   اوقات شرعي
 
   آمار پایگاه
امروز: 497
دیروز: 1525
ماه جاری: 45259
امسال: 300951
کل: 1271932
 
**به پایگاه اطّلاع رسانی مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين (پایگاه انعکاس و انتشار کامل اخبار و آثار حضرت آيت الله سيّد محمّد رضا مدرّسي طباطبايي يزدي دامت برکاته) خوش آمدید.**    بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ اِلهى عَظُمَ الْبَلاَّءُ وَبَرِحَ الْخَفاَّءُ وَانْکَشَفَ الْغِطاَّءُ وَانْقَطَعَ الرَّجاَّءُ وَضاقَتِ الاْرْضُ وَمُنِعَتِ السَّماَّءُ واَنْتَ الْمُسْتَعانُ وَاِلَیْکَ الْمُشْتَکى وَعَلَیْکَ الْمُعَوَّلُ فِى الشِّدَّةِ وَالرَّخاَّءِ اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ اُولِى الاْمْرِ الَّذینَ فَرَضْتَ عَلَیْنا طاعَتَهُمْ وَعَرَّفْتَنا بِذلِکَ مَنْزِلَتَهُمْ فَفَرِّجْ عَنا بِحَقِّهِمْ فَرَجاً عاجِلا قَریباً کَلَمْحِ الْبَصَرِ اَوْ هُوَ اَقْرَبُ یا مُحَمَّدُ یا عَلِىُّ یا عَلِىُّ یا مُحَمَّدُ اِکْفِیانى فَاِنَّکُما کافِیانِ وَانْصُرانى فَاِنَّکُما ناصِرانِ یا مَوْلانا یا صاحِبَ الزَّمانِ الْغَوْثَ الْغَوْثَ الْغَوْثَ اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى السّاعَةَ السّاعَةَ السّاعَةَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الطّاهِرینَ     
تاریخ انتشار: 3/10/1396 - 15:59
کد درس: 1035 تعداد بازدید: 520 تعداد نظرات کاربران: 0  

تقریرات دروس خارج فقه
حضرت آیت الله سیّد محمّد رضا مدرّسی طباطبایی یزدی (دامت برکاته)
سال تحصیلی 97-1396
جلسة دهم؛ ‌‌سه‌شنبه 18/7/1396

توجیه کلام شیخ قدس سره توسط میرزا محمد تقی شیرازی قدس سره

یکی از اعلامی که در اینجا مفصّل وارد بحث شده و در صدد توجیه کلام مرحوم شیخ قدس سره برآمده، مرحوم میرزا محمد تقی شیرازی قدس سره است. ایشان می‌خواهند بفرمایند علی رغم اینکه «ملکیتِ حین اجازه» شرط نیست و «ملکیت حین عقد» کافی است، امّا با این حال تصرفات بعدی مالک صحیح بوده و دیگر زمینه‌ای برای اجازة عقد فضولی باقی نمی‌ماند. ایشان می‌فرمایند:

اگر اجازة مالک در ما نحن فیه صحیح باشد، طبق مبنای کشف حقیقی باید ملتزم به صحت عقد فضولی و بطلان تصرفات مالک شویم؛ زیرا با اجازه کشف می‌شود که عقد فضولی از ابتدا صحیح بوده و مبیع از ملک مالک خارج شده است، و در نتیجه تصرفات بعدی مالک به بیع، عتق، هبه و ... در ملک شخص دیگری واقع شده است، الا اینکه در ما نحن فیه نمی‌توان اثبات کرد که اجازه صحیح است، بلکه تصرفات بعدی مالک صحیح بوده و اجازة بیع فضولی اثری ندارد. به این بیان که:

راهی برای اثبات اینکه عقد فضولی صحیح بوده و تمام آثار بر آن مترتب است وجود ندارد مگر اینکه آن را از طریق «تکلیف به وجوب وفا» انتزاع کنیم؛ یعنی لازمة وجوب وفای به عقد که از کریمة (اوفوا بالعقود) استفاده می‌شود، آن است که عقد فضولی صحیح بوده و ملکیت مبیع از مالک مثلاً به مشتری یا موهوبٌ له و امثال آن منتقل شده است، منتها خطاب «اوفوا بالعقود» قبل از اجازه که متوجه مالک نیست بلکه بعد از اجازه است که عقد منتسب به مالک شده و خطاب «اوفوا بالعقود» متوجه مالک می‌شود. پس ابتدا باید عقد منتسب به مالک شود و در مرحلة بعد، مالک وجوب وفاء به عقد داشته باشد. در حالی که علی الفرض تصرفات مالک به بیع، عتق، هبه و ... قبل از اجازة عقد فضولی واقع شده است و از آنجا که این عقود نیز مشمول اطلاق و عموم «اوفوا بالعقود» هستند، در نتیجه مالک نسبت به این عقود وجوب وفاء دارد و لازمة وجوب وفاء به این عقود، آن است که مبیع از ملک مالک خارج شده باشد. پس عقد خود مالک مشمول «اوفوا بالعقود» است، و چون عقد مالک زماناً مقدم بر اجازه و شمول «اوفوا بالعقود» نسبت به عقد فضولی است، در نتیجه عقدی که مالک انجام داده صحیح بوده و دیگر اجازه و «اوفوا بالعقود» نسبت به عقد فضولی کارایی ندارد؛ زیرا وجوب وفاء به عقد، فرع و تابع ملکیت است و در اینجا علی الفرض با بیع خودِ مالک، مبیع از ملک او خارج شده است، لذا دیگر مبیع در ملک مالک نیست تا بتواند عقد فضولی را اجازه بدهد.

بنابراین خلاصة استدلال میرزای شیرازی قدس سره این شد که صحّت عقد فضولی، لازمة «اوفوا بالعقود» است که بعد از اجازه متوجه مالک می‌شود و چون علی الفرض قبل از تحقق اجازه، خود مالک عقدی انجام داده که این عقد نیز مشمول «اوفوا بالعقود» است، لذا مبیع از ملک مالک خارج شده است و در نتیجه دیگر زمینه‌ای برای اجازه و وجوب وفاء به عقد فضولی باقی نمی‌ماند؛ زیرا اجازه و وجوب وفاء به عقد، تابع ملکیت است، در حالی که قبل از اجازه، مبیع از ملک مالک خارج شده است. بنابراین نتیجه این شد که تصرّفات مالک صحیح است امّا عقد فضولی باطل می‌باشد.

مناقشه در کلام میرزا محمد تقی شیرازی قدس سره

اولاً: معنای کشف حقیقی ـ بنابر اینکه این مبنا را بپذیریم ـ آن است که تحقق اجازه در ظرف خودش، کافی برای صحّت عقد از حین تحققش می‌باشد. بنابراین معلوم می‌شود که عقد فضولی، از ابتدا مشمول «اوفوا بالعقود» بوده است؛ نه اینکه بعد از اجازه مشمول «اوفوا بالعقود» شود.

إن قلت: ممکن است مالک با اطمینان به عدم اجازه، این تصرفات را انجام داده باشد اما بعداً اتفاقاً عقد را اجازه کند. [پس نمی‌توان گفت عقد فضولی از ابتدا وجوب وفاء داشته است].

قلت: اینکه مالک جهل به واقع داشته، موجب نمی‌شود که «اوفوا بالعقود» در حق او فعلی نباشد، بلکه وجوب وفاء به عقد بر مالکْ فعلی است و علم و جهل دخالت ندارد؛ چراکه قبلاً در بحث اصول بیان کردیم که علم، شرط تنجیز تکلیف است؛ مگر در بعض موارد خاصی که «علم» مأخوذ در موضوع باشد. پس در این‌ فرض هم که مالک جهل به وجود «اوفوا بالعقود» دارد، اگر خلاف آن عمل کند، معذور می‌باشد امّا وقتی که علم پیدا کرد باید آنچه که قابل جبران است را جبران کند و در عین حال عقدی را که خود مالک انجام داده باطل می‌باشد، زیرا همان‌طور که مرحوم شیخ قدس سره فرمودند، تنافی بین این دو عقد ذاتی است.

ثانیاً: آنچه گفتیم بنابر این بود که «مالکیت و نقل و انتقال» را از «اوفوا بالعقود» تکلیفی انتزاع کنیم، امّا اگر کسی قائل شود که «اوفوا بالعقود» از ابتدا افادة ملکیت می‌کند یا اینکه قائل شود حکم تکلیفی و حکم وضعی را در عرض هم افاده می‌کند به گونه‌ای که اگر یکی منتفی شد دیگری همچنان باقی باشد ـ چیزی نظیر کنایه؛ مثلاً می‌گوییم «زیدٌ کثیر الرماد» که کنایه از سخاوت است ولو اینکه اصلاً خاکستری نباشد. نظیر این مطلب را در مبحث مقدمات بیع ذکر کردیم که گرچه ظاهر «اوفوا بالعقود» حکم تکلیفی است، امّا در مقام دلالت مبتنی بر مفاد مطابقی‌اش نیست و با سقوط دلالت مطابقی، همچنان دلالت التزامی آن باقی است ـ لذا اگر فرض کنیم اصلاً حکم تکلیفی وجود ندارد، مانعی ندارد که حکم وضعی را از «اوفوا بالعقود» نسبت به آن جایی که امکانش را دارد استفاده کنیم؛ یعنی نسبت به عقد فضولی بنابر مبنای کشف ...
 

براي دريافت متن کامل جلسه دهم  اينـجا را کليک کنيد.

Share
   لطفا دیدگاه خود را بنویسید!
*نام:
ایمیل:
*نظر:
 
   نظرات کاربران
رنگ زمینه:
         
سایز قلم: سرعت:
جهت حرکت: تنظیم حرکت:    
   حدیث هفته
احیای محرم در سیره امام موسی بن جعفر (ع)
امام رضا (ع): وقتى ماه محرّم مى‌رسيد، پدرم خندان ديده نمى‌شد و پريشان حالى بر او سايه مى‌انداخت، تا اين كه ده روز از آن مى‌گذشت. وقتى روز دهم فرا مى‌رسيد، آن روز، روز مصيبت و اندوه و گريه‌اش بود و مى‌فرمود: «امروز، همان روزى است كه حسين عليه السلام كشته شده است».
الأمالی للصدوق، ص191، ح199
 
ورود کاربران

 

نام کاربري:
رمز عبور:
مرا به خاطر بسپار!

موجودی سبد:
 
   نظر سنجی
دیدگاه شما درباره کیفیّت تدوین و تنظیم تقریرات دروس خارج حضرت آیت الله مدرّسی یزدی دامت برکاته

عالی
خوب
متوسّط

 
   پیوندها
پایگاه‌های خبری 
وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها 
علمی، پژوهشی 
فرهنگی و اطّلاع رسانی 
برخی سایت‌های مذهبی 
روزنامه‌ها 
حوزوی 
مراکز تحقیقاتی 
مراکز و مؤسّسات 
فروشگاه‌های اینترنتی کتاب 
بازرگاني، بانک و بيمه 
موتورهای جستجوگر 
نشریّات و مجلّات 
وبلاگ‌ها 
شبکه‌های اشتراک لینک 
 
   سایر پیوندها










 
 
 
 
 
 
کليّه حقوق مادّي و معنوي اين پايگاه متعلّق به مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين بوده و در جهت ترويج معارف اسلامي هيچ گونه محدوديّتي
نسبت به برداشت مطالب با ذکر منبع وجود ندارد. با معرّفي اين پايگاه به ديگران در اجر معنوي آن سهيم شويد.
® Copyright © 1397 Qommpth.ir All Rights Reserved