پايگاه اطّلاع رساني مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين | qommpth.ir
     
 
فارسي | العربيه | اردو 
 
   
  •  
  • 22 آذر 1397
  • 2018 Dec 13
 
 
   ویژه ها




 
   اوقات شرعي
 
   آمار پایگاه
امروز: 121
دیروز: 1613
ماه جاری: 40243
امسال: 450249
کل: 1421230
 
**به پایگاه اطّلاع رسانی مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين (پایگاه انعکاس و انتشار کامل اخبار و آثار حضرت آيت الله سيّد محمّد رضا مدرّسي طباطبايي يزدي دامت برکاته) خوش آمدید.**    بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ اِلهى عَظُمَ الْبَلاَّءُ وَبَرِحَ الْخَفاَّءُ وَانْکَشَفَ الْغِطاَّءُ وَانْقَطَعَ الرَّجاَّءُ وَضاقَتِ الاْرْضُ وَمُنِعَتِ السَّماَّءُ واَنْتَ الْمُسْتَعانُ وَاِلَیْکَ الْمُشْتَکى وَعَلَیْکَ الْمُعَوَّلُ فِى الشِّدَّةِ وَالرَّخاَّءِ اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ اُولِى الاْمْرِ الَّذینَ فَرَضْتَ عَلَیْنا طاعَتَهُمْ وَعَرَّفْتَنا بِذلِکَ مَنْزِلَتَهُمْ فَفَرِّجْ عَنا بِحَقِّهِمْ فَرَجاً عاجِلا قَریباً کَلَمْحِ الْبَصَرِ اَوْ هُوَ اَقْرَبُ یا مُحَمَّدُ یا عَلِىُّ یا عَلِىُّ یا مُحَمَّدُ اِکْفِیانى فَاِنَّکُما کافِیانِ وَانْصُرانى فَاِنَّکُما ناصِرانِ یا مَوْلانا یا صاحِبَ الزَّمانِ الْغَوْثَ الْغَوْثَ الْغَوْثَ اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى السّاعَةَ السّاعَةَ السّاعَةَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الطّاهِرینَ     
تاریخ انتشار: 3/10/1396 - 15:54
کد درس: 1034 تعداد بازدید: 663 تعداد نظرات کاربران: 0  

تقریرات دروس خارج فقه
حضرت آیت الله سیّد محمّد رضا مدرّسی طباطبایی یزدی (دامت برکاته)
سال تحصیلی 97-1396
جلسة نهم؛ ‌دوشنبه 17/7/1396

تحقق ردّ با فعل

مرحوم شیخ در مبحث ردّ فعلی، ابتدا صورتی را ذکر می‌کنند که فعل، مخرج مورد از ملک مالک باشد و متعرض صورتی که فعل، ظهور در ردّ داشته باشد نشده‌اند، امّا باید توجه داشت که اگر فعلی ظهور در ردّ داشته باشد، کافی در تحقق ردّ است و بارها گفته‌ایم که تحقق انشائیات و حتی اخباریات، حتماً لازم نیست به لفظ باشد بلکه فعل هم کافی است. قاعدتاً مرحوم شیخ نیز این مطلب را قبول دارند، منتها به سبب وضوح مطلب یا مشکل بودن احراز صغری، متعرض آن نشده‌اند. به هر حال شیخ قدس سره می‌فرمایند:

«ردّ» به هر فعلی که مخرج مورد از ملک اصیل باشد محقق می‌شود؛ فرقی هم نمی‌کند چه این خروج به نقل باشد مانند اینکه آن را بفروشد، هبه بدهد یا مصالحه کند، چه به اتلاف باشد مانند اینکه اگر غذا است آن را بخورد یا دور بریزد، و چه به شبه نقل و اتلاف باشد مانند عتق، وقف و نکاح؛ مثلاً مالک اصلی جاریه‌ای را که زید فضولتاً فروخته آزاد کند، که «عتق» نه تلف جاریه است و نه نقل ملک؛ بلکه فک ملک است و شبیه اتلاف می‌باشد. مثال دیگر اینکه مالک اصلی، آن شیء را وقف کند؛ خصوصاً اگر وقف مثل مسجد باشد که آن هم تحریر است و یا اینکه زنی که فضولی او را به تزویج شخصی درآورده، خودش را به تزویج شخص دیگری دربیاورد.

 بنابراین بحث مرحوم شیخ قدس سره در جایی است که فعلی توسط مالک محقق شود که هرچند دالّ بر انشاء ردّ نیست، امّا مفوّت محل اجازه ‌باشد، مانند این‌که مالک همان مبیعی را که فضولی فروخته به شخص دیگری بفروشد. شیخ قدس سره در اینجا می‌فرمایند: چون بیعِ مالک صحیح است، لذا مفوّت محل اجازه نسبت به بیع فضولی است و دیگر آن مبیع در ملک مالک نیست تا بتواند بیع را اجازه کند. یا اگر مالک، عبدی را که فضولی فروخته، قبل از اجازه آزاد کند، در این صورت محل اجازه فوت شده و دیگر رقیّتی وجود ندارد که قابل اجازه باشد (الحرّ لایرجع عبداً). هچنین است مثال تزویج مرأه. و در تمام این مثالها فرقی نمی‌کند که مالک، اطلاع از عقد فضولی داشته باشد و یا اینکه بعداً مطلع شود.

نقد و بررسی کلام شیخ قدس سره

خدمت جناب شیخ قدس سره عرض می‌کنیم: اولاً: حقیقت آن است که این افعال «ردّ» نیستند بلکه «ردّ» یک امر انشائی است که نیاز به قصد دارد. و این تعلیل که «با صحّت این افعال، محلی برای اجازه باقی نمی‌ماند»، در حقیقت محذور دیگری غیر از «تحقق ردّ» است ولو اینکه همان اثر «ردّ» را دارد. پس تعبیر صحیح آن است که بگوییم با این افعال، دیگر محلّی برای اجازه باقی نمی‌ماند.

ثانیاً: اصل این حرف «که این افعال، مفوّت محل اجازه هستند» مورد مناقشه است و در دو جهت با مرحوم شیخ قدس سره کلام داریم. توضیح بیشتر اینکه:

استدلال شیخ1 بر اینکه این افعال، مفوّت محل اجازه هستند، مبتنی بر دو مطلب است: مطلب اوّل اینکه تصرفاتی که خود مالک انجام داده ـ یعنی نکاح، بیع، عتق، اتلاف و ... ـ صحیح می‌‌باشد. مطلب دوم اینکه با تصرّف مالک، دیگر محلی برای اجازة عقد فضولی باقی نمی‌ماند؛ چراکه شرط اجازه این است که ملکیت مجیز در حین اجازه باقی باشد و مرحوم شیخ این دو مطلب را مفروغٌ منه گرفتند و از آن بحث نکردند، در حالی که هر دو مطلب مورد مناقشه است.

در مورد مطلب اوّل می‌گوییم: ظاهر عبارات مرحوم شیخ قدس سره در اینجا این است که طبق مبنای کشف حقیقی ـ که مشهور فقهاء قائل به آن هستند ـ این مطالب را مطرح کرده‌اند و طبق این مبنا در اینجا اشکال واضحی وجود دارد و آن اینکه: طبق مبنای کشف حقیقی چون اشتراط اجازه در تأثیر بیع فضولی به نحو شرط متأخر است، لذا ـ حداقل بنابر برخی تصاویر ـ باید بگوییم عقدی که در آینده ملحوق به اجازه می‌شود، از حین صدورش صحیح است و هیچ فرقی ندارد با عقدی که واجد شرط رضایت مقارن مالک است. به تعبیر دیگر اگر فی علم الله اجازه بعداً در ظرف خودش محقق شود، عقد از حین تحققش ذات اثر است. پس اگر عقد از ابتدا صحیح باشد، دلیلی وجود ندارد که بگوییم تصرفات بعدی مالک صحیح است!

مثلاً اگر فی علم الله این‌طور باشد که زید در هفتة آینده، بیع فضولی کتاب خود را اجازه می‌کند، لااقل بنابر برخی تصاویر شرط متأخر، عقد از حین صدور ذات أثر است و چنین بیعی فرقی ندارد با بیعی که واجد رضایت مالک به نحو مقارن است، و به تعبیر تسامحی، چنین عقدی علّت تامه برای ترتّب اثر است؛ چراکه علی الفرض این عقد همراه با شرط متأخرش، در عالم اعتبار موجود است. بنابراین اگر اجازه در ظرف خودش محقق شود، بیع فضولی از حین عقد صحیح است و آن مبیع از ملک مالک خارج شده و داخل در ملک مشتری شده است، پس مالک که بعداً بیعی انجام داده، در واقع ملک دیگری را فروخته است و دلیلی بر صحت آن وجود ندارد. بله، اگر مالک شک داشته باشد که بعداً عقد را اجازه می‌کند، در این صورت به حسب ظاهر می‌تواند با تمسک به استصحاب عدم اجازه، حکم کند که الان مبیع ملک خودم است و می‌توانم در آن تصرف کنم، در این صورت تصرفش تکلیفاً حرام نیست، امّا اگر بعداً کشف خلاف شد و عقد را فی‌الواقع اجازه کرد، حکم آن مانند سایر مواردی می‌شود که کسی در ملک دیگری تصرف کند و بعداً کشف خلاف شود ...
 

براي دريافت متن کامل جلسه نهم  اينـجا را کليک کنيد.

Share
   لطفا دیدگاه خود را بنویسید!
*نام:
ایمیل:
*نظر:
 
   نظرات کاربران
رنگ زمینه:
         
سایز قلم: سرعت:
جهت حرکت: تنظیم حرکت:    
   حدیث هفته
از خودمان شروع كنيم
اميرمؤمنان (ع) فرمود: هركس خود را پيشواى مردم قرار دهد، پيش از آموختن ديگران، به آموزش خود بپردازد، و بايد تربيت كردنش با سيرت و رفتارش، پيش از تأديب به زبانش باشد. آن كس كه معلم و مربّى خويشتن است، سزاوارتر است به احترام، از آنكه معلم و مربّى مردم است.
نهج البلاغه، حكمت 73
 
ورود کاربران

 

نام کاربري:
رمز عبور:
مرا به خاطر بسپار!

موجودی سبد:
 
   نظر سنجی
دیدگاه شما درباره کیفیّت تدوین و تنظیم تقریرات دروس خارج حضرت آیت الله مدرّسی یزدی دامت برکاته

عالی
خوب
متوسّط

 
   پیوندها
پایگاه‌های خبری 
وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها 
علمی، پژوهشی 
فرهنگی و اطّلاع رسانی 
برخی سایت‌های مذهبی 
روزنامه‌ها 
حوزوی 
مراکز تحقیقاتی 
مراکز و مؤسّسات 
فروشگاه‌های اینترنتی کتاب 
بازرگاني، بانک و بيمه 
موتورهای جستجوگر 
نشریّات و مجلّات 
وبلاگ‌ها 
شبکه‌های اشتراک لینک 
 
   سایر پیوندها










 
 
 
 
 
 
کليّه حقوق مادّي و معنوي اين پايگاه متعلّق به مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين بوده و در جهت ترويج معارف اسلامي هيچ گونه محدوديّتي
نسبت به برداشت مطالب با ذکر منبع وجود ندارد. با معرّفي اين پايگاه به ديگران در اجر معنوي آن سهيم شويد.
® Copyright © 1397 Qommpth.ir All Rights Reserved