پايگاه اطّلاع رساني مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين | qommpth.ir
     
 
فارسي | العربيه | اردو 
 
   
  •  
  • 1 آذر 1396
  • 2017 Nov 22
 
 
   ویژه ها




 
   اوقات شرعي
 
   آمار پایگاه
امروز: 90
دیروز: 1633
ماه جاری: 89
امسال: 237302
کل: 809176
 
**به پایگاه اطّلاع رسانی مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين (پایگاه انعکاس و انتشار کامل اخبار و آثار حضرت آيت الله سيّد محمّد رضا مدرّسي طباطبايي يزدي دامت برکاته) خوش آمدید.**    بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ اِلهى عَظُمَ الْبَلاَّءُ وَبَرِحَ الْخَفاَّءُ وَانْکَشَفَ الْغِطاَّءُ وَانْقَطَعَ الرَّجاَّءُ وَضاقَتِ الاْرْضُ وَمُنِعَتِ السَّماَّءُ واَنْتَ الْمُسْتَعانُ وَاِلَیْکَ الْمُشْتَکى وَعَلَیْکَ الْمُعَوَّلُ فِى الشِّدَّةِ وَالرَّخاَّءِ اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ اُولِى الاْمْرِ الَّذینَ فَرَضْتَ عَلَیْنا طاعَتَهُمْ وَعَرَّفْتَنا بِذلِکَ مَنْزِلَتَهُمْ فَفَرِّجْ عَنا بِحَقِّهِمْ فَرَجاً عاجِلا قَریباً کَلَمْحِ الْبَصَرِ اَوْ هُوَ اَقْرَبُ یا مُحَمَّدُ یا عَلِىُّ یا عَلِىُّ یا مُحَمَّدُ اِکْفِیانى فَاِنَّکُما کافِیانِ وَانْصُرانى فَاِنَّکُما ناصِرانِ یا مَوْلانا یا صاحِبَ الزَّمانِ الْغَوْثَ الْغَوْثَ الْغَوْثَ اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى السّاعَةَ السّاعَةَ السّاعَةَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الطّاهِرینَ     
تاریخ انتشار: 6/8/1396 - 21:07
کد درس: 1031 تعداد بازدید: 36 تعداد نظرات کاربران: 0  

تقریرات دروس خارج فقه
حضرت آیت الله سیّد محمّد رضا مدرّسی طباطبایی یزدی (دامت برکاته)
سال تحصیلی 97-1396
جلسة ششم؛ ‌‌سه‌شنبه 21/6/1396

آیا جواز تتبع عقود، شامل صورت علم مشتری به غاصب بودن بایع می‌شود؟

مسئلة دیگری که در اینجا مطرح می‌شود آن است که اگر مشتری علم به غاصب بودن بایع داشته باشد، ولی با این حال ثمن را تحویل او دهد ـ ظاهراً مراد أعلام، صورت دفع ثمن به غاصب است هرچند تصریح به آن نکرده‌اند ـ آیا تتبع عقود برای مالک جایز است؟ مثلاً زید فضولی کتابی را که از مالک غصب کرده، در مقابل قلم مشتری بفروشد و مشتری هم علم به غاصب بودن بایع داشته باشد، سپس زید فضولی قلم را در مقابل دفتر شخص دیگری بفروشد ـ پس دو معامله واقع شده است؛ یک معامله بر روی نفس مال مالک که مشتری در آن علم به غاصب بودن بایع داشته، و معاملة دیگر بر روی عوض مال مالک ـ در اینجا اگر مالک اصلی مطّلع شود و بیع دوم را مطابق مصالح خود بداند، آیا می‌تواند آن را اجازه کند؟  

اشکال برخی اعلام بر جواز تتبع عقود در فرض مذکور

مرحوم شیخ قدس سره می‌فرمایند: آنچه گفتیم که مالک می‌تواند تتبع عقود کند و هر عقدی را که اوفق به مصالحش است اجازه کند، مربوط به جایی است که مشتری، علم به غاصب بودن بایع نداشته باشد، امّا در صورتی که مشتری علم به غاصب بودن بایع داشته باشد، جواز تتبع عقود مورد اشکال است و مرحوم علامه قدس سره در قواعد به این اشکال اشاره کرده‌ و جناب قطب الدین رازی و نیز مرحوم شهید قدس سرهما در حاشیة بر قواعد این اشکال را توضیح داده‌اند.

اشکال اصلی که مرحوم قطب الدین ذکر کرده و جناب شهید آن را توضیح داده‌ این است که غاصب در بیع اول، ثمن را به زور از مشتری نگرفته بلکه مشتری با طیب نفس خود و با علم به غاصب بودن بایع و اینکه حقی بر معوّض ندارد، ثمن را تحویل به بایع غاصب داده است، لذا در چنین جایی گفته‌اند که غاصب، مالک ثمن می‌شود و اگر ثمن تلف شود، مشتری نمی‌تواند از او خسارت بگیرد حتی اگر مالک اصلی، کتاب را از مشتری پس بگیرد. بنابراین چون غاصب مالک ثمن می‌شود؛ لذا بیع دوم که قلم را در مقابل دفتر شخص دیگری می‌فروشد اصلاً فضولی نیست؛ چراکه غاصب ملک خود را فروخته است و در نتیجه بیع دوم صحیح بوده و غاصب، مالک دفتر و مشتری دوم هم مالک قلم می‌شود. پس اصلاً بیع دوم فضولی نیست تا مالک اصلی بتواند آن را برای خود اجازه کند و اجازة بیعی هم که مبیع آن ملک دیگری است صحیح نیست.

و حتّی برخی از اعلام گفته‌اند بیع اوّل هم در اینجا مشکل پیدا می‌کند و دیگر قابل اجازه نیست؛ زیرا اگر مالک اوّل که هنوز کتاب داخل ملک اوست، بیع اول را اجازه کند، چون علی الفرض مشتری، قلم را با تحویل دادن به غاصب اتلاف کرده، لذا صحت بیع اول با اجازة مالک به معنای صحت بیع بلاثمن است که باطل می‌باشد؛ چراکه قوام بیع به ثمن و مثمن است، لذا شهید در اینجا فرموده اگر کسی ملتزم شود با علم مشتری به غاصب بودن بایع، بیع اول هم قابل اجازه نیست، کلام درستی است.

البته باید به این نکته توجه داشت که تمام این مطالب، بنابر این فرض است که ثمن بیع اوّل، عین شخصیه باشد، و الا اگر ثمن کلّی باشد دیگر مشکلی وجود ندارد و حتی اگر مشتری، عوض را با تحویل به غاصب إتلاف کرده باشد، مالک می‌تواند بیع را اجازه کند [و مشتری باید فرد دیگری از آن ثمن کلّی را تحویل مالک دهد].

نظر فخر المحققین و شیخ قدس سرهما: عدم جواز تتبع عقود فقط بنابر مبنای نقل

مرحوم شیخ قدس سره در ادامه، کلام فخر المحققین قدس سره را نقل می‌کند و آن را می‌پذیرد. ایشان در این مسئله فرموده‌اند: اشکال مذکور فقط بنابر مبنای نقل وارد است و طبق این مبنا بیع دوم و نیز بیع اوّل باطل است، اما اگر قائل به کشف شویم نمی‌توان ملتزم به بطلان بیع شد؛ زیرا بنابر مبنای کشف حقیقی ـ که ظاهر کلام ایشان است ـ‌ بعد از اینکه مالک اصلی عقد دوم و یا خود عقد اوّل را اجازه کرد، کشف می‌شود به مجرد تمام شدن عقد اوّل، نقل و انتقال محقق شده است و قلم ملک مالک و کتاب ملک مشتری شده است، لذا بعد از عقد که مشتری قلم را تحویل به بایع داده، او را مسلّط بر مال خودش نکرده بلکه مسلّط بر ملک غیر کرده است و تسلیط بر ملک غیر هم اثری ندارد.

بنابراین اشکال مذکور طبق مبنای کشف وارد نیست و تسلیط غاصب بر ثمنی که ملک دیگری است، موجب مالک شدن غاصب نمی‌شود. بله بنابر مبنای نقل این اشکال وارد است؛‌ زیرا اجازه طبق این مبنا، یا شرط صحّت است و یا جزء سبب، لذا تا اجازه نباشد نقل و انتقالی محقق نمی‌شود و چون مشتری قبل از اجازة مالک، غاصب را مسلّط بر ثمن خودش کرده، لذا ثمن داخل در ملک غاصب شده است و در نتیجه اگر غاصب آن ثمن را بفروشد و یا با آن چیزی برای خودش بخرد، این عقد بر روی ملک خود غاصب واقع شده است و مالک اصلی نمی‌تواند عقدی را که بر ملک دیگری واقع شده برای خودش اجازه کند ...
 

براي دريافت متن کامل جلسه پنجم  اينـجا را کليک کنيد.

 

Share
   لطفا دیدگاه خود را بنویسید!
*نام:
ایمیل:
*نظر:
 
   نظرات کاربران
رنگ زمینه:
         
سایز قلم: سرعت:
جهت حرکت: تنظیم حرکت:    
   حدیث هفته
پاداش كسي كه گره از كار مؤمني بگشايد چيست؟
امام رضا (ع): هر كه گره از كار مؤمنى بگشايد، خداوند در روز قيامت گره غم از دل او بگشايد.
منتخب ميزان الحكمة،270
 
ورود کاربران

 

نام کاربري:
رمز عبور:
مرا به خاطر بسپار!

موجودی سبد:
 
   نظر سنجی
دیدگاه شما درباره کیفیّت تدوین و تنظیم تقریرات دروس خارج حضرت آیت الله مدرّسی یزدی دامت برکاته

عالی
خوب
متوسّط

 
   پیوندها
پایگاه‌های خبری 
وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها 
علمی، پژوهشی 
فرهنگی و اطّلاع رسانی 
برخی سایت‌های مذهبی 
روزنامه‌ها 
حوزوی 
مراکز تحقیقاتی 
مراکز و مؤسّسات 
فروشگاه‌های اینترنتی کتاب 
بازرگاني، بانک و بيمه 
موتورهای جستجوگر 
نشریّات و مجلّات 
وبلاگ‌ها 
شبکه‌های اشتراک لینک 
 
   سایر پیوندها










 
 
 
 
 
 
کليّه حقوق مادّي و معنوي اين پايگاه متعلّق به مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين بوده و در جهت ترويج معارف اسلامي هيچ گونه محدوديّتي
نسبت به برداشت مطالب با ذکر منبع وجود ندارد. با معرّفي اين پايگاه به ديگران در اجر معنوي آن سهيم شويد.
® Copyright © 1396 Qommpth.ir All Rights Reserved