پايگاه اطّلاع رساني مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين | qommpth.ir
     
 
فارسي | العربيه | اردو 
 
   
  •  
  • 21 آذر 1396
  • 2017 Dec 12
 
 
   ویژه ها




 
   اوقات شرعي
 
   آمار پایگاه
امروز: 1473
دیروز: 1778
ماه جاری: 23839
امسال: 261052
کل: 832926
 
**به پایگاه اطّلاع رسانی مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين (پایگاه انعکاس و انتشار کامل اخبار و آثار حضرت آيت الله سيّد محمّد رضا مدرّسي طباطبايي يزدي دامت برکاته) خوش آمدید.**    بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ اِلهى عَظُمَ الْبَلاَّءُ وَبَرِحَ الْخَفاَّءُ وَانْکَشَفَ الْغِطاَّءُ وَانْقَطَعَ الرَّجاَّءُ وَضاقَتِ الاْرْضُ وَمُنِعَتِ السَّماَّءُ واَنْتَ الْمُسْتَعانُ وَاِلَیْکَ الْمُشْتَکى وَعَلَیْکَ الْمُعَوَّلُ فِى الشِّدَّةِ وَالرَّخاَّءِ اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ اُولِى الاْمْرِ الَّذینَ فَرَضْتَ عَلَیْنا طاعَتَهُمْ وَعَرَّفْتَنا بِذلِکَ مَنْزِلَتَهُمْ فَفَرِّجْ عَنا بِحَقِّهِمْ فَرَجاً عاجِلا قَریباً کَلَمْحِ الْبَصَرِ اَوْ هُوَ اَقْرَبُ یا مُحَمَّدُ یا عَلِىُّ یا عَلِىُّ یا مُحَمَّدُ اِکْفِیانى فَاِنَّکُما کافِیانِ وَانْصُرانى فَاِنَّکُما ناصِرانِ یا مَوْلانا یا صاحِبَ الزَّمانِ الْغَوْثَ الْغَوْثَ الْغَوْثَ اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى السّاعَةَ السّاعَةَ السّاعَةَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الطّاهِرینَ     
تاریخ انتشار: 2/8/1396 - 14:28
کد درس: 1030 تعداد بازدید: 74 تعداد نظرات کاربران: 0  

تقریرات دروس خارج فقه
حضرت آیت الله سیّد محمّد رضا مدرّسی طباطبایی یزدی (دامت برکاته)
سال تحصیلی 97-1396
جلسة پنجم؛ دو‌شنبه 20/6/1396

توجیهی برای کلام شیخ قدس سره و دفع دو اشکال نقضی مذکور

هرچند ظاهر کلام شیخ قدس سره اطلاق دارد و دو اشکال نقضی مذکور بر ظاهر کلام ایشان وارد است، امّا به نظر می‌رسد با دقت در امثلة مرحوم شیخ، می‌توان گفت مقصود ایشان آن است که اگر ابتدا عقدی توسط یک نفر بر مال دیگری فضولتاً واقع شود ـ فضولی واحدی از خارج ـ و سپس بر آثار آن عقد اوّل، عقود دیگری مترتباً واقع شود؛ یعنی اگر فرضاً عقد اوّل صحیح بود و نقل و انتقالی محقق می‌شد، بر صحّت عقد اوّل عقود دیگری مترتب می‌شد، در این صورت قاعده همان چیزی را اقتضاء می‌کند که شیخ قدس سره فرمودند ـ یعنی اگر در چنین جایی اشخاص متعدده دخیل باشند، اجازة عقد وسط، اجازة عقود بعدی و ردّ عقود قبلی است و اگر شخص واحد باشد، اجازة عقد وسط، اجازة عقود قبلی و ردّ عقود بعدی است ـ و دیگر این دو نقض بر کلام ایشان وارد نیست؛ زیرا در نقض اوّل، فضولی واحد نبود که از خارج خود را وارد کرده باشد، بلکه فضولی‌های متعدد بودند (زید، هوشنگ و ایرج). پس این مثال خارج از فرض شیخ قدس سره است و نمی‌تواند نقضی بر کلام ایشان باشد.

همچنین نقض دوم هم وارد نیست؛ زیرا همان‌طور که گفتیم فرض کلام شیخ قدس سره جایی است که عقد فضولی واحدی از خارج انجام شود و بر آثار آن عقد، عقود دیگری مترتب شود، در حالی که در نقض دوم، همان فضولی اول سه معامله را در عرض هم انجام داده و معاملة دوم و سوم بر آثار عقد اول مترتب نشده است.

بنابراین با توجیه مذکور، دیگر این دو نقض برکلام مرحوم شیخ قدس سره وارد نیست؛ هرچند این توجیه خلاف تقسیم اولیة شیخ است که ترتب زمانی را هم دخیل دانستند، منتها با توجه به مجموع کلام مرحوم شیخ و امثلة ایشان و برای حفظ عظمت شیخ قدس سره به ناچار باید چنین توجیهی کنیم. الا این‌که اشکال دیگری باقی می‌ماند که حتی با توجیه مذکور قابل دفع نیست و آن اینکه:

نقض دیگری بر کلام مرحوم شیخ قدس سره

اگر فرض کنیم زید فضولی، عبد را از جانب مالک به خودش بفروشد، سپس همان عبد را از جانب خودش به فرد ثالثی بفروشد و ثمن را نیز به فرد دیگری بفروشد، در اینجا طبق قاعده‌ای که مرحوم شیخ بیان کردند چون این عقود توسط شخص واحد انجام شده، لذا اگر مالک اصلی عقد وسط یعنی بیع عبد به شخص ثالث را اجازه کند، باید حکم به صحّت عقد مجاز و ماقبل آن شود، در حالی که چنین نیست و فقط بیع عبد به شخص ثالث صحیح شده و برای مالک واقع می‌شود، ولی عقد اول هم‌چنان فضولی است و با اجازة عقد وسط صحیح نمی‌شود، کما این‌که عقد بعدی نیز فضولی است و احتیاج به اجازة مستقلی دارد.

پس این اشکال با توجیه قبلی قابل دفع نیست. بله با نوعی تکلّف می‌توان از این نقض پاسخ داد و آن این‌که بگوییم مراد شیخ قدس سره جایی است که فضولی واحد، ملک مالک را به فرد دیگری بفروشد؛ نه اینکه به خودش بفروشد. به هر حال این نقض بر ظاهر کلام مرحوم شیخ وارد است.

نظر مختار در استخراج حکم عقود متعددة مترتبه

به نظر می‌آید از طریق روش تحلیلی، زودتر می‌توان حکم صور دوازده‌گانه‌ای را که مرحوم شیخ تصور کردند بیان کرد و مشکل حل می‌شود بدون اینکه نیاز به بیان قاعدة کلّی مشکل دار باشد. و آن اینکه:

اگر در مناط تحلیل دقت کنیم، می‌توان گفت اگر مالک اصلی یکی از عقود متعددة مترتبه را اجازه کند، در صورتی که صحیح شدن آن عقد منوط به این باشد که عقود سابقه هم صحیح شود، ملتزم می‌شویم هر عقدی که دخیل در صحت عقد مجاز باشد، با اجازة آن عقد صحیح می‌شود. هم‌چنین عقودی که مترتب بر صحّت عقدِ مجازِ بالاصالة و عقود مجاز به تبع هستند، آنها هم صحیح می‌شود؛ مثلاً در همان امثله‌ای که مرحوم شیخ بیان کردند، اگر مالک اصلی بخواهد بیع رغیف به عسل لیلا را اجازه کند، در اینجا رغیف که ملک او نبوده بلکه عبد ملک او بوده است، در نتیجه صحت بیع رغیف به عسل متوقف بر آن است که بیع‌های قبلی همه صحیح باشد تا رغیف داخل در ملک او شود؛ یعنی بیع درهم به رغیف، بیع فرس به درهم و بیع عبد به فرس باید صحیح باشد. اما با اجازة عقد وسط، عقود بعدی که فضولی انجام داده و مثلاً عسل را به چیز دیگری فروخته، دیگر اجازه نمی‌شود، بلکه فضولی مستقلی است که احتیاج به اجازة جداگانه دارد. همچنین با صحّت بیع عبد به فرس، عقودی که صحّت آنها مترتب بر این عقد است نیز صحیح می‌شوند؛ یعنی بیع عبد به کتاب، بیع عبد به دینار و بیع دینار به جاریه صحیح می‌شود.

بنابراین از لحاظ تحلیلی واضح است که اگر مالک بخواهد عقدی را اجازه کند که صحّت آن عقد و تملّک او نسبت به شیء جدید، متفرع بر صحّت عقود قبلی باشد، اجازة آن عقد قهراً اجازة عقود قبلی هم می‌باشد ...
 

براي دريافت متن کامل جلسه پنجم  اينـجا را کليک کنيد.

Share
   لطفا دیدگاه خود را بنویسید!
*نام:
ایمیل:
*نظر:
 
   نظرات کاربران
رنگ زمینه:
         
سایز قلم: سرعت:
جهت حرکت: تنظیم حرکت:    
   حدیث هفته
تاثیر عالمان و حاكمان
رسول اکرم (ص) فرمود: دو گروه از امّت من اگر صالح شوند، امّتم صالح مى ‏شوند و اگر فاسد شوند، امّتم فاسد مى‏ شوند: عالمان و حاكمان.
خصال، ص 37
 
ورود کاربران

 

نام کاربري:
رمز عبور:
مرا به خاطر بسپار!

موجودی سبد:
 
   نظر سنجی
دیدگاه شما درباره کیفیّت تدوین و تنظیم تقریرات دروس خارج حضرت آیت الله مدرّسی یزدی دامت برکاته

عالی
خوب
متوسّط

 
   پیوندها
پایگاه‌های خبری 
وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها 
علمی، پژوهشی 
فرهنگی و اطّلاع رسانی 
برخی سایت‌های مذهبی 
روزنامه‌ها 
حوزوی 
مراکز تحقیقاتی 
مراکز و مؤسّسات 
فروشگاه‌های اینترنتی کتاب 
بازرگاني، بانک و بيمه 
موتورهای جستجوگر 
نشریّات و مجلّات 
وبلاگ‌ها 
شبکه‌های اشتراک لینک 
 
   سایر پیوندها










 
 
 
 
 
 
کليّه حقوق مادّي و معنوي اين پايگاه متعلّق به مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين بوده و در جهت ترويج معارف اسلامي هيچ گونه محدوديّتي
نسبت به برداشت مطالب با ذکر منبع وجود ندارد. با معرّفي اين پايگاه به ديگران در اجر معنوي آن سهيم شويد.
® Copyright © 1396 Qommpth.ir All Rights Reserved