پايگاه اطّلاع رساني مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين | qommpth.ir
     
 
فارسي | العربيه | اردو 
 
   
  •  
  • 1 آذر 1396
  • 2017 Nov 22
 
 
   ویژه ها




 
   اوقات شرعي
 
   آمار پایگاه
امروز: 46
دیروز: 1633
ماه جاری: 45
امسال: 237258
کل: 809132
 
**به پایگاه اطّلاع رسانی مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين (پایگاه انعکاس و انتشار کامل اخبار و آثار حضرت آيت الله سيّد محمّد رضا مدرّسي طباطبايي يزدي دامت برکاته) خوش آمدید.**    بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ اِلهى عَظُمَ الْبَلاَّءُ وَبَرِحَ الْخَفاَّءُ وَانْکَشَفَ الْغِطاَّءُ وَانْقَطَعَ الرَّجاَّءُ وَضاقَتِ الاْرْضُ وَمُنِعَتِ السَّماَّءُ واَنْتَ الْمُسْتَعانُ وَاِلَیْکَ الْمُشْتَکى وَعَلَیْکَ الْمُعَوَّلُ فِى الشِّدَّةِ وَالرَّخاَّءِ اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ اُولِى الاْمْرِ الَّذینَ فَرَضْتَ عَلَیْنا طاعَتَهُمْ وَعَرَّفْتَنا بِذلِکَ مَنْزِلَتَهُمْ فَفَرِّجْ عَنا بِحَقِّهِمْ فَرَجاً عاجِلا قَریباً کَلَمْحِ الْبَصَرِ اَوْ هُوَ اَقْرَبُ یا مُحَمَّدُ یا عَلِىُّ یا عَلِىُّ یا مُحَمَّدُ اِکْفِیانى فَاِنَّکُما کافِیانِ وَانْصُرانى فَاِنَّکُما ناصِرانِ یا مَوْلانا یا صاحِبَ الزَّمانِ الْغَوْثَ الْغَوْثَ الْغَوْثَ اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى السّاعَةَ السّاعَةَ السّاعَةَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الطّاهِرینَ     
تاریخ انتشار: 29/7/1396 - 13:12
کد درس: 1026 تعداد بازدید: 37 تعداد نظرات کاربران: 0  

تقریرات دروس خارج فقه
حضرت آیت الله سیّد محمّد رضا مدرّسی طباطبایی یزدی (دامت برکاته)
سال تحصیلی 97-1396
جلسه‌ی اوّل؛ یک‌شنبه 12/6/1396

امر سوّم: تتبّع عقود

چنان‌که سابقاً گفتیم، مرحوم شیخ قدس سره در ابتدای مبحث «اجازه» فرمودند که باید در سه مسأله‌ بحث کنیم؛ مسأله‌ی اوّل در مورد حکم و شروط اجازه. مسأله‌ی دوم در مورد مُجیز و مسأله‌ی سوم درباره‌ی مُجاز ـ یعنی عقدی که اجازه به آن تعلق می‌گیرد ـ‌. که مرحوم شیخ قدس سره فرمودند: استقصاء قول در مورد مُجاز، به بیان سه امر است.

امر اوّل این بود که عقد مُجاز، باید تمام شروط معتبره در تأثیر را داشته باشد بجز رضایت مالک. امر دوم این بود که آیا مجاز باید تفصیلاً معلوم باشد و یا این‌که اگر اجمالاً هم معلوم باشد کافی است، که بررسی این دو امر گذشت. امر سومی که مرحوم شیخ قدس سره در «القول فی المُجاز» ذکر می‌کنند این است که اگر عقود متعددی بر عین مال غیر و یا عوض آن واقع شود ـ اعم از عوض مستقیم و عوض با واسطه؛ یعنی عوض العوض و عوض عوض العوض و هلّم جراً الی آخر ـ و مالک اصلی یکی از این عقود را اجازه کند، حکم مسأله چگونه است؛ مثلاً فضولی عبد کسی را بفروشد و مشتری نیز آن عبد را به دیگری بفروشد و نفر سوم هم دوباره آن عبد را بفروشد. هم‌چنین بیوعی نسبت به عوض آن عبد واقع شده باشد و بعداً مالک یکی از این بیوع را امضاء کند.

بنابراین بیع و شراءهای متعددی واقع شده است که گاهی بر نفس مال غیر است و گاهی بر عوض مال غیر؛ أعم از عوض مستقیم و عوض با واسطه. این را هم باید توجه داشت که مراد از بیع، اعم از این است که صرف انشاء باشد و یا این‌که نقل و انتقال خارجی هم ولو غصباً و عدواناً محقق شده باشد. هم‌چنین مقصود از بیعِ فضولی أعم از آن است که فضولی للمالک انشاء کرده باشد و یا این‌که برای خودش انشاء کرده باشد امّا مالک لنفسه اجازه کند، منتها برای سهولت مطلب فعلاً فرض می‌کنیم که فضولی، عبد و یا عوض عبد را از جانب مالک اصلی می‌فروشد و مالک هم لنفسه اجازه می‌کند، هرچند اگر فضولی لنفسه هم بفروشد ولی مالک لنفسه اجازه کند، در نتیجه فرقی با صورتی که برای مالک می‌فروشد ندارد.

هم‌چنین می‌توان فرض کرد که این عقود متعدده، به نوعی مترتّب بر هم باشند؛ چه ترتّب رتبی و عقلی و چه ترتّب زمانی؛ مثلاً فرض کنید زید فضولی، کتاب مالک را به عمرو می‌فروشد. عمرو هم این‌چنین فرض کرده که من ـ هرچند به عقد فضولی ـ مالک شدم پس کتاب را به بکر می‌فروشم. بکر هم مترتب بر مالک شدن، کتاب را به خالد بفروشد. پس در این‌جا سه معامله بر روی عین مال مالک واقع شده که هر سه فضولی می‌باشد و به نوعی مترتّب بر هم هستند. در جانب عوض نیز می‌توان فرض کرد که بیوع متعدده، به نوعی مترتب بر هم باشند.

مرحوم شیخ قدس سره با حدت ذهنی‌ای که دارند، در ابتدا یک تقسیم ذکر می‌کنند که از آن دوازده صورت به دست می‌آید که شش صورت آن مربوط به عقود واقعه بر نفس مال غیر است و شش صورت هم مربوط به عقود واقعه بر عوض مال غیر است. مرحوم شیخ قدس سره مثالی بیان می‌کنند که هشت معامله بر نفس مال غیر یا عوض آن واقع شده باشد که این مثال می‌تواند مصداق هر دوازده صورت باشد، سپس احکام این دوازده صورت را علی الاجمال بررسی می‌کنند.

صور دوازده‌گانه‌ای که مرحوم شیخ قدس سره در این مسأله‌ تصور کرده‌اند چنین است:

شش صورت نسبت به عقدی که بر نفس مال غیر واقع شده قابل تصور است؛ زیرا گاهی مُجاز، اولین عقدی است که بر نفس مال غیر واقع شده، گاهی آخرین عقدی است که بر نفس مال غیر واقع شده و گاهی عقدی است که در وسط واقع شده است. عقدی که در وسط واقع شده و اجازه می‌شود، خود چهار صورت دارد؛ یا عقدی است که دو طرف آن عقودی است که بر نفس مال غیر واقع شده یا دو طرفش عقودی است که بر عوض مال غیر واقع شده، و یا عقد قبلش بر نفس مال غیر واقع شده و عقد بعدش بر عوض مال غیر واقع شده است، و یا این‌که عقد قبلش بر عوض مال غیر واقع شده و عقد بعدش بر نفس مال غیر واقع شده است. پس دو صورت در حاشیه است که عقد مجاز اولین یا آخرین عقدی باشد که بر نفس مال غیر واقع شده است و چهار صورت مربوط به جایی است که عقد مجاز در وسط واقع شده باشد. بنابراین در مجموع شش صورت در این‌جا قابل تصور است ...
 

براي دريافت متن کامل جلسه یکم  اينـجا را کليک کنيد.

Share
   لطفا دیدگاه خود را بنویسید!
*نام:
ایمیل:
*نظر:
 
   نظرات کاربران
رنگ زمینه:
         
سایز قلم: سرعت:
جهت حرکت: تنظیم حرکت:    
   حدیث هفته
پاداش كسي كه گره از كار مؤمني بگشايد چيست؟
امام رضا (ع): هر كه گره از كار مؤمنى بگشايد، خداوند در روز قيامت گره غم از دل او بگشايد.
منتخب ميزان الحكمة،270
 
ورود کاربران

 

نام کاربري:
رمز عبور:
مرا به خاطر بسپار!

موجودی سبد:
 
   نظر سنجی
دیدگاه شما درباره کیفیّت تدوین و تنظیم تقریرات دروس خارج حضرت آیت الله مدرّسی یزدی دامت برکاته

عالی
خوب
متوسّط

 
   پیوندها
پایگاه‌های خبری 
وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها 
علمی، پژوهشی 
فرهنگی و اطّلاع رسانی 
برخی سایت‌های مذهبی 
روزنامه‌ها 
حوزوی 
مراکز تحقیقاتی 
مراکز و مؤسّسات 
فروشگاه‌های اینترنتی کتاب 
بازرگاني، بانک و بيمه 
موتورهای جستجوگر 
نشریّات و مجلّات 
وبلاگ‌ها 
شبکه‌های اشتراک لینک 
 
   سایر پیوندها










 
 
 
 
 
 
کليّه حقوق مادّي و معنوي اين پايگاه متعلّق به مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين بوده و در جهت ترويج معارف اسلامي هيچ گونه محدوديّتي
نسبت به برداشت مطالب با ذکر منبع وجود ندارد. با معرّفي اين پايگاه به ديگران در اجر معنوي آن سهيم شويد.
® Copyright © 1396 Qommpth.ir All Rights Reserved