پايگاه اطّلاع رساني مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين | qommpth.ir
     
 
فارسي | العربيه | اردو 
 
   
  •  
  • 3 مهر 1396
  • 2017 Sep 25
 
 
   ویژه ها




 
   اوقات شرعي
 
   آمار پایگاه
امروز: 634
دیروز: 1001
ماه جاری: 2816
امسال: 168641
کل: 740515
 
**به پایگاه اطّلاع رسانی مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين (پایگاه انعکاس و انتشار کامل اخبار و آثار حضرت آيت الله سيّد محمّد رضا مدرّسي طباطبايي يزدي دامت برکاته) خوش آمدید.**    بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ اِلهى عَظُمَ الْبَلاَّءُ وَبَرِحَ الْخَفاَّءُ وَانْکَشَفَ الْغِطاَّءُ وَانْقَطَعَ الرَّجاَّءُ وَضاقَتِ الاْرْضُ وَمُنِعَتِ السَّماَّءُ واَنْتَ الْمُسْتَعانُ وَاِلَیْکَ الْمُشْتَکى وَعَلَیْکَ الْمُعَوَّلُ فِى الشِّدَّةِ وَالرَّخاَّءِ اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ اُولِى الاْمْرِ الَّذینَ فَرَضْتَ عَلَیْنا طاعَتَهُمْ وَعَرَّفْتَنا بِذلِکَ مَنْزِلَتَهُمْ فَفَرِّجْ عَنا بِحَقِّهِمْ فَرَجاً عاجِلا قَریباً کَلَمْحِ الْبَصَرِ اَوْ هُوَ اَقْرَبُ یا مُحَمَّدُ یا عَلِىُّ یا عَلِىُّ یا مُحَمَّدُ اِکْفِیانى فَاِنَّکُما کافِیانِ وَانْصُرانى فَاِنَّکُما ناصِرانِ یا مَوْلانا یا صاحِبَ الزَّمانِ الْغَوْثَ الْغَوْثَ الْغَوْثَ اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى السّاعَةَ السّاعَةَ السّاعَةَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الطّاهِرینَ     
تاریخ انتشار: 20/6/1396 - 16:11
کد درس: 1025 تعداد بازدید: 30 تعداد نظرات کاربران: 0  

تقریرات درس خارج اصول
حضرت آیت الله سیّد محمّدرضا مدرّسی طباطبایی یزدی دامت برکاته
دوره دوم ـ سال سیزدهم ـ جلسه 96 ـ ‌سه‌شنبه 26/2/96

در استدلال به آیة نفر، گفته شد تفقه و انذار، غایت نفرِ واجب است و لذا وقتی متفقهین انذار کردند، منذرین باید بپذیرند ولو موجب علم نباشد؛ زیرا آیه اطلاق دارد. و بیان شد همین که حذر مطلوب بود، ولو اینکه حتی واجب نباشد ـ چه رسد به اینکه می‌دانیم بعضی جاها واجب است ـ در جواز رجوع به فقیه و مستنبط کافی است.

اشکال صاحب کفایه و محقق اصفهانی قدس سرهما بر استدلال به آیة نفر

یکی از ناقدین این استدلال، مرحوم آخوند در کفایه است که فرموده‌اند حذر مطلوب است اما نه به مجرد گفتن یک نفر، بلکه احتمال قوی دارد که فقط در صورت پیدایش علم، مطلوب می‌باشد. جواب این اشکال در ضمن استدلال داده شد که آیه اطلاق دارد؛ چه علم حاصل شود و چه نشود.

محقق اصفهانی اعلی الله مقامه در اشکال دیگری می‌فرماید درست است که از آیه استفاده می‌شود بعد از تفقه و انذار،‌ باید حذر کنند به این معنا که قول این منذِر حجت است، ولی این منذِر کیست؟ منذِر، متفقه است؛ یعنی کسی است که تفقه کرده است، اما چگونه تفقه کرده است؟

تفقه در صدر اول، چیزی جز این نبوده که فرمایشات رسول اکرم صلّی الله علیه وآله را دریافت و نهایتاً نقل به معنا می‌کردند و خیلی اوقات هم نقل به لفظ بود. بنابراین آیه بیش از این مطلب افاده نمی‌کند که خبر فقیه حجت است، اما اینکه نظر او حجت باشد، از این آیه استفاده نمی‌شود؛ زیرا تفقه در صدر اول همان‌طور که اشاره شد، بیش از نقل روایت و تفسیر قرآن کریم از مقام عصمت، چیز دیگری نبوده است.

بررسی اشکال محقق اصفهانی قدس سره

دو جواب نسبت به این اشکال وجود دارد:

اولاً: فرضاً در آن زمان، تفقه همین اندازه بوده باشد اما چرا آیه را محصور در این تفقه کنیم، با اینکه آیة مبارکه کشش و سعة تفقهات زمان‌های دیگر را هم دارد؟! قرآن کریم به زمانی دون زمانی و به طایفه‌ای دون طایفه‌ای اختصاص ندارد و به تعبیر روایات، «يَجْرِي كَمَا تَجْرِي الشَّمْسُ وَ الْقَمَرُ». اگر قرآن بنا بود مخصوص عده‌ای باشد، دیگر یک کتاب ابدی نمی‌بود، لذا هرگاه تفقه صادق بود مشمول آیة شریفه است.

ثانیاً: شما چطور می‌فرمایید آن زمان تفقه به معنای اعمال نظر نبوده است؟! شکی نیست که آن زمان هم اعمال نظر وجود داشته است، اما به پیچیدگی عصر ما نبوده است. شاهد بر این مطلب، روایت معروفی است که سنّی و شیعه نقل کرده‌اند که حضرت فرمودند: نَضَّرَ اللهُ عَبْداً سَمِعَ مَقَالَتِي فَوَعَاهَا [وَ حَفِظَهَا] وَ بَلَّغَهَا مَنْ لَمْ يَسْمَعْهَا. سپس فرمودند: فَرُبَّ حَامِلِ فِقْهٍ غَيْرُ فَقِيهٍ وَ رُبَّ حَامِلِ فِقْهٍ إِلَى مَنْ هُوَ أَفْقَهُ مِنْهُ؛ چه بسا کسی که حامل فقه باشد ولی خودش اصلاً نمی‌فهمد و الفاظ را طوطی‌وار می‌گوید، و چه بسا کسی که حامل فقه باشد ولی آن را به افقه از خودش برساند.‌ پس معلوم می‌شود آن زمان هم فهم روایات و استنباطات، بوده و مراتب داشته است.

یا در روایت از رسول اکرم صلّی الله علیه وآله آمده است: أَقْضَاكُمْ عَلِيٌّ علیه السّلام؛ یعنی فهم امیرالمؤمنین در استنباط احکام دین و بیانات قران کریم، از سایرین ارقی است. پس‌ بلا شبهه آن زمان‌ها هم اجتهاد بوده، اما اجتهاد ابسط بوده است و وقتی یک مرتبه از اجتهاد مشمول آیه باشد، بلا اشکال مراتب دیگر هم مشمول آیه است. لذا این اشکال جناب محقق اصفهانی قدس سره اهمیتی ندارد.

مناقشة دیگری بر استدلال به آیه (ارجاع به سیرة عقلاء)

اشکال دیگری بر استدلال به آیة نفر قابل ذکر است که: این را می‌توانیم بپذیریم که آیة مبارکه در مقام حثّ و ترغیب و بلکه چه‌بسا ایجاب نفر و تفقه و انذار است، اما در مورد حذری که واقع می‌شود، اینکه بگوییم خداوند متعال درصدد یک فرمان تعبدی در ذیل آیة مبارکه است و می‌خواهد غیر از آنچه که سیرة عقلاء است چیزی را ابداع و انشاء فرماید و قول عالم را تعبداً مستقل از سیرة عقلاء حجت کند، استفادة چنین جعل حجیت تعبدی مستقل از سیرة عقلاء مشکل است؛ زیرا سیرة عقلاء این‌چنین بوده که هر عالم ثقه‌ای اگر انذار می‌کرد و خبری می‌داد، از حیث خبر بما هو خبر می‌پذیرفتند، اگر نظری ارائه می‌داد بما هو قول خبره می‌پذیرفتند، اما اینکه عقلاء در این پذیرفتن، محدودیتی داشتند یا نداشتند و آیا مثلاً رعایت قول اعلم می‌کردند یا نمی‌کردند، مورد نظر نیست و آیة شریفه در مقام بیان این‌ها نیست که جعل حجیت کلی برای همة موارد کند، بلکه همان‌گونه که اگر این آیه نبود عقلاء طبق سیرة خودشان برای قول فقیه ثقه اعتبار قائل می‌شدند، آیة شریفه نیز همان روش عقلاء ‌را به کار می‌گیرد و ضمناً آن را امضاء می‌فرماید.

مثلاً اگر من به شما بگویم که به مردم بگویید قدری حواستان جمع باشد و هر حرفی را که می‌شنوید بدون دلیل نپیذیرید زیرا تأثیر در دین و دنیایتان دارد، آیا در این حالت من در مقام جعل حجیت برای آن کسی که خبر می‌برد هستم؟ خیر، بلکه از همان سیرة جاریة عقلاء که قول ثقه و قول خبره را به حسب مواردش حجت می‌دانند، استفاده می‌کنم و چیز دیگری نیست ...
 

براي دريافت متن کامل جلسه نود و ششم  اينـجا را کليک کنيد.

Share
   لطفا دیدگاه خود را بنویسید!
*نام:
ایمیل:
*نظر:
 
   نظرات کاربران
رنگ زمینه:
         
سایز قلم: سرعت:
جهت حرکت: تنظیم حرکت:    
   حدیث هفته
بهترین و بدترین مردم
بدترينِ مردم كسى است كه پی‌جوى عيبهاى مردم باشد و نابيناى عيبهاى خويش.
غرر الحكم، ح ۵۷۳۹
 
ورود کاربران

 

نام کاربري:
رمز عبور:
مرا به خاطر بسپار!

موجودی سبد:
 
   نظر سنجی
دیدگاه شما درباره کیفیّت تدوین و تنظیم تقریرات دروس خارج حضرت آیت الله مدرّسی یزدی دامت برکاته

عالی
خوب
متوسّط

 
   پیوندها
پایگاه‌های خبری 
وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها 
علمی، پژوهشی 
فرهنگی و اطّلاع رسانی 
برخی سایت‌های مذهبی 
روزنامه‌ها 
حوزوی 
مراکز تحقیقاتی 
مراکز و مؤسّسات 
فروشگاه‌های اینترنتی کتاب 
بازرگاني، بانک و بيمه 
موتورهای جستجوگر 
نشریّات و مجلّات 
وبلاگ‌ها 
شبکه‌های اشتراک لینک 
 
   سایر پیوندها










 
 
 
 
 
 
کليّه حقوق مادّي و معنوي اين پايگاه متعلّق به مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين بوده و در جهت ترويج معارف اسلامي هيچ گونه محدوديّتي
نسبت به برداشت مطالب با ذکر منبع وجود ندارد. با معرّفي اين پايگاه به ديگران در اجر معنوي آن سهيم شويد.
® Copyright © 1396 Qommpth.ir All Rights Reserved