پايگاه اطّلاع رساني مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين | qommpth.ir
     
 
فارسي | العربيه | اردو 
 
   
  •  
  • 30 آبان 1396
  • 2017 Nov 21
 
 
   ویژه ها




 
   اوقات شرعي
 
   آمار پایگاه
امروز: 1505
دیروز: 1586
ماه جاری: 33180
امسال: 237084
کل: 808958
 
**به پایگاه اطّلاع رسانی مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين (پایگاه انعکاس و انتشار کامل اخبار و آثار حضرت آيت الله سيّد محمّد رضا مدرّسي طباطبايي يزدي دامت برکاته) خوش آمدید.**    بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ اِلهى عَظُمَ الْبَلاَّءُ وَبَرِحَ الْخَفاَّءُ وَانْکَشَفَ الْغِطاَّءُ وَانْقَطَعَ الرَّجاَّءُ وَضاقَتِ الاْرْضُ وَمُنِعَتِ السَّماَّءُ واَنْتَ الْمُسْتَعانُ وَاِلَیْکَ الْمُشْتَکى وَعَلَیْکَ الْمُعَوَّلُ فِى الشِّدَّةِ وَالرَّخاَّءِ اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ اُولِى الاْمْرِ الَّذینَ فَرَضْتَ عَلَیْنا طاعَتَهُمْ وَعَرَّفْتَنا بِذلِکَ مَنْزِلَتَهُمْ فَفَرِّجْ عَنا بِحَقِّهِمْ فَرَجاً عاجِلا قَریباً کَلَمْحِ الْبَصَرِ اَوْ هُوَ اَقْرَبُ یا مُحَمَّدُ یا عَلِىُّ یا عَلِىُّ یا مُحَمَّدُ اِکْفِیانى فَاِنَّکُما کافِیانِ وَانْصُرانى فَاِنَّکُما ناصِرانِ یا مَوْلانا یا صاحِبَ الزَّمانِ الْغَوْثَ الْغَوْثَ الْغَوْثَ اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى السّاعَةَ السّاعَةَ السّاعَةَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الطّاهِرینَ     
تاریخ انتشار: 14/6/1396 - 17:43
کد درس: 1022 تعداد بازدید: 137 تعداد نظرات کاربران: 0  

تقریرات درس خارج اصول
حضرت آیت الله سیّد محمّدرضا مدرّسی طباطبایی یزدی دامت برکاته
دوره دوم ـ سال سیزدهم ـ جلسه 93 ـ ‌شنبه 23/2/96

قبول تصویب در برخی موارد

بحثی مطرح شده است که فی‌الجمله در بعض از احکام ظاهریه می‌توان تصویب را فرض کرد حتی بنابر رأی امامیه و آن به این صورت است که:

 گاهی احکام ظاهریه را در مرحلة کلی و قضیة حقیقیه در نظر می‌گیریم و گاهی در مرحلة تطبیق.

 گفته‌اند در مرحلة کلی، تخطئه راه دارد؛ مثلاً در اینکه آیا وظیفة ظاهری در شبهات وجوبیه یا در شبهات تحریمیه احتیاط است یا برائت؟ این‌ها قضایای کلی و قابل خطا و صواب هستند. فرضاً در متن واقع شارع حکم فرموده است عند الشک در وجوب، وظیفه احتیاط است، اصولیون تقریباً همگی قائل هستند که وظیفه احتیاط نیست بلکه مجرای برائت است، حال اگر فی‌الواقع وظیفه احتیاط باشد این نظر کلی که در شبهة وجوبیه برائت جاری است، خطاست. یا برعکس، آقایان اخباریون که می‌گویند در شبهات تحریمیه وظیفه احتیاط است، اگر فی‌الواقع شارع برائت جعل کرده باشد، آنها که قائل به احتیاط باشند مخطئ هستند. پس تخطئه و تصویب در احکام ظاهریه و اصول عملیه راه دارد.

الا اینکه در جاهایی در اصول عملیه در تطبیق، خطا معنا ندارد؛ زیرا موضوعش به گونه‌ای اخذ شده است که غیر از یک امر وجدانی، چیز دیگری نیست و آن هم امرش دائر بین وجود و عدم است و نمی‌توانند بگویند خطاست. مثلاً قاعدة طهارت در جایی که قرمزی روی دست دیده می‌شود ولی شخص نمی‌داند آیا رنگ است یا دم است، حکم به طهارت دست می‌کند؛ زیرا فرض این است که تحقیق لازم نیست و از آنجا که موضوع قاعدة طهارت جهل به واقع است و واقع هیچ دخالتی ندارد (کل شیء طاهر حتی تعلم أنه قذر) شخصی که شک دارد این قرمزی دم است یا رنگ، اجرای قاعدة طهارت می‌کند و دستش را محکوم به طهارت می‌بیند، در نتیجه می‌تواند با آن نماز بخواند یا غذا بخورد یا طواف کند و... الی آخر. شخص دیگری که با او در این مسئله شریک است و منشأ شبهة هر دو یکی بوده است و در دستش قرمزی می‌بیند، ولی تجربه دارد و به مجرد نگاه کردن می‌فهمد دم است، پس می‌گوید دست من نجس است و برای نماز و غذا خوردن باید تطهیرش کنم. این‌ها کدام مصیب هستند و کدام مخطئ؟

فرض می‌کنیم فی‌الواقع آن قرمزی، دم باشد. شخصی که تشخیص دم داده و حکم به نجاست کرده است مصیب است، ولی آنکه تشخیص نداده را نمی‌شود گفت مخطئ است؛ زیرا خطایی مرتکب نشده است. این شخص نفهمیده است که قرمزی، خون است ولی او وظیفه‌ای در این تشخیص نداشته است. فقط جاهل است و شک دارد در اینکه دم است یا غیر دم است، این را هم که نمی‌شود بگویند خطا کرده است؛ چون یک امر وجدانی است، این جهل یا هست یا نیست. با اینکه مسئلة این دو نفر مثل هم است، ولی وظیفه‌شان متفاوت شده است و نمی‌توانیم بگوییم آن که اجرای قاعدة طهارت کرده مخطئ است، بلکه چیزی نبوده که خطا کند، ولو اینکه دیگری مصیب است.

بنابراین در موضوعات می‌توان فرض کرد که دو نفر در شرایط مساوی، هریک حکمی متفاوت از دیگری داشته باشد و در عین حال نتوانیم بگوییم یکی از آنها مخطئ و دیگری مصیب است؛ زیرا موضوع جهل است که خطابردار نیست، اعم از اینکه قابل تحقیق باشد یا نباشد. لهذا این جاها را نمی‌توانیم بگوییم که فلانی مصیب یا مخطئ است، پس در تطبیقات احکام ظاهریه در چنین مواردی که موضوع لازم التحقیق نیست، خطا معنا ندارد.

اما در جاهایی ممکن است فرد اصل عملی را به کار ببرد و موضوعش قابل تحقیق باشد و می‌بایست تحقیق شود و علی‌رغم تحقیقی که هریک از دو شخص انجام دادند، هریک نتیجه‌ای متفاوت از دیگری به دست آورد. مثلاً در دوران امر بین اقل و اکثر در واجب ارتباطی، اگر کسی قائل شود شک در اکثر شک بدوی می‌شود، مجرای برائت است و لامحاله مکلف می‌تواند اقتصار بر اقل کند؛ یعنی مثلاً نماز بدون سوره بخواند. و اگر کسی قائل شد که این علم اجمالی دائر بین اقل و اکثر ارتباطی منحل نمی‌شود، لامحاله مجرای برائت نیست و باید احتیاط کند.

در اینجا دو مجتهد نسبت به یک صورت، یکی می‌گوید باید احتیاط کرد و یکی می‌گوید لازم نیست و می‌توان نماز را بدون سوره خواند. آیا اینجا که هردو اصل عملی است، می‌توان گفت یکی خطاست و یکی غیر خطا؟

اگر به خود اصل عملی نگاه کنیم، نسبت به هیچ‌یک از دو مجتهد اینجا نیز خطا معنا ندارد؛ زیرا موضوع احتیاط جایی است که علم اجمالی باشد و منحل نشود و اینکه علم اجمالی هست و منحل نشده برای قائل به احتیاط، وجدانی است و خطا معنا ندارد، لامحاله باید احتیاط کند. دیگری هم که معتقد است جهل در اینجا مقرون به علم اجمالی غیر قابل انحلال نیست، پس مجرای برائت است، لامحاله اینجا بالوجدان جهل دارد و بالواجدان علم اجمالی خود را منحل کرده است، پس نسبت به او اکثر مجرای برائت است. پس نمی‌شود گفت خطا بردار است.
 

براي دريافت متن کامل جلسه نودم  اينـجا را کليک کنيد.

Share
   لطفا دیدگاه خود را بنویسید!
*نام:
ایمیل:
*نظر:
 
   نظرات کاربران
رنگ زمینه:
         
سایز قلم: سرعت:
جهت حرکت: تنظیم حرکت:    
   حدیث هفته
پاداش كسي كه گره از كار مؤمني بگشايد چيست؟
امام رضا (ع): هر كه گره از كار مؤمنى بگشايد، خداوند در روز قيامت گره غم از دل او بگشايد.
منتخب ميزان الحكمة،270
 
ورود کاربران

 

نام کاربري:
رمز عبور:
مرا به خاطر بسپار!

موجودی سبد:
 
   نظر سنجی
دیدگاه شما درباره کیفیّت تدوین و تنظیم تقریرات دروس خارج حضرت آیت الله مدرّسی یزدی دامت برکاته

عالی
خوب
متوسّط

 
   پیوندها
پایگاه‌های خبری 
وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها 
علمی، پژوهشی 
فرهنگی و اطّلاع رسانی 
برخی سایت‌های مذهبی 
روزنامه‌ها 
حوزوی 
مراکز تحقیقاتی 
مراکز و مؤسّسات 
فروشگاه‌های اینترنتی کتاب 
بازرگاني، بانک و بيمه 
موتورهای جستجوگر 
نشریّات و مجلّات 
وبلاگ‌ها 
شبکه‌های اشتراک لینک 
 
   سایر پیوندها










 
 
 
 
 
 
کليّه حقوق مادّي و معنوي اين پايگاه متعلّق به مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين بوده و در جهت ترويج معارف اسلامي هيچ گونه محدوديّتي
نسبت به برداشت مطالب با ذکر منبع وجود ندارد. با معرّفي اين پايگاه به ديگران در اجر معنوي آن سهيم شويد.
® Copyright © 1396 Qommpth.ir All Rights Reserved