پايگاه اطّلاع رساني مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين | qommpth.ir
     
 
فارسي | العربيه | اردو 
 
   
  •  
  • 3 مهر 1396
  • 2017 Sep 25
 
 
   ویژه ها




 
   اوقات شرعي
 
   آمار پایگاه
امروز: 638
دیروز: 1001
ماه جاری: 2820
امسال: 168645
کل: 740519
 
**به پایگاه اطّلاع رسانی مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين (پایگاه انعکاس و انتشار کامل اخبار و آثار حضرت آيت الله سيّد محمّد رضا مدرّسي طباطبايي يزدي دامت برکاته) خوش آمدید.**    بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ اِلهى عَظُمَ الْبَلاَّءُ وَبَرِحَ الْخَفاَّءُ وَانْکَشَفَ الْغِطاَّءُ وَانْقَطَعَ الرَّجاَّءُ وَضاقَتِ الاْرْضُ وَمُنِعَتِ السَّماَّءُ واَنْتَ الْمُسْتَعانُ وَاِلَیْکَ الْمُشْتَکى وَعَلَیْکَ الْمُعَوَّلُ فِى الشِّدَّةِ وَالرَّخاَّءِ اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ اُولِى الاْمْرِ الَّذینَ فَرَضْتَ عَلَیْنا طاعَتَهُمْ وَعَرَّفْتَنا بِذلِکَ مَنْزِلَتَهُمْ فَفَرِّجْ عَنا بِحَقِّهِمْ فَرَجاً عاجِلا قَریباً کَلَمْحِ الْبَصَرِ اَوْ هُوَ اَقْرَبُ یا مُحَمَّدُ یا عَلِىُّ یا عَلِىُّ یا مُحَمَّدُ اِکْفِیانى فَاِنَّکُما کافِیانِ وَانْصُرانى فَاِنَّکُما ناصِرانِ یا مَوْلانا یا صاحِبَ الزَّمانِ الْغَوْثَ الْغَوْثَ الْغَوْثَ اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى السّاعَةَ السّاعَةَ السّاعَةَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الطّاهِرینَ     
تاریخ انتشار: 14/6/1396 - 17:08
کد درس: 1020 تعداد بازدید: 39 تعداد نظرات کاربران: 0  

تقریرات درس خارج اصول حضرت
آیت الله سیّد محمّدرضا مدرّسی طباطبایی یزدی دامت برکاته
دوره دوم ـ سال سیزدهم ـ جلسه 91 ـ دو‌شنبه 18/2/96

5. دانش اصول فقه

علم دیگری که در استنباط مورد نیاز است، علم اصول است. آنچنان که از نام این علم (اصول الفقه) پیداست، پایه‌های فقه به واسطة این علم شکل می‌گیرد و اجتهاد بدون داشتن اصول ممکن نیست. علم اصول نیز مانند بقیة علوم است و نسبت به زمان‌ها، متفاوت است و در زمان ما حداقل به دلیل پیدایش مسائل جدید و تراکم شبهاتی که پیدا شده و برای دفع آنها، نیاز به آن زیاد است. کسی که نتواند معنای ظهور یا حجیت آن یا معنای خبر ثقه و حجیت آن را بفهمد، و یا نتواند با تمسک به قواعد مذکور در بحث عام و خاص و مطلق و مقید، عام را حمل بر خاص یا مطلق را حمل بر مقید کند، چگونه می‌تواند اجتهاد کند؟! اگر کسی نتواند در جمله‌ای که دارای مفهوم است مفهوم را بفهمد، یا در جایی که تعارض مستقر است نتواند اختیار مبنا کند، یا اگر نتواند اثبات کند که اجتماع امر و نهی در دو عنوان، ممکن است یا ممکن نیست و یا نتواند اثبات کند که نهی در عبادات موجب فساد است یا نیست و یا نتواند اثبات کند نهی در معاملات چگونه است و... نمی‌تواند استنباط کند.

به هرحال مجتهد مطلق نیاز به همة این مباحث دارد، آن‌هم به این شکل که با اجتهاد، این مطالب را فهمیده باشد. مجتهد متجزی نیز هرکدام از این مباحث را که در بحثش تأثیر دارد باید بداند.

همچنین مباحث اصول عملیه در جایی که به ادلة اجتهادیه دسترسی پیدا نشود، لازم است. اینکه مجرای استصحاب، برائت، احتیاط یا تخییر کدام است،‌ قابل غمض عین نیست. البته این مباحث یا بدون واسطه منتج به حکم فرعی فقهی کلی است یا با واسطة کم، ولی اگر واسطه بعید باشد داخل در علوم دیگر می‌شود و داخل علم اصول نیست؛ زیرا گفتیم موضوع علم اصول، حجج عامه‌ای است که تناسَبَ الفقه تناسباً قریباً و معمولاً حجج عامه است. آنچه در موارد خاص مفید است مثل لغت، جزء مبادی علم فقه است اما جزء علم اصول نیست.

از اینجا روشن می‌شود کلامی که مرحوم آخوند قدس سره در ردّ اخباریان بیان کرده است کلام بجایی است. برخی اخباریون علی حسب نقل گفته‌اند علم اصول بدعت است؛ زیرا مثلاً زمان امام صادق علیه السلام اصولی در میان نبود. آیا زراره با اتکال به اصول، استنباط می‌کرد؟! یا زکریا بن آدم و امثال این‌ها چنین می‌کردند؟!

جوابش این است که آنها نیز اصول را به کار می‌بردند. مگر نه این است که در زمان آنها نیز گاهی روایتی با یک روایت دیگر تعارض می‌کرد، آنها نیز یا قائل به تساقط یا قائل به تخییر و یا قائل به ترجیح بودند. اگر قائل به ترجیح بودند مرجحات را چه می‌دانستند؟ آنها این امور را از خود ائمه علیهم السلام یاد می‌گرفتند. اینکه عام و خاصی داریم، در خود روایات وجود دارد، البته گاهی ممکن است اصطلاحات فرق داشته باشد. وجود مجاز و حقیقت و اینکه آیا معنای مجازی مراد است یا معنای حقیقی، ‌آیا مثلاً امر دال بر وجوب است یا خیر ، و نظیر این‌ها در روایات وجود دارد، اما هرچه از عصر ائمه علیهم السلام و عصر صدور روایات دورتر شدیم، نیاز به تبویب و تنظیم این مطالب بیشتر شده است.

حتی خود اخباریون هم علم اصول را به کار می‌برند؛ مثلاً می‌گویند بر این مطلب امر وارد شده است و امر ظهور در وجوب دارد و ظهور حجت است، که این همان کاربرد اصول است. یا می‌گویند این عبادت منهی است و نهی موجب فساد است، یا می‌گویند ولو اینجا دلیل عامی داریم ولی ادلة خاصی هست که ما را از آن عام خارج می‌کند، یا ولو مطلق است اما مقیِّد دارد. این‌ها همه کاربرد علم اصول است و چیز دیگری نیست. یا اینکه می‌گویند مفهوم یا فحوی ـ یعنی مفهوم اولویت ـ دلالت می‌کند، یا مثلاً می‌گویند اینجا باید احتیاط کرد و مجرای برائت نیست و آنجا مجرای برائت است. این‌ها همه علم اصول است. اگر کسی این مباحث را که به صورت پراکنده در کتاب‌های اخباریون ذکر شده است و به کار گرفته‌اند جمع کند و نامش را اصول بگذارد آیا بدعت است؟! روشن است که چنین نیست.

آری، بعضی از مباحث در اصول است که آقایان اخباری در آنها با اصولیون اختلاف دارند. فرضاً در اینکه آیا استدلالات عقلیه‌ای که مبتنی بر مقدمات عدیده است، حجت است یا خیر، به برخی اخیاریون نسبت داده شده که این را حجت نمی‌دانند؛ چون معمولاً خطا می‌شود و عقلی نیست، نه اینکه اگر عقلی باشد دیگر قبول نداشته باشند. یا ظهور کتاب بنابر نظر برخی از آنها حجت نیست. این‌ها نیز نظریات اصولی است، چه فرقی با مباحث اصولی دیگر دارد؟

به هرحال اینکه علم اصول مورد نیاز است حتی به صورت مدوّن، شکی در آن نیست. هرچند بعضی از کتاب‌های اصولی در بعضی مباحث، غور بیشتری کرده‌اند که یا اصلاً جزء اصول نیست یا به آن اندازه احتیاج نیست، که حرف و اشکال دیگری است و برای سبک عادی حوزه باید این مطالب را تهذیب کرد، کما اینکه کسانی همچون مرحوم آخوند قدس سره این کار را کرده‌اند، مرحوم مظفر نیز به شکل دیگری این کار را کرده و همین‌طور مرحوم شهید صدر و دیگران ...
 

براي دريافت متن کامل جلسه نود و یکم  اينـجا را کليک کنيد.

Share
   لطفا دیدگاه خود را بنویسید!
*نام:
ایمیل:
*نظر:
 
   نظرات کاربران
رنگ زمینه:
         
سایز قلم: سرعت:
جهت حرکت: تنظیم حرکت:    
   حدیث هفته
بهترین و بدترین مردم
بدترينِ مردم كسى است كه پی‌جوى عيبهاى مردم باشد و نابيناى عيبهاى خويش.
غرر الحكم، ح ۵۷۳۹
 
ورود کاربران

 

نام کاربري:
رمز عبور:
مرا به خاطر بسپار!

موجودی سبد:
 
   نظر سنجی
دیدگاه شما درباره کیفیّت تدوین و تنظیم تقریرات دروس خارج حضرت آیت الله مدرّسی یزدی دامت برکاته

عالی
خوب
متوسّط

 
   پیوندها
پایگاه‌های خبری 
وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها 
علمی، پژوهشی 
فرهنگی و اطّلاع رسانی 
برخی سایت‌های مذهبی 
روزنامه‌ها 
حوزوی 
مراکز تحقیقاتی 
مراکز و مؤسّسات 
فروشگاه‌های اینترنتی کتاب 
بازرگاني، بانک و بيمه 
موتورهای جستجوگر 
نشریّات و مجلّات 
وبلاگ‌ها 
شبکه‌های اشتراک لینک 
 
   سایر پیوندها










 
 
 
 
 
 
کليّه حقوق مادّي و معنوي اين پايگاه متعلّق به مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين بوده و در جهت ترويج معارف اسلامي هيچ گونه محدوديّتي
نسبت به برداشت مطالب با ذکر منبع وجود ندارد. با معرّفي اين پايگاه به ديگران در اجر معنوي آن سهيم شويد.
® Copyright © 1396 Qommpth.ir All Rights Reserved