پايگاه اطّلاع رساني مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين | qommpth.ir
     
 
فارسي | العربيه | اردو 
 
   
  •  
  • 3 مهر 1396
  • 2017 Sep 25
 
 
   ویژه ها




 
   اوقات شرعي
 
   آمار پایگاه
امروز: 624
دیروز: 1001
ماه جاری: 2806
امسال: 168631
کل: 740505
 
**به پایگاه اطّلاع رسانی مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين (پایگاه انعکاس و انتشار کامل اخبار و آثار حضرت آيت الله سيّد محمّد رضا مدرّسي طباطبايي يزدي دامت برکاته) خوش آمدید.**    بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ اِلهى عَظُمَ الْبَلاَّءُ وَبَرِحَ الْخَفاَّءُ وَانْکَشَفَ الْغِطاَّءُ وَانْقَطَعَ الرَّجاَّءُ وَضاقَتِ الاْرْضُ وَمُنِعَتِ السَّماَّءُ واَنْتَ الْمُسْتَعانُ وَاِلَیْکَ الْمُشْتَکى وَعَلَیْکَ الْمُعَوَّلُ فِى الشِّدَّةِ وَالرَّخاَّءِ اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ اُولِى الاْمْرِ الَّذینَ فَرَضْتَ عَلَیْنا طاعَتَهُمْ وَعَرَّفْتَنا بِذلِکَ مَنْزِلَتَهُمْ فَفَرِّجْ عَنا بِحَقِّهِمْ فَرَجاً عاجِلا قَریباً کَلَمْحِ الْبَصَرِ اَوْ هُوَ اَقْرَبُ یا مُحَمَّدُ یا عَلِىُّ یا عَلِىُّ یا مُحَمَّدُ اِکْفِیانى فَاِنَّکُما کافِیانِ وَانْصُرانى فَاِنَّکُما ناصِرانِ یا مَوْلانا یا صاحِبَ الزَّمانِ الْغَوْثَ الْغَوْثَ الْغَوْثَ اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى السّاعَةَ السّاعَةَ السّاعَةَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الطّاهِرینَ     
تاریخ انتشار: 30/5/1396 - 13:37
کد درس: 1006 تعداد بازدید: 52 تعداد نظرات کاربران: 0  

تقریرات درس خارج اصول
حضرت آیت الله سیّد محمّدرضا مدرّسی طباطبایی یزدی دامت برکاته
دوره دوم ـ سال سیزدهم ـ جلسه 77 ـ ‌شنبه 19/1/95

ادامة نقد کلام آخوند در کفایه در مورد تعاریف قوم

ثانیاً: چرا آخوند قدس سره می‌فرمایند که آقایان درصدد تعریف لفظی بوده‌اند و درصدد تعریف حقیقی نبوده‌اند تا ما از حیث جامعیت و مانعیت با آنها بحث کنیم؟! انصافاً سخن ناصوابی است. کسانی که این تعاریف را ارائه کرده‌اند خودشان در این صدد برآمده‌اند؛ یعنی با نقض‌هایی که بر سابقین بر خود کرده‌اند یک تعریف جدید ارائه داده‌اند، پس معلوم می‌شود که در صدد بیان تعریف حقیقی به معنای جامع و مانع بوده‌اند. مثلاً میرزای قمی قدس سره در قوانین دربارة تعریف مثل مرحوم علامه بحث‌های مفصلی کرده است، یا صاحب فصول دربارة حرف‌های قوانین دریایی از مطلب ذکر کرده است. آیا کسی صرفاً برای تعریف لفظی این کار را می‌کند؟! اگر آقای میرزای قمی و صاحب فصول قدس سرهما عالم به روش اصحاب در کتب اصولی نباشند، چه کسی می‌تواند این‌گونه باشد؟ پس این کلام آخوند قدس سره تمام نیست.

آری، آقای آخوند می‌تواند این کلام را بگوید ـ که آن هم از چشم علامه و مثل علامه خارج نبوده ـ که تعریف به حد و مثل حد، مخصوص امور حقیقیه است؛ یعنی ماهیات متأصله مثل انسان، بقر و غنم، ولی اجتهاد از دیدگاهی که ما نگاه می‌کنیم یک حقیقت متأصله نیست و یک مفهوم انتزاعی است؛ مانند مفهوم انسان و بقر و غنم یا سیاهی و سفیدی نیست. بلی از حیث اینکه خودش یک فعالیت است و منجر به یک ملکه یا علم می‌شود تحت مقولات عشر ـ مثلاً تحت مقولة فعل ـ قرار می‌گیرد، ولی آن دیدگاه دیگری است به عنوان اینکه یک حرکت تکوینی است، ‌و ما از آن دیدگاه به اجتهاد نگاه نمی‌کنیم؛ ما از حیث اینکه اجتهاد می‌خواهد احکام اعتباری را پیدا کند و راهی است برای تشخیص وظیفه، آن را در نظر می‌گیریم و متعلقش امور اعتباری است. امور اعتباری ربطی به فلسفه ندارد؛ زیرا فلسفه بحث از حقائق موجودات می‌کند، لهذا حدّ و رسم به آن معنا نمی‌تواند داشته باشد؛ چون حد و رسم برای حقایق است. اگر آقای آخوند قدس سره از این جهت اشکال کنند، قبول می‌کنیم و درست است.

ولی این جهت نیز از چشم مرحوم علامه و مثل علامه دور نبوده است. علامه قدس سره خیلی روشن فرموده است تعریفی که می‌گویید مثلاً «استفراغ الوسع»‌، این استفراغ کالجنس است. نصّ عبارتش در نهایة الوصول چنین است و نگفته جنس است، تا مثل آقای آخوند اشکال کنند که این‌ها جنس نیست. چنانکه شهید ثانی قدس سره هم در ابتدای شرح لمعه وقتی تعریف طهارت را بیان می‌کند، می‌فرماید: استعمال طهور مشروط بالنیة، و می‌گوید: «فالاستعمال بمنزلة الجنس» و نمی‌گوید جنس است.

علامه قدس سره علاوه بر اینکه فقیه یکتایی است، فیلسوف هم هست، متکلم و منطیق و رجالی هم هست،‌ او یک اعجوبه است، لذا از این جهت غافل نبوده است. بنابراین از این نظر هم نمی‌شود اشکال کرد.

اکنون که این تعاریف به منزلة جنس است، چرا مرحوم آخوند می‌گوید نمی‌شود تعریف کرد؟!

مفاهیم انتزاعی مفاهیمی است که ذهن انسانی آن را خلق می‌کند و به تعبیر حاجی سبزواری قدس سره «بتحلیل و تعمل من العقل» یعنی با کارکرد عقل، حاصل می‌شود. لذا چرا عقل نتواند این مفهوم را ولو بسیط است، با چند مفهوم که به منزلة جنس یا به منزلة فصل ممیّز یا به منزلة عرض خاص است، تعریف کند و مراد از آن مفهوم انتزاعی را به نحو جامع و مانع بیان کند؟!

در مورد اینکه آخوند قدس سره می‌فرماید: لا یعلمه الا علّام الغیوب غالباً، عرض می‌کنیم:

اولاً: اگر در مبنایش مناقشه نکنیم و درست باشد ـ هرچند آنجا هم بحث‌های مفصلی داریم ـ مربوط به حقایق است نه مفاهیم انتزاعی. نکتة آن هم این است که بر مبنایی حقیقت فصل، وجودات اشیاء است و چون حقیقت وجود را نمی‌شود فهمید، پس نمی‌شود تعریفش را فهمید.

و ثانیاً: همان‌طور که مرحوم صاحب شوارق گفته است، واقع این است که این حرف‌ها خروج از اصطلاح است و گرنه مقسم جنس و فصل، همان تحلیل ذهنی خود ماست نه چیز دیگر. ما می‌بینیم که حقایقی در خارج است، در چیزهایی مشترک هستند و در چیزهایی مختص هستند، آن چیزهایی که مشترک هستند و ذات آنها است، جنس است ـ جنس قریب یا بعید ـ و آنچه که مختص آنهاست به حسب تحلیل عقل، که با نبودش آن ماهیت منتفی می‌شود، صورت است اگر بشرط ‌لا حساب کنیم و فصل می‌شود اگر لابشرط حساب کنیم، بقیة چیزها وارد عالم‌های دیگر شدن و خروج از اصطلاح است. این مباحث را مرحوم صاحب شوارق در شرحش بر تجرید که انصافاً شرح ممتاز و کم‌نظیری است، به خوبی بیان کرده است. همچنین صدر المتألهین در حاشیه‌اش بر شفا در این مباحث که فرق مادة و صورت و جنس و فصل چیست، مطالب بسیار مفید و غنی‌ای دارد و علی‌رغم اینکه خودش چه‌بسا گاهی خلاف این مطالب را بیان کرده است، ولی برای تفهیم مقاصد قوم خوب است ...
 

براي دريافت متن کامل جلسه هفتاد و هفتم  اينـجا را کليک کنيد.

Share
   لطفا دیدگاه خود را بنویسید!
*نام:
ایمیل:
*نظر:
 
   نظرات کاربران
رنگ زمینه:
         
سایز قلم: سرعت:
جهت حرکت: تنظیم حرکت:    
   حدیث هفته
بهترین و بدترین مردم
بدترينِ مردم كسى است كه پی‌جوى عيبهاى مردم باشد و نابيناى عيبهاى خويش.
غرر الحكم، ح ۵۷۳۹
 
ورود کاربران

 

نام کاربري:
رمز عبور:
مرا به خاطر بسپار!

موجودی سبد:
 
   نظر سنجی
دیدگاه شما درباره کیفیّت تدوین و تنظیم تقریرات دروس خارج حضرت آیت الله مدرّسی یزدی دامت برکاته

عالی
خوب
متوسّط

 
   پیوندها
پایگاه‌های خبری 
وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها 
علمی، پژوهشی 
فرهنگی و اطّلاع رسانی 
برخی سایت‌های مذهبی 
روزنامه‌ها 
حوزوی 
مراکز تحقیقاتی 
مراکز و مؤسّسات 
فروشگاه‌های اینترنتی کتاب 
بازرگاني، بانک و بيمه 
موتورهای جستجوگر 
نشریّات و مجلّات 
وبلاگ‌ها 
شبکه‌های اشتراک لینک 
 
   سایر پیوندها










 
 
 
 
 
 
کليّه حقوق مادّي و معنوي اين پايگاه متعلّق به مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين بوده و در جهت ترويج معارف اسلامي هيچ گونه محدوديّتي
نسبت به برداشت مطالب با ذکر منبع وجود ندارد. با معرّفي اين پايگاه به ديگران در اجر معنوي آن سهيم شويد.
® Copyright © 1396 Qommpth.ir All Rights Reserved