پايگاه اطّلاع رساني مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين | qommpth.ir
     
 
فارسي | العربيه | اردو 
 
   
  •  
  • 30 آبان 1396
  • 2017 Nov 21
 
 
   ویژه ها




 
   اوقات شرعي
 
   آمار پایگاه
امروز: 1521
دیروز: 1586
ماه جاری: 33196
امسال: 237100
کل: 808974
 
**به پایگاه اطّلاع رسانی مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين (پایگاه انعکاس و انتشار کامل اخبار و آثار حضرت آيت الله سيّد محمّد رضا مدرّسي طباطبايي يزدي دامت برکاته) خوش آمدید.**    بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ اِلهى عَظُمَ الْبَلاَّءُ وَبَرِحَ الْخَفاَّءُ وَانْکَشَفَ الْغِطاَّءُ وَانْقَطَعَ الرَّجاَّءُ وَضاقَتِ الاْرْضُ وَمُنِعَتِ السَّماَّءُ واَنْتَ الْمُسْتَعانُ وَاِلَیْکَ الْمُشْتَکى وَعَلَیْکَ الْمُعَوَّلُ فِى الشِّدَّةِ وَالرَّخاَّءِ اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ اُولِى الاْمْرِ الَّذینَ فَرَضْتَ عَلَیْنا طاعَتَهُمْ وَعَرَّفْتَنا بِذلِکَ مَنْزِلَتَهُمْ فَفَرِّجْ عَنا بِحَقِّهِمْ فَرَجاً عاجِلا قَریباً کَلَمْحِ الْبَصَرِ اَوْ هُوَ اَقْرَبُ یا مُحَمَّدُ یا عَلِىُّ یا عَلِىُّ یا مُحَمَّدُ اِکْفِیانى فَاِنَّکُما کافِیانِ وَانْصُرانى فَاِنَّکُما ناصِرانِ یا مَوْلانا یا صاحِبَ الزَّمانِ الْغَوْثَ الْغَوْثَ الْغَوْثَ اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى السّاعَةَ السّاعَةَ السّاعَةَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الطّاهِرینَ     
تاریخ انتشار: 30/5/1396 - 13:37
کد درس: 1004 تعداد بازدید: 158 تعداد نظرات کاربران: 0  

تقریرات درس خارج اصول
حضرت آیت الله سیّد محمّدرضا مدرّسی طباطبایی یزدی دامت برکاته
دوره دوم ـ سال سیزدهم ـ جلسه 75 ـ ‌دوشنبه 14/1/96

اجتهاد و تقلید

با پایان یافتن بحث تعادل و ترجیح، در حقیقت آنچه مربوط به مسائل علم اصول بود تمام شد. از قدیم بعضی کتب اصولیه مشتمل بر بحث اجتهاد و تقلید بوده است، ظاهراً ذریعة سید مرتضی قدس سره که اول کتاب اصولیِ مفصل از شیعه است که در دست است، این مبحث را دارد. همچنین کتاب عدّة شیخ طوسی قدس سره نیز این بحث را شامل است. معارج محقق، کتب اصولی علامه، کتاب معالم الدین و زبدة شیخ بهایی قدس سره نیز این بحث را دارند. در هر حال بسیاری از کتب قدیمی، مشتمل بر بحث اجتهاد و تقلید بوده است.

اما شیخ قدس سره گرچه دورة اصول را ننوشته است و فقط مباحث عقلیه را نوشته است، این مبحث را ندارد. شاید نکته‌اش این بوده است که شیخ قدس سره رسائل را نوشته است؛ یعنی چند رساله از قبیل رسالة قطع و ظن، رسالة برائت، استصحاب و تعادل و تراجیح را نوشته است که آنها را الرسائل نامیده است، لذا کشف می‌شود نخواسته کتاب کاملی بنویسد. معروف است که در پاسخ به این سؤال که چرا بحث الفاظ را ننوشته است، فرموده است: هدایة المسترشدین که نوشتة برادر صاحب فصول است و حاشیه بر معالم است، مغنی است. کسانی که بر طبق رسائل، اصول را تدریس می‌کردند مثل مرحوم نائینی، این بحث را ندارند. در تقریرات اصول مرحوم عراقی یعنی نهایة الافکار نیز گرچه مبحث اجتهاد و تقلید وجود دارد اما مرحوم مقرر، آقای شیخ محمد تقی بروجردی قدس سره خودش این مبحث را نوشته است و به نهایة الافکار ضمیمه کرده است. ولی در مقالات الاصول، این بحث موجود است.

آیا «اجتهاد و تقلید» جزء مباحث علم اصول است؟

مرحوم آخوند به صراحت ذکر کرده‌اند که مبحث اجتهاد و تقلید، خاتمة علم اصول است و جزء علم اصول نیست.

آنچه ما به عنوان معیار علم اصول ذکر کردیم این بود که موضوع علم اصول، حجج عامه‌ای است که تناسب الفقه تناسباً قریباً، و تعریف علم اصول عبارتست از: العلم الباحث عن الحجج العامة التی تناسب الفقه تناسباً قریباً؛ علم اصول علمی است که حجت‌های عامی را که مناسب فقه است (به نحو مناسبت قریبه؛ نه مناسبت بعیده) بررسی می‌کند؛ یعنی موضوعات علم اصول اولاً باید حجت باشد؛ یعنی چیزی باشد که یحتج المولی به علی عبده؛ یعنی مولا بتواند به آن بر بندگانش احتجاج کند و قطع عذر کند، کما اینکه بنده هم با تمسک به آن بتواند در مقابل مولی ابداع عذر کند. و عامه بودن یعنی اختصاص به مسئله‌ای دون مسئله‌ای نداشته باشد و طبیعتش به گونه‌ای باشد که در ابواب مختلف فقه و مسائل گوناگون، سیلان داشته باشد، مانند حجیت خبر واحد، استصحاب، اصل برائت و ...، به خلاف اینکه این حجیت، خاص باشد؛ یعنی مربوط به فلان لغت باشد. مثلاً اینکه «غنا» ظهور در صوت مرجع مطرب دارد، در غیر از بحث غنا در جای دیگری به کار نمی‌رود، اما اینکه امر ظهور در وجوب دارد یا نه، مبحثی عام است و می‌تواند در قالب اشیاء مختلفی قرار بگیرد، صلّ، صم، زکّ و... . پس حجج عامه یعنی حجتی باشد که عمومیت داشته باشد و خاص یک مسئله نباشد.

همچنین حجج عامه باید مناسب فقه باشند. ممکن است به چیزهایی احتجاج شود اما ربطی به فقه که احکام فرعیة شرعیة مربوط به مکلفین است، نداشته باشد؛ در این صورت به این حجج کاری نداریم. احتجاجاتی که مربوط به فقه است، به نحوی است که از نتیجة آن، حکم فرعی شرعی کلّی استفاده می‌شود، مثل وجوب نماز جمعه، صوم فلان، حرمت غنا و...، لکن تناسب باید قریب باشد؛ زیرا ممکن است برخی اوقات، چیزهایی در نحو و صرف و منطق باشد که می‌شود با آن احتجاج کرد و یک نوع تناسبی هم با فقه داشته باشد اما آن را جزء علم اصول نمی‌دانیم؛ چون تناسب بعید است.

برخی گفته‌اند تناسب باید به حدی باشد که آنچه اثبات می‌شود در اصول، بدون هیچ واسطه‌ای کبری برای استنباط حکم فرعی قرار گیرد؛ مثلاً این‌چنین باشد که «خبر الثقة قام علی وجوب صلاة الجمعة، و کل ما قام خبر الثقة علی وجوبه فهو واجب، فصلاة الجمعة واجبة»، در اینجا واسطه‌ای وجود ندارد. اما در ابتدای بحث اصول گفتیم اگر این معیار را بخواهیم به جدّ حفظ کنیم، برخی مباحث علم اصول که ذوق می‌پذیرد آنها جزء علم اصول هستند، از علم اصول خارج می‌شود. از این جهت گفتیم لازم نیست بدون واسطه با آن کبری بتوانیم استنباط حکم فرعی جزئی کنیم، بلکه ‌اگر یکی دو واسطه خورد به حدّی که ذوق عرفی، آن را می‌پسندد و می‌پذیرد، کافی است که بحث از آن، بحث اصولی باشد و آن امر موضوع علم اصول باشد، مثل برخی از مباحث الفاظ و مفاهیم و امثال آن ...
 

براي دريافت متن کامل جلسه هفتاد و ششم  اينـجا را کليک کنيد.

Share
   لطفا دیدگاه خود را بنویسید!
*نام:
ایمیل:
*نظر:
 
   نظرات کاربران
رنگ زمینه:
         
سایز قلم: سرعت:
جهت حرکت: تنظیم حرکت:    
   حدیث هفته
پاداش كسي كه گره از كار مؤمني بگشايد چيست؟
امام رضا (ع): هر كه گره از كار مؤمنى بگشايد، خداوند در روز قيامت گره غم از دل او بگشايد.
منتخب ميزان الحكمة،270
 
ورود کاربران

 

نام کاربري:
رمز عبور:
مرا به خاطر بسپار!

موجودی سبد:
 
   نظر سنجی
دیدگاه شما درباره کیفیّت تدوین و تنظیم تقریرات دروس خارج حضرت آیت الله مدرّسی یزدی دامت برکاته

عالی
خوب
متوسّط

 
   پیوندها
پایگاه‌های خبری 
وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها 
علمی، پژوهشی 
فرهنگی و اطّلاع رسانی 
برخی سایت‌های مذهبی 
روزنامه‌ها 
حوزوی 
مراکز تحقیقاتی 
مراکز و مؤسّسات 
فروشگاه‌های اینترنتی کتاب 
بازرگاني، بانک و بيمه 
موتورهای جستجوگر 
نشریّات و مجلّات 
وبلاگ‌ها 
شبکه‌های اشتراک لینک 
 
   سایر پیوندها










 
 
 
 
 
 
کليّه حقوق مادّي و معنوي اين پايگاه متعلّق به مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين بوده و در جهت ترويج معارف اسلامي هيچ گونه محدوديّتي
نسبت به برداشت مطالب با ذکر منبع وجود ندارد. با معرّفي اين پايگاه به ديگران در اجر معنوي آن سهيم شويد.
® Copyright © 1396 Qommpth.ir All Rights Reserved