پايگاه اطّلاع رساني مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين | qommpth.ir
     
 
فارسي | العربيه | اردو 
 
   
  •  
  • 3 مهر 1396
  • 2017 Sep 25
 
 
   ویژه ها




 
   اوقات شرعي
 
   آمار پایگاه
امروز: 640
دیروز: 1001
ماه جاری: 2822
امسال: 168647
کل: 740521
 
**به پایگاه اطّلاع رسانی مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين (پایگاه انعکاس و انتشار کامل اخبار و آثار حضرت آيت الله سيّد محمّد رضا مدرّسي طباطبايي يزدي دامت برکاته) خوش آمدید.**    بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ اِلهى عَظُمَ الْبَلاَّءُ وَبَرِحَ الْخَفاَّءُ وَانْکَشَفَ الْغِطاَّءُ وَانْقَطَعَ الرَّجاَّءُ وَضاقَتِ الاْرْضُ وَمُنِعَتِ السَّماَّءُ واَنْتَ الْمُسْتَعانُ وَاِلَیْکَ الْمُشْتَکى وَعَلَیْکَ الْمُعَوَّلُ فِى الشِّدَّةِ وَالرَّخاَّءِ اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ اُولِى الاْمْرِ الَّذینَ فَرَضْتَ عَلَیْنا طاعَتَهُمْ وَعَرَّفْتَنا بِذلِکَ مَنْزِلَتَهُمْ فَفَرِّجْ عَنا بِحَقِّهِمْ فَرَجاً عاجِلا قَریباً کَلَمْحِ الْبَصَرِ اَوْ هُوَ اَقْرَبُ یا مُحَمَّدُ یا عَلِىُّ یا عَلِىُّ یا مُحَمَّدُ اِکْفِیانى فَاِنَّکُما کافِیانِ وَانْصُرانى فَاِنَّکُما ناصِرانِ یا مَوْلانا یا صاحِبَ الزَّمانِ الْغَوْثَ الْغَوْثَ الْغَوْثَ اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى السّاعَةَ السّاعَةَ السّاعَةَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الطّاهِرینَ     
تاریخ انتشار: 30/5/1396 - 13:38
کد درس: 1003 تعداد بازدید: 49 تعداد نظرات کاربران: 0  

تقریرات درس خارج اصول
حضرت آیت الله سیّد محمّدرضا مدرّسی طباطبایی یزدی دامت برکاته
دوره دوم ـ سال سیزدهم ـ جلسه 74 ـ ‌سه‌شنبه 24/12/95

آیا شهرت فتوائیه جابر ضعف سند می‌شود؟

روشن است که شهرت فتوائیه نمی‌تواند جابر ضعف سند باشد؛ زیرا فرض این است که نمی‌دانیم اصحاب به این روایت استناد کرده‌اند، هرچند فتوایشان مطابق آن است. اگر معلوم بود اصحاب به این روایت استناد کرده‌اند، در حقیقت ذیل قسم دوم شهرت عملیه قرار می‌گرفت. بنابراین وقتی نمی‌دانیم به این روایت استناد کرده‌اند، غایت آنچه اتفاق می‌افتد آن است که مثلاً گمان پیدا کنیم مشهور به این روایت استناد کرده‌اند. و فرضاً اگر در قسم دوم شهرت عملیه بگوییم این استناد جابر ضعف سند است، در اینجا نمی‌توانیم چنین سخنی بگوییم؛ زیرا (إِنَّ الظَّنَّ لا يُغْني‏ مِنَ الْحَقِّ شَيْئاً).

آیا شهرت فتوائیه عند التعارض میتواند مرجح باشد؟

از ما ذکرنا معلوم شد شهرت فتوائیه نمی‌تواند مرجح باشد؛ زیرا فرض این است که حتی اگر شهرت عملیه را مرجح بدانیم، احراز نمی‌کنیم اینجا شهرت عملیه محقق است. آری، شهرت فتوائیه محقق است و فقط تطابق با روایت دارد و احتمال استناد وجود دارد، اما احتمال عدم استناد هم دارد. بر این اساس نمی‌تواند مرجح باشد.

بیان محقق عراقی قدس سره در مرجحیت شهرت فتوائیه

محقق عراقی قدس سره فرموده است گاهی فتوای مشهوری که مطابق روایت است، موافق قاعده است و گاهی خلاف قاعده است؛ یعنی اگر این روایت هم نبود باز فتوا همین‌گونه بود و قاعده همین را اقتضا می‌کرد. در اینجا شهرت فتوائیه نه می‌تواند جابر ضعف سند باشد و نه می‌تواند مرجح احد المتعارضین باشد.

اما اگر فتوای مشهور و روایتی که مطابق آن است هر دو خلاف قاعده باشد ـ البته نمی‌دانیم مشهور به این روایت، استناد کرده‌اند یا نه ـ در این صورت اگر مشهور قدما و مشهور متأخرین نیز بالخصوص همین فتوا را گفته باشند، با ضمیمة سه مقدمه می‌توانیم این شهرت فتوائیه را جابر ضعف سند یا مرجح احد المتعارضین قرار بدهیم.

مقدمة اول همان چیزی است که مفروض گرفتیم؛ یعنی فرض کردیم فتوا خلاف قاعده است.

مقدمة دوم: معلوم و واضح است که اعاظمی مثل شیخ طوسی، ابن ابی عقیل، ابی الصلاح حلبی، سید مرتضی، شیخ مفید و امثال این بزرگان قدس سره ، بدون مستند و حجت شرعی فتوا نمی‌دهند. آنها در عالی‌ترین مقامات علم و تقوی هستند و می‌دانند فتوای به غیر علم و بدون حجت شرعی، حرام است.

مقدمة سوم: بعید است این افراد، مستندی برای فتوای خودشان غیر از این روایتی که به ما رسیده داشته باشند. اگر روایتی غیر از این بود و در دست آنها بود به ما هم می‌رسید. لااقل کسانی که متون قدیمه را شرح کرده‌اند، به آن روایت و مدرک اشاره می‌کردند. وقتی که می‌بینیم روایت دیگری نیست و فتوا طبق این روایت است، ولو نگفته‌اند استناد به این روایت بوده است ولی بدون استناد هم فتوا نمی‌دهند، از سویی کلامشان هم بر خلاف قاعده است.

 اگر این مقدمات را با هم ضمیمه کنیم، مخصوصاً اگر شهرت متأخرین را به شهرت متقدمین متصل کنیم، علم عادی حاصل می‌شود که مستند آنها همین روایت بوده است نه چیز دیگری، ولو اگر صرف‌نظر از این مقدمات کنیم این علم را نداشتیم. و لهذا اگر روایت ضعیف باشد، به این طریق جبران ضعفش می‌شود و اگر معارض داشته باشد، مرجح آن می‌شود.

نقد و بررسی کلام محقق عراقی قدس سره

اولاً: نهایت تلاشی که ایشان در بیان مذکور به کار برد، این را نتیجه می‌دهد که شهرت فتوائیه مثل شهرت عملیه می‌شود و مثل آن صورتی شد که گفته‌اند لهذه الروایة چنین فتوا داده‌ایم. در شهرت عملیه خدشه کردیم و همان خدشه‌ها اینجا نیز جاریست.

ثانیاً: دو مقدمة ایشان قابل مناقشه نیست؛ فرض کردند خلاف قاعده است و فرض کردند که آنها با آن مقام علمی و عدالت و تقوایی که دارند، بدون مستند هم حرف نمی‌زنند. اما مقدمة سوم که فرمود: «لو کان لهم مستند آخر غیر الروایة الموجودة فیما بایدینا، لوصل الینا» ناتمام است؛ چه بسا قدما دسترسی به روایاتی داشتند که به دست ما نرسیده است، یا وجوهی که به دست ما نرسیده؛ مثلاً تسالم‌ها و اجماع‌هایی که به ما نرسیده است. در مورد روایت، خیلی واضح است؛ قبلاً بیان کردیم که بسیاری از کتب شیعه ضایع شده است. سلجوقیان در بغداد کتابخانة شیخ قدس سره را به آتش کشیدند و کتب بسیاری در آنجا از بین رفت. «مدینة العلم» که صدوق قدس سره نوشته بوده است، از من‌لایحضر مفصل‌تر بوده است و تا زمان علامه بلکه بیشتر هم بوده است، اما اکنون هیچ اثری از آن نیست. «عیون الاحادیث» خزاعی نیشابوری کتاب مهمی بوده است که از دست رفته است و هکذا ... . بنابراین ما نمی‌توانیم بگوییم که اگر بود لوصل الینا.

وانگهی بعضی وجوه اعتباری ممکن است مستند آنها بوده و برداشت کرده بودند، یا حتی برخی از اعمال شیعه را در قرب زمان حضور چون به نظر آنها مورد تسالم بوده است، مستند خودشان قرار داده‌اند، لهذا اینکه فرمودند: لو کان لهم مستند آخر غیر الروایة به ما می‌رسید، درست نیست. لهذا صرف‌نظر از اشکال اول، نمی‌توانیم بگوییم که شهرت فتوائیه حجت است ...
 

براي دريافت متن کامل جلسه هفتاد و چهارم  اينـجا را کليک کنيد.

Share
   لطفا دیدگاه خود را بنویسید!
*نام:
ایمیل:
*نظر:
 
   نظرات کاربران
رنگ زمینه:
         
سایز قلم: سرعت:
جهت حرکت: تنظیم حرکت:    
   حدیث هفته
بهترین و بدترین مردم
بدترينِ مردم كسى است كه پی‌جوى عيبهاى مردم باشد و نابيناى عيبهاى خويش.
غرر الحكم، ح ۵۷۳۹
 
ورود کاربران

 

نام کاربري:
رمز عبور:
مرا به خاطر بسپار!

موجودی سبد:
 
   نظر سنجی
دیدگاه شما درباره کیفیّت تدوین و تنظیم تقریرات دروس خارج حضرت آیت الله مدرّسی یزدی دامت برکاته

عالی
خوب
متوسّط

 
   پیوندها
پایگاه‌های خبری 
وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها 
علمی، پژوهشی 
فرهنگی و اطّلاع رسانی 
برخی سایت‌های مذهبی 
روزنامه‌ها 
حوزوی 
مراکز تحقیقاتی 
مراکز و مؤسّسات 
فروشگاه‌های اینترنتی کتاب 
بازرگاني، بانک و بيمه 
موتورهای جستجوگر 
نشریّات و مجلّات 
وبلاگ‌ها 
شبکه‌های اشتراک لینک 
 
   سایر پیوندها










 
 
 
 
 
 
کليّه حقوق مادّي و معنوي اين پايگاه متعلّق به مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين بوده و در جهت ترويج معارف اسلامي هيچ گونه محدوديّتي
نسبت به برداشت مطالب با ذکر منبع وجود ندارد. با معرّفي اين پايگاه به ديگران در اجر معنوي آن سهيم شويد.
® Copyright © 1396 Qommpth.ir All Rights Reserved